Kosovaarse Serviërs gaan de wegversperringen die ze hadden opgeworpen in het noorden van Kosovo binnen de 24 tot 48 uur verwijderen. Dat meldt de Servische president Aleksandar Vucic na een ontmoeting met Kosovaarse Serviërs in de buurt van grensstad Raska. De spanningen lijken daardoor wat af te nemen, maar zijn verre van verdwenen.
Wegblokkades worden weggehaald, maar spanningen tussen Servië en Kosovo nog lang niet voorbij
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
Servische militanten hadden de afgelopen weken de wegen naar de grensovergangen van Brnjak en Jarinje geblokkeerd. Ook op andere plaatsen in het vooral door Serviërs bewoonde noorden van Kosovo werden wegblokkades opgericht. Servische media spraken onomwonden over "gevechten" toen de Kosovaren probeerden om een blokkade te ontmantelen. De Kosovaarse politie ontkende die beweringen.
Ook een patrouille van de internationale strijdmacht KFOR (Kosovo Force Pristina-Kosovo), een NAVO-geleide vredesmissie, zou volgens Kosovaarse media in de buurt van die "gevechten" geweest zijn. De Kosovaarse minister van Binnenlandse Zaken, Xhelal Svecla, zei zelfs dat zo'n KFOR-patrouille aangevallen werd. De missie zelf zei dat het een onderzoek voert naar een schietpartij, op 25 december, in de buurt van een patrouille van de NAVO-missie. "Er waren geen gewonden of materiële schade". Tegelijkertijd riep de missie op tot kalmte.
De lont lijkt nu voorlopig uit het kruitvat na tussenkomst van de Servische president. Hij beloofde op de nationale omroep RTS dat de wegversperringen binnen de 24 tot 48 uur zouden worden verwijderd. Concreet gaat het in de meeste gevallen om vrachtwagens die de weg versperren. De tussenkomst van Vucic moet ook onderlijnen hoe vastbesloten de Serviërs zijn "hun burgers" te verdedigen in Kosovo. De spanning is dan wel geminderd, maar is zeker nog niet verdwenen.
Het conflict tussen Servië en Kosovo dreigde de afgelopen dagen te escaleren. Eerder deze week had de Servische president nog beslist om het leger in verhoogde staat van paraatheid te zetten. Doordat Servië de onafhankelijkheid van Kosovo niet erkent, moedigt de Servisch regering de ongeveer 120.000 Serviërs in Kosovo aan om het gezag van de lokale autoriteiten te betwisten. Wat dan ook regelmatig gebeurt.
Een bekend voorbeeld daarbij is de zogenoemde kentekendiscussie die af en toe terug oplaait. Concreet wil Kosovo dat Serviërs die in Kosovo wonen een Kosovaarse nummerplaat aan hun wagen bevestigen, maar zoals gezegd erkennen veel Serviërs de Kosovaarse regering niet en blijven ze met Servische kentekens rond rijden. Omgekeerd zijn Kosovaarse bestuurders overigens al vele jaren verplicht om hun nummerplaat te vervangen (of deels af te dekken) als ze Servië willen binnenrijden.
Als reactie op het verbod om rond te rijden met Servische kentekens namen begin november honderden Servische politieagenten van de Kosovaarse politie ontslag, net als rechters, procureurs en andere functionarissen. Intussen is er een akkoord en is het verbod opgeschort, maar dat akkoord neemt niet weg dat de spanningen blijven oplopen en er nieuwe incidenten opduiken.
Oorlog en onafhankelijkheid
Kosovo is een klein bergachtig gebied met weinig grondstoffen en 1,8 miljoen inwoners. 90 procent daarvan is van Albanese afkomst en meestal moslim. Daarnaast zijn er minderheden van onder anderen Serviërs, Bosniërs, Turken en Roma.
Kosovo ligt ingeklemd tussen Albanië, Montenegro, Servië en Noord-Macedonië en was lange tijd een autonome provincie in de Joegoslavische deelstaat Servië. Na de oorlog van 1999 kwam Kosovo onder internationaal bestuur en in 2008 riep het de onafhankelijkheid uit die nu door zowat de helft van alle landen erkend wordt, maar niet door Servië, Rusland en een handvol EU-landen.
De Serviërs beschouwen het gebied als een afvallige provincie, die ze ook vaak de "bakermat van de Servische beschaving" noemen. De fragiele vrede in Kosovo wordt bewaard door de KFOR (Kosovo Force Pristina-Kosovo), een door de NAVO geleide vredesmissie van een kleine 4.000 troepen sterk.
Rusland is dan weer een belangrijke bondgenoot van Servië. Het land is bijna volledig afhankelijk van Russisch gas en Moskou steunt Servië in het verzet tegen de onafhankelijkheid van Kosovo. Servië is een kandidaat-lidstaat van de EU, Kosovo heeft onlangs officieel het lidmaatschap aangevraagd en is daarmee een 'potentiële kandidaat-lidstaat'. Voor geen van beide is dat lidmaatschap echter op korte termijn haalbaar.
