Als je sterft aan kanker: afscheid van Valerie en Olivier, de twee jonge kankerpatiënten die VRT NWS een jaar lang volgde 

In het najaar van 2019 ontmoet ik Valerie (29) en Olivier (45). Beiden zijn kankerpatiënten in volle behandeling. Ze stemmen in om een jaar lang gefilmd te worden. Het opzet: een unieke inkijk geven in het dagelijks leven met kanker. 

In oktober 2020 is onze reportage "Mijn kanker" klaar. Valerie is op dat moment kankervrij, Olivier beseft dat hij niet oud zal worden. Dit jaar zijn ze allebei overleden. Olivier op 1 februari, Valerie op 3e Kerst. En dan kan ik even niet blij zijn dat er zoveel mensen kanker overleven. 1 op 3 mensen sterft aan kanker. 

Bij Olivier begon het in 2013 met een knobbeltje achter het oor. In 2017 krijgt het de naam "kanker". Een zeldzame kanker: oorspeekselklierkanker. Zeldzaam, alsof het een eer is om iets zeldzaams te hebben. 

Samen met zijn vrouw Frauke horen we op 31 oktober 2019 de fatale diagnose. De kanker heeft zich verspreid, er zijn ook drie tumoren in zijn longen. Ze zijn niet meer weg te halen. Mogelijk bieden experimentele behandelingen nog wat soelaas. Olivier blijft in de wetenschap geloven. 

Het gezin en de kinderen gaan boven alles. Diezelfde avond is het Halloween. Trick or treat?  "Het is de nacht van de schrik, natuurlijk doen we mee", vertelt hij bij het verlaten van het ziekenhuis.

Enkele weken later tref ik ze thuis - Olivier, Frauke en de kinderen - terwijl ze samen de kerstboom versieren. Een beladen moment. "We weten dat het mogelijk mijn laatste kerst zal zijn", zegt hij. 

Valeries borstkanker krijgt niet de naam "zeldzaam". Wel de kwalificatie "agressief". Eerst ondergaat ze twaalf weken chemo, dan een borstamputatie. Het is collega Linda die Valerie kan overtuigen om aan het VRT NWS-programma "Mijn kanker" mee te werken. Valerie doet het met volle overgave, zoals ze in alles enthousiast en gretig is.

Op haar dertigste verjaardag geeft ze een dubbel feest. Met haar eeuwige prachtige tandpastaglimlach speecht ze: "Ik vier hier mijn 30e, het einde van de chemo, en het is ook een klein beetje een afscheidsfeest voor mijn rechter tiet, want die ben ik maandag kwijt. Hip hip hip hoera." 

Valerie schaamt zich niet langer voor haar kaalheid. "Ik heb aan Nick gevraagd om mijn haar af te scheren, zodra het al te hard uitvalt." Wanneer haar prachtige blonde lokken steeds vaker de afvoer van de douche doen verstoppen, gaat Nick aan de slag. Valerie filmt hem wanneer hij haar scheert. Het lijkt haast op een ritueel.

De kanker van Olivier vertekent meer en meer zijn gezicht. Frauke spreekt van een rouwproces. "De stralende glimlach is gebroken", vertelt ze tijdens een van onze wandelingen. 

Maar er is meer dan de gebroken glimlach. De kanker groeit duidelijk zichtbaar tussen oor en hals. Hoe vaak zie ik hem niet, zonder tegenzin, het mondmasker opzetten wanneer ik langskom. 

Tijdens ons laatste gesprek, op het strand in De Haan, hebben we het over doodgaan, over hoe het aan de kinderen vertellen en over gelukkig zijn. "Ik denk dat geluk iets heel relatief is. Je kan in een heel gelukkig leven ongelukkig zijn en je kunt met heel veel miserie gelukkig zijn. Dus, ik ben wel gelukkig." 

Ook na de uitzending van onze reportage houden we contact. Koffie drinken, wandelen, praten. Ook over: hoe afscheid nemen van de kinderen. Over hoe die laatste woorden voor hen moeten klinken. Ik vond ze in mijn mailbox, ergens begin januari, drie weken voor Olivier doodging.

Ondertussen heeft Valerie helemaal geen borsten meer. Ook de tweede moest eraan geloven. Maar ze blijft stralen, lachen. Alles haalt ze uit het leven. "Ik ga niet dood": wat zegt ze dat vaak, alsof ze niet mij, maar zichzelf daarvan wil overtuigen. Ook wanneer ze in 2020 het ziekenhuis verlaat, kankervrij wordt verklaard en een oud busje opknapt om op roadtrip te vertrekken. In de zomer van 2021 trouwen ze, prachtig koppel, Valerie en Nick. Ze dansen op de Grote Markt van Mechelen. 

Na de begrafenis van Olivier, op 9 februari, toont Valerie in de parkeergarage onder het crematorium de foto van haar laatste scan. Over het hele lichaam donkere partikels. "Die zwarte vlekken, dat zijn kankers", vertelt ze. Voor het eerst toont ze weinig smile. 

Eind deze zomer op de brunch bij Valerie thuis, wordt er niet over doodgaan gesproken. Ook euthanasie lijkt een onbespreekbaar thema. Fier heeft ze het over de verbouwingen, over het fornuis dat ze zo graag wou hebben. Valeries wil is wet. Ze krijgt altijd wat ze wil. Al wordt die 'wil en zal' duidelijk niet altijd verhoord.  

Lieve Valerie, we hadden de laatste dagen nog veel contact. Whatsappen bleef je doen, als de beste. Zoals over jouw onvergetelijke kerstmaaltijd met Nick. Drie dagen later stopte ook voor jou de strijd, 11 maanden na die van Olivier.  Linda en ik zullen er ook weer zijn, volgende donderdag, op je uitvaart.

Valerie en Olivier, bedankt voor jullie unieke inkijk in het dagelijks leven met kanker. Jullie zijn helaas twee van de vele kankerpatiënten die het einde van 2022 niet hebben gehaald. We kijken liefdevol terug naar jullie verhaal van oktober 2020 "Mijn kanker".