Voor grondwetspecialist Johan Vande Lanotte is het geen verrassing dat het koningshuis een andere mening zou hebben over excuses over het koloniale verleden. "Het koningshuis heeft in het verleden geregeld over gevoelige thema's gesproken met mensen uit de regering of uit het parlement, maar het is ook vaak gebeurd dat de politiek iets anders gedaan heeft dan wat de koning vroeg", zegt Johan Vande Lanotte.
Grondwetspecialist Johan Vande Lanotte: "Geen verrassing dat koning andere mening zou hebben over koloniale excuses"
Ludwig De Wolf
Gepubliceerd:
De voorzitter van de Kamercommissie Belgisch koloniaal verleden Wouter De Vriendt (Groen) reageert ontgoocheld op het mislukken van de formulering van eindconclusies mét excuses aan Congo, Burundi en Rwanda voor het koloniale verleden. De Vriendt wijst ook met een beschuldigende vinger naar het koninklijk paleis.
Dat het koninklijk paleis een andere mening zou hebben over wat sommige partijen in de commissie willen bereiken, verwondert grondwetspecialist Johan Vande Lanotte (Vooruit) niet.
"Het is in het verleden vaker gebeurd dat het Belgische koningshuis wanneer het over het beleid in Afrika gaat, daar een aantal eigen opinies over heeft. Dat was ook in de Rwanda-crisis zo. Mij verwondert dat niet helemaal. Het verwondert mij zelfs helemaal niet, maar niemand mag dat als een excuus zien", legt Vande Lanotte uit.
"Als een parlementslid zegt dat hij voor of tegen iets heeft gestemd omdat de koning dat vroeg, dan is dat omdat dat parlementslid dat zelf wil. De koning mag zijn mening geven. In het verleden is dat ook vaak gebeurd, maar het is ook vaak gebeurd dat de politiek iets anders gedaan heeft dan wat de koning vroeg."
Zwijgplicht en colloque singulier
Vande Lanotte wijst erop dat er een groot verschil is tussen de mening die de koning tijdens een audiëntie uit en de woorden die hij publiek spreekt. Wanneer hij publiek spreekt, moeten zijn woorden door de regering gedekt zijn.
Tijdens privégesprekken geldt het zogenoemde "colloque singulier". Dat is de zwijgplicht voor iedereen die door de koning wordt ontvangen, zowel burgers als politici.
"Wanneer de koning in dit geval tegen een parlementslid of een regeringslid zou gezegd hebben dat hij die excuses aan Congo, Rwanda en Burundi niet ziet zitten, dan mag dat. Maar het is ook wel zo dat noch dat parlementslid, noch het regeringslid daar aan gebonden is. Er is geen enkele regel die zegt dat je dan moet doen wat de koning vraagt. Dat is een vraag, niet meer en niet minder", besluit Vande Lanotte.
VRT NWS heeft vernomen dat het koninklijk paleis op twee momenten contact heeft opgenomen met politici over de werking van de Kamercommissie Belgisch koloniaal verleden.
"Het eerste moment was een signaal aan Open VLD en met name aan premier Alexander De Croo. Hij zou vanuit het paleis te horen gekregen hebben dat ze ongerust zijn over de werkzaamheden van de commissie en dat er geen excuses zouden aangeboden moeten worden", legt Bart Verhulst uit in "Het journaal".
"Bij premier De Croo hoor ik stellig dat er geen instructies waren van het hof. We weten allemaal hoe gevoelig dit dossier ligt, ook bij het koninklijk paleis. Er is natuurlijk al over Congo gesproken tussen de premier en de koning. Dat gebeurde onder meer in de aanloop van de reis van de koning naar Congo, waar ook het woord excuses niet gevallen is."
"We weten ook dat een commissielid van de federale meerderheid dat die ook een telefoontje gekregen heeft waarin gezegd werd voorzichtig te zijn met het werk van de commissie en het formuleren van excuses. Of die vrees van het paleis te maken heeft met eventuele financiële gevolgen mocht het woord excuses vallen of met de vraag van de commissie om de koninklijke archieven open te stellen, dat is niet duidelijk."
