Zes beschuldigden op het terreurproces van de aanslagen van 22 maart 2016 mogen niet langer elke dag zonder goede reden naakt gefouilleerd worden. Volgens de rechter in kortgeding worden hun mensenrechten daarmee geschonden. Een naaktfouille kan in principe wel, maar dan moet die telkens gemotiveerd worden. De beschuldigden hadden ook geklaagd over blinddoeken en luide muziek, maar krijgen daarover ongelijk van de rechter.
Beschuldigden terreurproces 22 maart mogen niet langer elke dag naakt gefouilleerd worden
Het terreurproces van de aanslagen van 22 maart 2016 op de luchthaven van Zaventem en op metrostation Maalbeek in Brussel, is met meer dan één valse start begonnen. Eerst was er de hetze rond de glazen kooien waarin de verdachten moesten zitten. Na tussenkomst van de rechter moesten die vervangen worden en werd het proces wekenlang uitgesteld. Toen het terreurproces uiteindelijk van start ging, lag de focus vooral op de "vernederende en overdreven" veiligheidsmaatregelen waaraan de beschuldigden onderworpen werden.
Vooral de naaktfouilles waren daarbij een doorn in het oog van de beschuldigden. Bij die fouilles moeten ze zich helemaal uitkleden en een paar keer door de knieën buigen, om na te gaan of ze geen verborgen wapens bij zich hebben.
Overbodig, vond de advocate van Salah Abdeslam. "Onze cliënten zitten in de gevangenis in een uitermate streng veiligheidsregime, in totale isolatie, waarbij ze elk voorwerp dat ze in hun cel willen gebruiken, na gebruik meteen moeten teruggeven", klonk het. "Ze worden in een extreem beveiligd transport overgebracht naar dit gerechtsgebouw, waar dagelijks bijna 100 politieagenten aanwezig zijn."
Daarnaast klaagden de beschuldigden ook over het transport van de gevangenis naar het gerechtsgebouw. Ze werden daarbij geblinddoekt en kregen naar eigen zeggen "satanische" muziek te horen. Volgens de advocaten van de beschuldigden schenden ook die maatregelen de mensenrechten van hun cliënten en moesten ze dus worden afgeschaft.
De Belgische staat noemt die maatregelen wel degelijk noodzakelijk en proportioneel. "Het potentieel gevaar komt bij elke overbrenging, elk transport terug", klonk het. "Er wordt dan ook dagelijks een evaluatie gemaakt over de noodzakelijkheid van de maatregelen."
Naaktfouille geen probleem, met motivering
De rechter in kortgeding geeft beide partijen nu deels gelijk. Een naaktfouille hoeft in principe geen probleem te zijn, maar er zijn wel beperkingen. Zoals het nu gebeurt: elke dag opnieuw en zonder grondige motivering voor elke beschuldigde, is een schending van de mensenrechten.
Dus ofwel stoppen de naaktfouilles volledig, ofwel moet elke dag voor elke beschuldigde uitgelegd worden waarom ze naakt door de knieën moeten buigen. Anders riskeert de Belgische staat een dwangsom van 1.000 euro per overtreding per beschuldigde, met een maximum van 50.000 euro per beschuldigde. De staat krijgt 8 dagen om dat in orde te brengen.
"Het klinkt misschien pretentieus, maar ik heb er niet aan getwijfeld dat we gelijk zouden krijgen", reageert Stanislas Eskenazi, de advocaat van Mohamed Abrini. "Het is alleen jammer dat we ervoor naar de rechtbank in kortgeding zijn moeten stappen, en dat men niet meteen naar ons geluisterd heeft. Maar onze enige bedoeling is om het proces in correcte omstandigheden te laten verlopen, en om ervoor te zorgen dat onze cliënten op een respectvolle manier worden behandeld."
Wat de blinddoeken betreft volgt de rechter de beschuldigden niet. Die vormen geen ernstige schending van de mensenrechten. Over de luide muziek doet de rechter geen uitspraak, want die praktijk is intussen stopgezet.
Tegen de uitspraak is nog beroep mogelijk. Het assisenproces ligt deze week stil voor de kerstvakantie. In principe kan het maandag gewoon voortgaan met het verhoor van politiemensen.
Hopelijk kunnen we het nu eindelijk over de inhoud van de zaak hebben
Sanne De Clerck, advocate slachtoffers
Advocate Sanne De Clerck, die enkele slachtoffers en nabestaanden verdedigt, hoopt dat de zaak daarmee van de baan is: "Die kwestie heeft het begin van het proces overschaduwd. Dus ik ben blij dat er nu een uitspraak is, die evenwichtig is en die hopelijk deze situatie definitief ontmijnt. Dan kunnen we het nu eindelijk over de inhoud van de zaak hebben."
De Overheidsdienst Justitie zegt dat ze rekening zal houden met de uitspraak van de rechter. Justitie bekijkt nog of het in beroep gaat. Maar ook dan moet de uitspraak onmiddellijk toegepast worden. "Samen met Binnenlandse Zaken en de politie zullen we deze beschikking grondig analyseren, zowel vanuit juridisch oogpunt als vanuit veiligheidsoogpunt", zegt Sharon Beavis.
