Op verschillende kanalen gaat sinds eind november een zogenaamd satellietbeeld rond waarop Oekraïne een donkere vlek vormt in Europa. Het gaat om een gefotoshopte versie van een oude satellietopname van NASA. Door de oorlog en aanhoudende bombardementen op energiecentrales kampt het land wel degelijk met elektriciteitsproblemen, maar een volledige donkere vlek in Europa is het niet.
CHECK- Neen, deze foto toont niet hoe Oekraïne duistere vlek op satellietbeeld is geworden
Jef Cauwenberghs
Gepubliceerd:
Een totale blackout, zo lijkt het althans als je het luchtbeeld van Oekraïne in Europa bekijkt. Terwijl andere gebieden, België, Noord-Italië en lichtstad Parijs op kop vanuit de ruimte wel een felverlichte kerstboom lijken, brandt er in Oekraïne nergens meer een lamp.
Het opvallende beeld gaat sinds 23 november rond op Twitter, Facebook en volgens deze doctoraatsonderzoeker Internationale Relaties van de universiteit van Oxford ook op Russische Telegramkanalen.
De kaart wordt op dit moment vooral gedeeld om aan te tonen hoe Rusland de Oekraïense bevolking letterlijk in het duister zet, maar verschillende mensen halen ermee ook de onverzettelijkheid van de Oekraïeners aan.
Bewerkt beeld
Maar het beeld dat rondgaat is niet authentiek. We toetsten het bijvoorbeeld aan een programma dat bewerkingen in foto's detecteert. Zo zagen we dat het gebied waar Oekraïne ligt in compressie sterk verschilde van de rest van de afbeelding. Dat duidt met grote waarschijnlijkheid op fotoshoppen.
Om zeker te zijn, zochten we het beeld ook nog eens op met een omgekeerde zoekopdracht via TinEye . Daarbij stootten we op exact dezelfde foto die op databank Shutterstock staat . Volgens de website gaat het om een reeks satellietbeelden die tussen 18 april en 23 oktober 2012 door NASA (National Aeronautics and Space Administration, red.) werden gemaakt. Je kan de volledige reeks hier bekijken.
Op de foto van Europa zien we de Oekraïense hoofdstad Kiev duidelijk oplichten, net als andere steden zoals Odessa of Sebastopol. Er is geen sprake van een donkere vlek.
Echte duisternis
Die ondertussen tien jaar oude foto doet uiteraard geen afbreuk aan de grimmige realiteit van nu. Hoewel de foto die rondgaat, bewerkt is, wordt Oekraïne wel degelijk getroffen door stroomproblemen.
Zo mikt Rusland om strategische redenen met regelmaat op elektriciteitsinfrastructuur. In dit fragment dat onlangs in het Kremlin werd opgenomen, zegt Poetin zelfs letterlijk dat hij bewust energie-infrastructuur van Oekraïne onder vuur neemt, zogezegd als vergelding voor een aanval op de Krimbrug.
De gevolgen van herhaaldelijke aanvallen laten zich raden. In november zat 60 procent van Kiev zonder stroom en het land moest verschillende black outs invoeren zodat ingenieurs reparaties aan centrales en hoogspanningsmasten konden uitvoeren.
Een satellietbeeld dat NASA op 23 november publiceerde en dat dus niet bewerkt is, laat zien hoe donker de situatie op dat moment was. Enkel in hoofdstad Kiev en in de havenstad Sebastopol zijn nog enkele lichtvlekjes waarneembaar. Waarom dus een vervalste foto rond gaat om hetzelfde punt te maken, is niet duidelijk.
Conclusie
Op sociale media gaat sinds november een satellietbeeld rond dat Oekraïne als een donkere vlek op de kaart van Europa toont.
Het gaat om een oud NASA-beeld uit 2012 dat bewerkt werd. Dat konden we vaststellen via een omgekeerde zoekopdracht en een programma dat verdachte elementen in foto's opspoort.
Ondanks de vervalsing, kampt Oekraïne wel degelijk met stroomproblemen door Russische aanvallen op elektriciteitsinfrastructuur. Een meer recente satellietfoto van NASA toont ook aan hoe enkel in Kiev het licht nog enigszins lijkt te branden.
We beoordelen de oude, viraal gaande foto als vervalst en dus niet waar. Dat er door de oorlog elektriciteitsproblemen zijn in Oekraïne klopt wel.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel. Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van andere Vlaamse redacties. Zoek je meer verhalen van VRT NWS over factchecking desinformatie of online bedrog? Die vind je hier. Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be of vul je vraag in op de website van deCheckers .
VRT NWS in erkend lid van de International Fact-Checking Organisation.
