Op het Sint-Pietersplein in Rome vergapen veel gelovigen en toeristen zich in de kerstperiode aan de kerststal voor de Sint-Pietersbasiliek. Niet iedereen weet dat je vlakbij, verstopt in een onopvallend gebouw, het hele jaar door een ander indrukwekkend kersttafereel kan vinden. Vijftig jaar lang bouwde een medewerker van de stadsreinigingsdienst er aan een imposant kunstwerk waar elk detail van groot belang is.
De kerststal van de straatvegers in Rome, al 50 jaar verwondering in de schaduw van Sint-Pieter
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
In 1972 kreeg Giuseppe Ianni, een medewerker van de stadsreinigingsdienst AMA Roma, het idee om een kersttafereel te bouwen. Hij kon daarvoor terecht in een depot van de stadsreinigingsdienst, in een klein steegje dat grenst aan het Sint-Pietersplein in Rome. Hij hield het niet alleen bij een kerststal met Jozef, Maria en Jezus, herders en koningen, maar bouwde in de loop der jaren een heel dorp uit. Het stelt een Palestijns dorp voor zoals dat er in de tijd van Jezus moet hebben uitgezien. Met huisjes, straten, grotten, aquaducten, stromend water, en honderden personages.
Vijftig jaar lang werkte Ianni aan zijn kersttafereel, elk jaar breidde hij het beetje bij beetje uit. Het tafereel is 45 vierkante meter groot. Je ziet 100 stenen en houten huisjes, 24 uit steen gehouwen grotten, 38 aquaducten, 3 rivieren, 4 waterbronnen, 270 personages, 163 schapen, 12 kamelen, 8 apen, 8 ossen en 4 honden. En 54 meter aan straten en stegen die zich doorheen het tafereel slingeren. Dat Ianni geen half werk leverde, mag wel duidelijk zijn.
Elk achitecturaal en materieel detail was voor hem van belang, net als spirituele en religieuze symboliek. Zo is de olijftak die boven de geboortegrot hangt afkomstig uit Bethlehem. Aquaducten en straatjes zijn gebouwd met restmateriaal dat overbleef bij renovatiewerken aan de zuilen in de Sint-Pietersbasiliek.
Het kersttafereel van Ianni werd de presepe dei netturbini genoemd, de kerststal van de straatvegers. Straatvegers vanuit de hele wereld stuurden stenen op die in de basis van de kribbe verwerkt zijn. "Veel mensen wilden een bijdrage leveren, maar mochten geen geld schenken", zegt Dandolo Foglietta, een medewerker van AMA Roma en bevriend met Ianni. "Nee, ik wil niet dat de stal besmet wordt met geld, zei hij. Als je een steen meebracht, creërde je volgens Ianni eenheid tussen volkeren. En mensen deden dat, vanuit alle delen van de wereld."
Maar niet alleen aardse stenen hebben hun plek gevonden in het tafereel. Je vindt er ook een fragment van een meteoriet en van de maan. "Er was eens een Amerikaanse vrouw die bij de NASA werkte die zei dat ze een stukje van de maan zou meenemen. Jaja, dacht ik, maar ze is echt langsgekomen", vertelt Foglietta.
Het kersttafereel van de straatvegers lokt elk jaar tienduizenden bezoekers, en daar zitten ook prominenten bij. Paus Paulus VI was de eerste kerkvorst die de kribbe bezocht, in 1974. Johannes Paulus II kwam elk jaar in de kerstperiode langs, tot aan zijn dood in 2005. Hij stak zijn bewondering niet onder stoelen of banken. En ook paus Benedictus XVI kwam meermaals op bezoek.
Giuseppe Ianni bleef elk jaar verder bouwen aan zijn kunstwerk. Eerder dit jaar is hij overleden, hij was 86. Volgens Foglietta zal het kersttafereel blijven zoals het nu is. "Niemand kan eraan doorbouwen zoals hij dat deed", zegt Foglietta.
"Voor hem was dit een manier om iets van zijn leven te maken", zegt dochter Vittoria. "Hij was hier niet alleen met Kerstmis, maar het hele jaar door, van 7 uur 's morgens tot 8 uur 's avonds. Hij noemde dit de kribbe van de straatvegers, maar hij wás de kribbe."
