Onderzoekers hebben per toeval een waardevol scheepswrak ontdekt op de bodem van Mjøsa, het grootste meer in Noorwegen. Het schip zou nog in zeer goede staat zijn, zeggen onderzoekers. Het zou tot 700 jaar oud kunnen zijn. Omdat het op grote diepte ligt, is het moeilijk bereikbaar en is verder onderzoek nodig. Maar nu al worden hypotheses gemaakt over de functie en de ouderdom.
Mysterieus houten schip ontdekt op bodem van grootste meer in Noorwegen: "Geen Vikingschip, maar wel heel oud"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De ontdekking gebeurde tijdens het Mission Mjøsa-project, dat de bodem van het hele meer in hoge resolutie in kaart wil brengen via sonar-technologie. Daarbij worden met geluidssignalen objecten in beeld gebracht.
Het Mjøsa-meer ligt zowat 100 kilometer ten noorden van Oslo en is 360 vierkante kilometer groot. Het is het grootste in Noorwegen, en ook een van de diepste. Het meer voorziet zowat 100.000 mensen van drinkwater, maar tegelijk zijn er in het verleden grote hoeveelheden munitie gedumpt. Daarom werd een volledige inspectie van de bodem uitgevoerd, nadat eerder al speciale voertuigjes delen van de bodem hadden verkend. Tijdens de jongste sonar-scans stuitten de onderzoekers dus op een extraatje.
Helemaal onverwacht kwam de ontdekking niet: "Mijn verwachting was dat we ook wel eens een scheepswrak zouden kunnen vinden, en dat is ook gebeurd", zegt Øyvind Ødegård, marien archeoloog aan de Noorse Universiteit van Wetenschap en Technologie. "Statistisch was die kans vrij groot."
Gebouwd na 1300, maar nog heel goed bewaard
Volgens het onderzoeksbureau van het Noorse ministerie van Defensie zou het schip tot 700 jaar oud kunnen zijn. Het is uit hout gemaakt en 10 meter lang, tegenover 2,5 meter breed. Het wrak ligt op ruim 400 meter diepte, en de beelden zijn nog wazig. Tot er beter onderzoek kan gebeuren met een camera, worden er al volop hypotheses gemaakt op basis van wat er nu al bekend is.
De onderzoekers denken de boeg te kunnen onderscheiden. Dat wijst erop dat het schip na 1300 is gebouwd, want daarvoor werden vooral modellen van Vikingschepen gebouwd, en die hadden dezelfde voor- en achtersteven. Na ongeveer 1300 werden schepen gebouwd met een verschillende voor- en achtersteven.
Meer dan waarschijnlijk is het géén Vikingschip, maar het scheepswrak is wellicht wel zeer oud
Onderzoekers vermoeden dat het schip een centraal gepositioneerd roer had. Bij Vikingschepen stond het roer meestal aan de rechterkant. Het zou maar één mast hebben gehad met een vierkant zeil, wat dan weer een kenmerk is van Vikingschepen. Hoe dan ook, het scheepswrak moet oud zijn. Metalen spijkers die het hout samenhielden, zijn zo goed als verdwenen door het roestproces.
Onderzoekers koesteren de ontdekking: in het meer zijn eerder al 20 tot 30 schepen ontdekt, maar nog nooit zo diep. Mjøsa is zoals een kleine oceaan, met een schat aan archeologisch materiaal, vertelt Ødegård aan de gespecialiseerde website Science Norway. "Als dit schip in zee zou zijn vergaan voor de kust, zou het wellicht niet veel langer dan enkele decennia overleven."
Rijk gebied
Het meer ligt ongeveer 100 kilometer ten noorden van Oslo. Er werden in het verleden meerdere oorlogen op het water uitgevochten. Het meer was een drukke handelsroute. Errond lagen er rijke landgoederen, vanwaar er producten van en naar Oslo werden gebracht.
