Nieuwe "winter van ongenoegen" begint in het Verenigd Koninkrijk: waarom wordt er massaal gestaakt?

Britten die naar het stakingsschema van de volgende weken kijken, zullen gefrustreerd de wenkbrauwen fronsen. Pendelaars, studenten die voor Kerst naar huis willen, mensen die pakjes willen opsturen, hun rijexamen willen voorbereiden of een medische ingreep hebben gepland, zullen geduld moeten uitoefenen. De volgende anderhalve maand ligt een groot deel van de publieke dienstverlening stil en dat is rampzalig aan het begin van de kerstperiode. 1 miljoen werkuren zou de staking gaan kosten. De rij-instructeurs staken zowat de hele periode en met hen nog tienduizenden anderen uit diverse, vooral publieke, sectoren. 

Deze stakingen zijn niet de eerste van 2022. Vorige maand staakten ook al de leerkrachten in Schotland, de academici aan 150 Britse universiteiten en in de loop van het jaar waren er al andere prikacties van advocaten, postbodes en spoorwerknemers. Volgens het Nationaal Bureau voor de Statistiek ONS zijn er in oktober 417.000 werkdagen verloren gegaan door stakingen, dat is het hoogste aantal sinds november 2011, toen bijna 1 miljoen werkdagen verloren gingen door een staking in de overheidssector over de pensioenen. 

De argumenten van alle verschillende vakbonden en beroepsorganisaties komen op hetzelfde neer: ze vinden dat de loonsverhogingen die de Conservatieve regering heeft toegekend, onvoldoende zijn om de prijsstijgingen te kunnen volgen. Bovendien is er ongenoegen over de ontslagen en over de werkomstandigheden.

Bij de spoorwegen bijvoorbeeld, heeft de baas van de belangrijkste transportvakbond RMT een loonsverhoging van 5 procent dit jaar en 4 procent volgend jaar van de spoorwegmaatschappij Network Rail verworpen. Ook een bod van 8 procent door de Rail Delivery Group, die treinmaatschappijen vertegenwoordigt, is in de prullenbak gegooid. De mislukte onderhandelingen betekenen dat het Britse treinverkeer, dat al flink was gehinderd door het winterweer, de volgende dagen en weken bijna dagelijks helemaal in de knoop zal zitten. 

De Conservatieve regering van premier Rishi Sunak houdt voet bij stuk en wil niet op de eisen van de vakbonden ingaan. Ze zegt dat ze zich de gevraagde loonsverhogingen niet kan veroorloven en waarschuwt dat het probleem alleen maar erger wordt wanneer de lonen worden verhoogd om de inflatie in te halen. "Elke actie die de economie opzadelt met hogere prijzen zal de pijn voor iedereen verlengen en het uitzicht op economische groei op de lange termijn tegenhouden", zei minister van Financiën Jeremy Hunt. 

Premier Sunak is vandaag even lang aan de macht als zijn voorganger Liz Truss, die na 50 dagen moest opstappen. Hij gaf te kennen dat hij van bij het begin van zijn regeerperiode al deze staking aan het voorbereiden was. Gisteren kwam het veiligheidscomité Cobra bijeen, dat ook de coronacrisis mee moest helpen bedwingen. Daar is beslist dat militairen de volgende weken zullen bijspringen om noodzakelijke diensten te bemannen zoals ambulances en grensposten. 

De stakingsgolf wordt nu al een nieuwe "winter of discontent" genoemd, een winter van ongenoegen, naar het stuk Richard III van William Shakespeare. De term werd door een journalist van The Sun gebruikt om de stakingsgolf van de winter van 1978-1979 te beschrijven. Toen stortte een golf van protest tegen de Labourregering-Callaghan het Verenigd Koninkrijk in een enorme chaos. 

Het treinverkeer lag plat, vuilnis werd niet meer opgehaald, baby's werden thuis geboren bij een petroleumlamp... Het protest ging ook over loonvoorwaarden en mondde uiteindelijk uit in een stevige verkiezingsoverwinning van de Conservatieve politica Margaret Thatcher. Zij zou de daaropvolgende jaren de vakbonden hard aanpakken en een besparingsregime opleggen.