Brussel krijgt 20 miljoen euro compensatie voor daklozenopvang, Dokters van de Wereld waarschuwt voor daklozen die kunnen omkomen door de kou

"Voor de eerste keer erkent de federale overheid de bijzondere situatie van ons gewest", zegt Brussels minister-president Rudi Vervoort (PS). De 20 miljoen euro komt niet bovenop de overheidsmiddelen voor daklozen in Brussel, die ongeveer 80 miljoen euro bedragen. Het gaat eerder om een compensatie. "Het dient om terug te betalen wat we al gedaan hebben", zegt Vervoort.

Met het bedrag kunnen 1.200 plaatsen in de Brusselse daklozenopvang worden gefinancierd. “Zo kan in noodopvang worden voorzien voor geregistreerde asielzoekers, in afwachting dat een plaats vrijkomt in het opvangnetwerk van Fedasil”, duidt het kabinet van staatssecretaris van asiel en migratie Nicole de Moor (CD&V). “Het gaat om 600 bestaande en 600 nieuwe plaatsen. 300 nieuwe plaatsen zijn al gecreëerd, hoofdzakelijk in daklozenopvang Poincaré en die van Etterbeek.”

In 2022 is een recordaantal mensen uit onder meerAfghanistan, Syrië en Burundi gearriveerd in Brussel voor hun asielaanvragen. Er is sprake van de hoogste cijfers sinds 2015. Daarbovenop zijn er zowat 60.000 Oekraïense vluchtelingen, van wie ongeveer 20 procent Brussel gekozen heeft als verblijfplaats.

Volgens Emmy Deschuttere van Dokters van de Wereld zijn er vandaag een stuk meer mensen dakloos dan in 2018, toen voor het laatst een telling werd gehouden. “Toen was er sprake van 5.500 à 6.000 daklozen, maar dat was voor de corona- en energiecrisis, en het cijfer staat los van asielzoekers die op straat leven”, schetst ze. “Het aantal is zeker gestegen.” Begin 2023 worden nieuwe cijfers verwacht.

Vrijwilligers van de medische ngo ondervinden dagelijks hoe schrijnend de situatie in de hoofdstad is. “Er komen vaak uitzonderlijk kwetsbare mensen langs in ons mobiel kabinet: ouderen boven de 80, minderjarigen, mensen met een verslavingsproblematiek of met chronische ziektes. We zien extreem dramatische situaties.”

De ijskoude temperaturen brengen heel wat risico’s met zich mee: Dokters van de Wereld zien patiënten met verkoudheden, longinfecties en huidproblemen door de koude. Het aantal mensen dat de afgelopen tijd naar de medibus afzakt, is verdubbeld. “In het ergste geval gaat het om hypothermie, wat kan leiden tot de dood. Elk jaar zijn er krantenberichten van daklozen die ’s ochtends dood worden aangetroffen na een koude nacht, en ook nu is dat risico reëel.”

"Ik heb nog steeds een hese stem door een aanhoudende verkoudheid sinds eind september", getuigt Maurice, die het mobiele kabinet regelmatig bezoekt. "Overdag zweten we omdat we dikke lagen kleding dragen die ons helpen de nacht door te komen. De kou komt bovenop de onveiligheid, de lichten, het lawaai en de wind die tussen de gebouwen door raast. Maar het ergste blijft die kou die het onmogelijk maakt te slapen. Daarom slapen daklozen vaak overdag, door uitputting." 

Volgens Deschuttere is er dringend nood aan meer opvangplaatsen. Dat er volgens de Moor nog nooit zoveel plekken als vandaag zijn gecreëerd, doet er niet toe, vindt ze. “Als je jaar na jaar ziet dat de cijfers de hoogte inschieten, moet je je opvangcapaciteit aanpassen aan de realiteit. Het is bijvoorbeeld zeer goed dat er in het Koning Boudewijnstadion 50 plaatsen werden bijgemaakt, maar daarmee schiet je op lange termijn helemaal niets op.”

Dokters van de Wereld rest naar eigen zeggen niet veel meer dan druk blijven zetten op de regering. “Ook dit jaar zullen we veel pleidooien houden en aan de alarmbel trekken. Verder kunnen we alleen maar humanitaire noodhulp verlenen. Zitten alle opvangplekken vol, dan kunnen we niet meer doen dan thermische overlevingsdekens, sokken, lichaamsverwarmers en een tas soep uitdelen. Volledig ontoereikend, dat weten we, maar dat is in Brussel de realiteit.”