De roman "1984" van de Britse schrijver George Orwell staat dit jaar bovenaan de Russische bestsellerlijsten. Het verhaal over een totalitair regime dat zijn burgers elke keuzevrijheid ontneemt zodat ze zelfs zinloze oorlogen blijven steunen, is in het jaar waarin Rusland buurland Oekraïne binnengevallen is, voor veel Russische lezers blijkbaar pijnlijk herkenbaar.
"1984" van George Orwell: ooit verboden in Rusland, nu bovenaan Russische bestsellerlijsten
Ellen Maerevoet
Gepubliceerd:
De roman "1984" uit 1949 is de meest populaire fictiedownload van 2022 op het platform van de Russische online boekverkoper LitRes, en de op een na populairste download in welke categorie dan ook, heeft het staatspersbureau Tass gemeld.
In 1949 was Wereldoorlog II net voorbij en de Koude Oorlog was nog maar net begonnen. Orwell schreef het boek tussen 1946 en 1948 en stelt er de wereld in voor zoals die er volgens hem in 1984 zou kunnen uitzien. Het is een waarschuwing voor totalitaire regimes. Het boek was tot 1988 verboden in de Sovjet-Unie.
Orwell beschrijft in "1984" een staat waarin de overheid (Big Brother) elk aspect van het menselijke leven bewaakt en controleert. De dictatuur van Stalin (waarin o.a. politieke tegenstanders vermoord en gedeporteerd werden) gebruikt hij als model voor de alziende Big Brother. De '"gedachtenpolitie" dwingt burgers in zijn boek tot "dubbeldenken" en zet hen ertoe aan te geloven dat "oorlog vrede is" en "vrijheid slavernij".
De taal die in het boek gesproken wordt, Newspeak, is gecreëerd door de totalitaire staat. Het doel is ervoor te zorgen dat mensen alleen nog "politiek correcte" dingen kunnen zeggen.
Het hoofdpersonage probeert zich hiertegen te verzetten door zijn gedachten op te schrijven in een dagboek, ongehoord in het rijk van Big Brother, en een daad van verzet. Gaandeweg merkt hij dat de macht van de Partij en Big Brother verder reikt dan hij zich ooit had kunnen voorstellen.
De vergelijking tussen deze Newspeak en het regime van Poetin ligt voor de hand. Ook de Russische president legde op dat er over een "speciale militaire operatie" gesproken moest worden. In nieuwe wetten liet hij beschrijven dat het een misdaad is om informatie over de oorlog te publiceren die in strijd was met officiële verklaringen. Rusland blijft ook benadrukken dat het zijn buurland niet heeft aangevallen.
Het is niet de eerste keer dat "1984" een boost krijgt. In 2017 zorgde de uitspraak van Kellyanne Conway, een van de adviseurs van de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump, die leugens van woordvoerder Sean Spicer omschreef als "alternatieve feiten" er al voor dat de verkoop van "1984" de hoogte inging. Ook toen in 2013 onthuld werd dat de Amerikaanse overheid haar bevolking massaal bespioneert via de inlichtingendienst NSA steeg de verkoop van "1984" enorm.
