Griep, RSV, corona of helemaal niets? Er is een nieuwe zelftest die het allemaal opspoort (maar veel vraag is er nog niet naar)

Ook last van een loopneus, koorts of een hardnekkig hoestje? Je bent niet de enige. RSV en de influenzavirussen A en B (zeg maar de griep) zijn de voorbije weken opnieuw opgedoken in ons land, en ook corona waart nog rond. Uitzonderlijk is dat niet voor deze tijd van het jaar.

Na die twee coronajaren is het wel weer even aanpassen. Want wat doe je precies als je verwacht wordt op een oudejaarsfeest en je je niet al te goed voelt?

Sinds augustus is er een zelftest op de markt van de fabrikant Fluorecare die je daarmee kan helpen. Alleen lijken nog niet veel Vlamingen daarvan op de hoogte.

Net zoals de bekende coronazelftests spoort ook deze zelftest antigenen op. Alleen doet deze zelftest dat dus voor drie ziekten.

De zelftest ziet eruit als een soort van drievoudige coronazelftest. En zo werkt ze ook. Met een wissertje neem je een staaltje af in je neus. Vervolgens dompel je het wissertje in de testvloeistof en druppel je wat van de vloeistof op de drie testvakjes. Na enkele minuten kan je je resultaat aflezen op de drie teststroken. Er is er eentje voor elke ziekte: corona, de griep (influenza A/B) of RSV.

RSV staat vooral bekend als een kindervirus, maar ook bejaarden kunnen er door verhoogde kwetsbaarheid ernstig ziek door worden. Als volwassene kan het dan handig zijn om te weten dat je dat hebt, zodat je contact met risicopatiënten kan vermijden. Is je kind ziek en vermoed je dat het RSV heeft? "Ga dan niet klooien met een test", zegt viroloog Marc Van Ranst. "Als het ernstig is, ga er dan mee naar de dokter. Is het niet ernstig, dan hoef je ook geen test te doen."

Een test kost tussen de 5 en de 10 euro. Je vindt de test in de apotheek en bij een handvol supermarkten, vooral in Mechelen. De precieze prijs hangt af van het verkooppunt, maar het is dus net iets meer dan een "enkelvoudige" coronazelftest.

De combitest wordt terugbetaald door het RIZIV aan patiënten met een verhoogde tegemoetkoming.

Als je positief test met de zelftest, hoef je niet naar de dokter om dat resultaat nog eens te laten bevestigen. "Je mag er dan zeker van zijn dat je die ziekte hebt", zegt Roel Van Giel van de Vereniging van Vlaamse Huisartsen Domus Medica. "In de praktijk testen wij ook niet veel meer. Voor de behandeling maakt het niet veel uit of je nu RSV, griep of corona hebt. Als je er niet te ziek van bent, moet je niet naar de arts gaan, maar thuis uitzieken, medicatie nemen tegen de symptomen (koortsremmers bijvoorbeeld, red.) en in je bed kruipen."

Als je ernstige symptomen hebt zoals ademhalingsproblemen of een aanhoudende hoge koorts, ga je best wel naar je huisarts. En als je werkgever een attest vereist, zal dat natuurlijk ook moeten.

En wat als je nu net een oudejaarsfeest in het vooruitzicht hebt? Dan blijf je best thuis, zegt Van Giel. Dat doe je best "met elke aandoening van de luchtwegen, of je nu hoest of niest", beaamt Van Ranst. "Als dat niet kan, zorg dan dat je goed ventileert en een mondmasker draagt. Maar het verstandigste is je verantwoordelijkheid nemen en niemand anders infecteren."

Die voorzorgsmaatregelen gelden dus niet alleen voor corona, maar ook voor andere respiratoire virussen, stipt Van Ranst aan. "Virologen schrijven Griep met de hoofdletter G. Wereldwijd sterven er jaarlijks een half miljoen mensen aan. Dat kan niets lijken in vergelijking met covid, maar het is nog altijd een aanzienlijke last. En het gaat om dezelfde risicogroepen: mensen met een zwakker gestel. Al hoop je natuurlijk dat die gevaccineerd zijn."

Een rondvraag van onze redactie bij apothekers en een enkele supermarkt leert dat de vraag naar enkelvoudige coronazelftests gedaald is sinds vorig jaar. Van de nieuwe combitest worden er voorlopig ook nog maar kleine aantallen verkocht. Sommige verkooppunten zien een lichte stijging sinds het begin van de kerstvakantie, elders blijft de verkoop gelijk. 

Zijn dit soort tests de toekomst? Van Ranst spreekt zich er liever niet over uit. "Op dit moment zijn de mensen het gewoon om zelftesten af te nemen. De bijsluiters zijn leesbaar, de meeste mensen slagen erin ze toe te passen en de kwaliteit van de testen zelf is zeker niet slecht." Maar of we onszelf voor nog meer ziekten zullen gaan testen? "Dat zal zich wel uitwijzen. In de VS kan je de cholesterolwaarden van je bloed bijvoorbeeld zelf al testen. Maar ik ben er niet altijd voorstander van. Neem nu HIV-testen: als je daar een positief resultaat op hebt, heb je toch wat duiding nodig van een arts."

Volgens apotheker Thomas Olyslager zijn zulke zelftests alleszins geen absolute noodzaak meer. "Ik denk dat mensen nu vooral bewuster omgaan met infecties. Goede handhygiëne als je ziek bent en contact proberen vermijden, dat is minstens even belangrijk", vertelde hij gisteren op Radio 1 in "De wereld vandaag". Al kunnen zulke zelftests wel nuttig zijn om de vraag naar onnodige antibiotica af te remmen, denkt hij. "Sommige mensen zeggen: ik ben ziek, geef mij een antibioticum. Maar bij een virale infectie heeft een antibioticum weinig of geen nut."

En de apothekers zelf? Zij verdienen toch aan die zelftests? "Die vraag is zeer beperkt op dit moment", nuanceert Olyslager. "Dat verdienmodel is niet zo zeer groot."

In een vorige versie van dit artikel stond dat de combitest niet wordt terugbetaald door het RIZIV. Dat klopt niet, de test wordt wel degelijk terugbetaald aan patiënten met een verhoogde tegemoetkoming.