Vermeer, Rembrandt, art nouveau of de geschiedenis van de Efteling: tien expotips voor 2023

Nog wat tijd in de kerstvakantie? Dan kun je op veel plaatsen terecht voor een interessante expo, van de auto's van James Bond tot Japanse prenten. Een overzicht vind je hier. En het jaar is nog maar begonnen, of er komen al nieuwe tentoonstellingen aan. En niet van de minste. 

Voor dé kunstgebeurtenis van het jaar moet je even de grens over. Het Rijksmuseum van Amsterdam presenteert de grootste tentoonstelling ooit van de mysterieuze meester Johannes Vermeer. Van de amper 37 van hem bekende werken zullen er maar liefst 28 worden getoond, uit Nederlandse en internationale collecties. 

Uit Dresden komt het pas gerestaureerde “Brieflezend meisje”, uit de Frick Collection in New York drie schilderijen, waaronder “De onderbreking van de muziek”. En natuurlijk zullen “Het melkmeisje” of “Het meisje met de parel” niet ontbreken. De vorige grote Vermeer-expo in Den Haag (met 22 werken) dateert alweer uit 1996. Een kans die maar een keer in je leven voorbijkomt, deze Vermeerpracht. Op tijd een kaartje kopen dus. Van 10 februari tot 4 juni 2023.

Nog een grote Nederlandse meester kun je ontdekken in Antwerpen. Grafiekmuseum De Reede toont een 80-tal werken van Rembrandt, vooral etsen. Portretten en zelfportretten, landschappen, religieuze en mythologische thema’s: Rembrandt was een meesterlijk tekenaar en etser, met een bijna hedendaagse, fotografische kijk op de wereld. Van 27 januari tot 22 mei 2023.

We blijven in Nederland met de allereerste tentoonstelling over het pretpark de Efteling, dat net zijn 70 verjaardag vierde. Het Noordbrabants Museum in ’s Hertogenbosch brengt met honderden objecten de geschiedenis van de Efteling in beeld. Ooit gestart als Sprookjesbos, ter vermaak van de arme bevolking in Brabant, met als beroemde ontwerper de tekenaar Anton Pieck. Nu een groot Europees pretpark met 5 miljoen bezoekers per jaar. Van 4 maart tot 21 mei 2023.

Het MSK in Gent bestaat 225 jaar en pakt uit met sprankelende schilderijen van Theodoor Rombouts (1597-1637). Het is de eerste tentoonstelling ooit met zijn werk. Tijdens zijn korte leven was Rombouts heel geliefd, maar daarna raakte hij wat in de vergetelheid. Het MSK noemt hem een “virtuoos van het caravaggisme”. 

Rombouts was in Italië zelf geïnspireerd door Caravaggio, de meester van het contrast tussen licht en donker, en zijn navolger Manfredi. Voor elegante gezelschappen, kaartspelers en muzikanten moet je dus in Gent zijn. Met Romboutsen uit privécollecties, kerken en musea in Europa en de Verenigde Staten. Verschillende schilderijen worden speciaal voor de gelegenheid gerestaureerd. Van 21 januari tot 23 april.

130 jaar geleden, in 1893, legde architect Victor Horta de laatste hand aan het Tasselhuis. Daarmee gaf hij het startschot van de art nouveau in Brussel, de zwierige stijl die inspiratie zocht in de rondingen en golven van de natuur.  Brussel noemt zichzelf de hoofdstad van de art nouveau en viert feest met tentoonstellingen, nieuwe locaties (zoals het huis Hannon) om je ogen uit te kijken met uitzonderlijke rondleidingen, conferenties en debatten. 

In oktober plant het Museum voor Kunst en Geschiedenis een expo over Josef Hoffman, de Oostenrijkse jugendstilarchitect wiens allermooiste huis in Brussel staat: het Stoclet-paleis. Train World belicht de grote rol van Victor Horta en Henry Van de Velde in de wereld van Belgische treinen en stations. Het hele jaar 2023 door, meer info in dit programma .

Het MIMA in Brussel gaat met “Local heroes” de bokstoer op, niet enkel met foto’s, tekeningen, posters en speciaal ontworpen gevechtskledij, maar ook met echte gevechten, opleidingen, theatrale interventies en audiovisuele installaties. In samenwerking met twee boksverenigingen uit hartje Brussel. Jonge boksers gaan de bezoekers ook rondleiden. Sport en cultuur, hoofd en lijf verenigd dus in het MIMA. Van 2 februari tot 28 mei.

Tim Van Laere Gallery in Antwerpen toont komend voorjaar werk van kunstenares Inès van den Kieboom. Van den Kieboom is 92 jaar oud en schildert al sinds de jaren 70. Ze stelde nooit veel tentoon, tot nu. “Ik schilder alles wat me treft, ik ben in alles geïnteresseerd”, zei Van den Kieboom onlangs in een interview. 

Bijzonder is ook dat Inès van den Kieboom een tante is van zanger Arno, die eerder dit jaar overleed. Ze voedde hem mee op en het was voor haar dat hij zijn bekende nummer "Elle adore le noir" schreef. Een Radio 1-reportage met Inès van den Kieboom kun je hier beluisteren. De tentoonstelling in Antwerpen loopt van 23 maart tot 13 mei 2023.

Bozar in Brussel presenteert kunst uit het noorden, meer bepaald een aantal grote namen uit Zweden. Schrijver August Strindberg, die ook tekende en schilderde, of schilder Hilma af Klint. Hun werk is doordrenkt van mystiek en esoterie. Het is, in dialoog met hedendaagse Zweedse artiesten, te ontdekken van 17 februari tot 21 mei.   

Toen het beroemde graf van de Egyptische farao Toetanchamon werd geopend, 100 jaar geleden, was de Belgische koningin Elisabeth er als de kippen bij om de schatten met eigen ogen te aanschouwen. Ze werd vergezeld door haar zoon Leopold en door Jean Capart, de vader van de egyptologie in ons land. Het Museum Kunst en Geschiedenis in Brussel brengt het verhaal van de eigen rijke collectie voorwerpen uit de Egyptische oudheid en hoe die in Brussel zijn beland. "Expeditie Egypte" loopt van 31 maart tot 1 oktober 2023. 

Volgende zomer zindert het werk van Anna Boch in Mu.ZEE in Oostende. Anna Boch is een impressionistische schilderes uit het fin de siècle. Je kent haar naam misschien van het Boch-serviesgoed. De familie Boch was eigenaar van vele bedrijven, waaronder de keramiekfabriek Royal Boch in La Louvière. Sinds enkele jaren is ook een straat in Brussel naar Anna Boch genoemd.  

Anna Boch (1848-1936) kreeg internationale waardering voor haar impressionistische schilderijen, vaak met de natuur als thema. Ze  was de enige vrouw die deel uitmaakte van de avant-gardistische kunstkring 'Le group des XX'.  En deze vrijgevochten, autorijdende vrouw verzamelde werk van andere kunstenaars, zoals Vincent van Gogh. Mu.ZEE presenteert ook werk van Van Gogh, Signac of Gauguin uit buitenlandse musea. Van 1 juli tot 15 november.

En ten slotte een sprongetje naar het najaar van 2023. Dan zet Leuven Dieric (Dirk) Bouts in de schijnwerpers, de 15e-eeuwse meester van "Het laatste avondmaal" en "De marteling van de heilige Erasmus" in de Sint-Pieterskerk. Hoogtepunt van het stadsfestival is een internationale bruikleententoonstelling in M Leuven die bijna dertig originele werken van Bouts naar Leuven brengt. Ook in de universiteitsbibliotheek is er een tentoonstelling en er hoort ook een muziekfestival bij. Vanaf 29 september.