Elke 12 minuten een peuk op de grond bij Vlaamse busstations: peukenpalen werken beter dan peukentegels

Mooimakers, het Vlaams initiatief tegen zwerfvuil en sluikstort, heeft bij 4 busstations, in Mechelen, Sint-Truiden, Sint-Niklaas en Tienen, geteld hoeveel peuken er op de grond terechtkomen. Het bleek er 1 per 12 minuten bij elk station. Sigarettenpeuken vormen het grootste aandeel binnen al het zwerfvuil. "41 procent van al het zwerfafval dat we tellen, zijn peuken", zegt Frank Van Swalm van Mooimakers op Radio 2 in Antwerpen. "Het blijft dus een groot aandachtspunt." 

Mooimakers ging daarom op zoek naar manieren om die peuken beter te verzamelen. Tussen november 2020 en juni 2021 werden er bij 4 Vlaamse busstations 2 verschillende soorten opvangsystemen geplaatst. De eerste waren peukenpalen. Dat zijn metalen kokers zo hoog als een vuilnisbak met smalle openingen voor de peuken. De tweede waren peukentegels. Dat zijn bakken in de grond met een rooster erover. Beide types werden ook nog eens met en zonder fluo markeringen getest.

In Mechelen, waar peukenpalen stonden, werden de beste resultaten gehaald. "Een peukenpaal, gecombineerd met nog een extra prikkel in de vorm van fluo markeringen, bleek het beste te werken. Gemiddeld wordt maar 1 op de 4 peuken in een vuilnisbak gegooid, in Mechelen liep dat op tot bijna de helft, 46 procent."

In Sint-Truiden werden peukentegels geïnstalleerd. Daar waren de resultaten veel minder goed. "We merken dat daar nog geen 20 procent van de peuken in terechtkomt", zegt Jan Verheyen van OVAM op Radio 2 in Limburg. "Het aantal loopt ook hier wel flink op, wanneer de weg naar de tegel aangeduid wordt met fluo markeringen. Maar ze halen niet dezelfde resultaten als de peukenpalen."

Hoewel de peukenpalen er dus voor zorgen dat er al veel peuken worden opgevangen, wordt nog altijd meer dan de helft van de peuken op de grond gegooid. "Heel veel Vlamingen zien het weggooien van een sigarettenpeuk nog altijd niet als het veroorzaken van zwerfvuil. Maar dat is het wel degelijk", zegt Verheyen.

Om dat duidelijk te maken loopt er sinds 8 december een nieuwe campagne op de radio en op sociale media. "We moeten er dus voor zorgen dat we de juiste recipiënten plaatsen, zodat zo veel mogelijk mensen hun peuken erin gooien. Maar daarnaast moeten we ook inzetten op communicatie en op handhaving", zegt Van Swalm. "Er loopt nu een peukencampagne op de radio om mensen ertoe aan te zetten hun peuken bij zich te houden in een draagbaar asbakje. Daarnaast zijn er 30 zwerfvuilhandhavers die steden en gemeenten ondersteunen, om mensen op heterdaad te betrappen. Daar zien we dat 91 procent van de vaststellingen gaat over peuken."