De Oekraïense stad Odessa, in het zuiden van het land, zal mogelijk twee tot drie maanden zonder stroom zitten na Russische aanvallen met drones. Inwoners krijgen de raad de stad te verlaten. Intussen verhardt ook de oorlogstaal. De voormalige Russische president Dmitri Medvedev zegt dat Rusland meer krachtige wapens gaat maken en dreigt ermee die in te zetten tegen het Westen.
Odessa mogelijk maandenlang zonder stroom na Russische aanvallen, inwoners krijgen raad te vertrekken
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Meer dan anderhalf miljoen inwoners van Odessa en omgeving zijn volgens de Oekraïense president Volodimir Zelenski getroffen door de stroomuitval. Die is een gevolg van Russische aanvallen met kamikazedrones in de nacht van vrijdag op zaterdag, waarbij twee elektriciteitscentrales werden geraakt. Enkel kritieke infrastructuur, zoals ziekenhuizen, heeft nog stroom.
Het zwaar beschadigde netwerk volledig herstellen kan erg lang duren. "Het is geen kwestie van dagen of weken, maar eerder van twee tot drie maanden", zegt het elektriciteitsbedrijf in een verklaring. Intussen is het volop winter in Oekraïne, met ook in het zuiden vaak temperaturen onder het vriespunt. Inwoners van Odessa en omgeving hebben de raad gekregen om indien mogelijk de stad tijdelijk te verlaten.
Graandeal
De stroomuitval zou geen gevolgen hebben voor de uitvoer van Oekraïens graan vanuit de havens aan de Zwarte Zee. "Er zijn problemen, maar er is geen sprake van opschorting van de leveringen", zegt de Oekraïense minister van Landbouw Mykola Solky. De haven van Odessa is momenteel niet operationeel na de Russische aanvallen, maar de twee andere havens aan de Zwarte Zee wel.
Oekraïne is een van de grootste graanproducenten en -uitvoerders ter wereld, maar na de Russische invasie lag de export stil door een blokkade van de havens aan de Zwarte Zee. Na zes maanden werd de blokkade opgeheven dankzij een graandeal die tot stand kwam na lange onderhandelingen tussen Rusland, Oekraïne, Turkije en de Verenigde Naties. Sinds augustus konden ruim 13 miljoen ton graan en andere landbouwproducten worden verscheept, maar een groot succes is de graandeal toch niet.
De graandeal, officeel "the Black Sea Grain Initiative" , maakt dat schepen veilig kunnen aanmeren in de Oekraïense havens van Odessa, Chornomorsk en Yuzhne. Daar worden ze gevuld met graan en door Oekraïense schepen begeleid uit Oekraïense wateren, want daar liggen zeemijnen.
Eens in internationale wateren kunnen ze naar Istanbul (Turkije) varen, waar een Joint Control Center (met personeel uit Turkije, Rusland, Oekraïne en van de VN) de schepen controleert op wapens. Daarna kunnen ze verder varen naar hun eindbestemming. De inspecties verlopen echter moeizaam.
De graandeal is het onderwerp van gesprekken die de Turkse president Recep Tayyip Erdogan vandaag - afzonderlijk - wil voeren met zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Poetin enerzijds en de Oekraïense president Volodimir Zelenski anderzijds. Het doel van het overleg is om de corridor in de Zwarte Zee te versterken die dankzij de graandeal tot stand is gekomen. Turkije heeft door zijn ligging aan de Bosporus, toegang tot de Zwarte Zee, een grote rol gespeeld bij het totstandkomen van de graandeal en hoopt de deal te verdiepen en te verlengen.
Tegelijk zou president Erdogan ook willen exploreren of er ook andere diplomatieke stappen kunnen worden gezet. "Zoals een tijdelijk staakt-het-vuren dat Rusland en Oekraïne zou toelaten krijgsgevangenen uit te wisselen", oppert professor internationale betrekkingen David Criekemans (UA) in "De ochtend". Maar zoiets zou meteen het beste zijn wat mogelijk kan worden bereikt. Want enige bereidheid tot onderhandelen wordt momenteel noch aan Oekraïense, noch aan Russische kant gezien. "Zowel Rusland als Oekraïne geloven dat een militaire oplossing nog altijd mogelijk is. Beide landen bereiden zich nu al voor op een vorm van lente-offensief", zegt Criekemans.
Nieuwe onderhandelingen over de graandeal
"Rusland zal productie vernietigingswapens opvoeren"
Tekenen dat de militaire inspanningen zouden afnemen zijn er momenteel inderdaad niet, integendeel. Volgens de Britse inlichtingendiensten heeft de Russische regering vorige week de begroting voor volgend jaar vastgelegd, en is daarin omgerekend 143 miljard dollar voorzien voor defensie en veiligheid. Het zou gaan om een significante toename tegenover de vorige jaren.
Vandaag kondigde de voormalige president van Rusland en de huidige nummer twee van de Russische veiligheidsraad Dmitri Medvedev, die doorgaans stevige taal niet schuwt, aan "dat Rusland de productie van de meest krachtige vernietigingswapens opvoert."
In zijn bericht op het socialemediakanaal Telegram dreigt hij ermee die ook in te zetten tegen het westen. "Onze vijand verschuilt zich niet alleen in de regering in Kiev, maar ook in Europa, Noord-Amerika, Japan, Australië, Nieuw-Zeeland en op andere plaatsen waar men trouw heeft gezworen aan de nazi's van deze tijd", schrijft Medvedev. "Dat is waarom we de productie van de krachtigste massavernietigingswapens opvoeren, ook degene gebaseerd op nieuwe principes". Specialisten denken dat het gaat om een nieuwe generatie hypersonische wapens.
Om Oekraïne verder te ondersteunen hebben de EU-lidstaten gisteren dan weer een akkoord bereikt over een miljardenpakket, ondanks het veto van dwarsligger Hongarije. Volgens het besluit moet het komende jaar 18 miljard euro als lening aan Kiev worden betaald. De EU-landen hebben het pakket zo aangepast dat de instemming van Hongarije niet meer nodig is. Het is niet langer de EU die garant staat voor de terugbetaling van de lening, maar de 26 lidstaten die wel mee willen doen. Het akkoord wordt volgende week ter goedkeuring voorgelegd aan het Europees Parlement.
