"Er worden spelletjes gespeeld": slachtoffers niet te spreken over eerste bewogen week op terreurproces

Het was op z’n zachtst gezegd een bewogen eerste week voor het terreurproces over de aanslagen van 22 maart 2016 in metrostation Maalbeek in Brussel en op de luchthaven van Zaventem. Zo vinden de beschuldigden dat de politie hen "onmenselijk behandelt" tijdens hun transfer vanuit de gevangenis.

Beschuldigde Mohamed Abrini klaagde maandag over de blinddoek die ze moeten dragen tijdens het transport van de gevangenis naar de rechtszaal. En de hoofdtelefoon, waarbij hij naar eigen zeggen verplicht werd te luisteren naar "duivelse muziek". Volgens zijn advocaat gaat het om hardrock.

Woensdag verlieten om die reden vijf beschuldigden de zaal. Een van hen nam opnieuw het woord en klaagde over "camera’s op het wc" en dat ze zich elke ochtend moesten uitkleden voor de bewaking, een anti-smokkelmaatregel.

Gisteren lag het proces zelfs twee uur stil, omdat een van de beschuldigden medische bijstand had gevraagd. Volgens zijn advocaat was hij tijdens het transport zwaar aangepakt door de politie. Hij claimde te zijn gewurgd en het bewustzijn te hebben verloren.

Een gerechtsdokter stelde effectief verwondingen vast in de halsstreek, maar oordeelde tegelijk dat hij in staat was om de zitting te blijven bijwonen. De zitting werd dan ook hernomen, maar zonder de beschuldigden. Ze weigerden allemaal terug te keren naar de zaal.

Advocate Sanne De Clerck verdedigt enkele slachtoffers en nabestaanden. "Niet tegenstaande de gruwel die de beschuldigden hebben aangericht, het is evident dat ze niet onmenselijk mogen worden behandeld", zegt ze in "De ochtend" op Radio 1. "Alleen leeft bij ons het gevoel dat men de grenzen probeert af te tasten. De incidenten stapelen zich op."

De Clerck kan zich niet uitspreken over de grond van die mogelijk onmenselijke behandeling. "We zijn niet aanwezig bij dat transport", zegt ze daarover. "De vraag is in hoeverre het terechte bezorgdheden zijn die worden geuit. Dat moet elke keer afgetoetst worden. Intussen gaat het niet over de inhoud en loopt het proces vertraging op." Ze benadrukt dat ze niets wil insinueren. "Ik stel alleen vast dat het alleen daarover gaat en dat dit vervelend is voor de slachtoffers."

Meester De Clerck kan zich niet van de indruk ontdoen dat er mogelijk "spelletjes worden gespeeld". "Het is een gevoel dat ik mijn cliënten, de slachtoffers, graag had willen besparen. Momenteel is het evenwicht volledig zoek." Ze hekelt ook de manier waarop die mogelijke problemen worden aangekaart door de beschuldigden. "Doe dat sereen en bij de juiste instanties", zegt ze daarover. "Dreig niet meteen met het hypothekeren van het proces."

Naast die incidenten rond de beschuldigden, lijkt er ook een heuse afvalrace bezig met de juryleden. Vorige week werden 36 mensen uitgeloot: 12 effectieve juryleden en 24 plaatsvervangers. Deze week zijn om verschillende redenen al meerdere juryleden afgevallen.

Momenteel blijven er nog 32 over. Het baart de advocaten zorgen, want 12 juryleden moeten de eindmeet halen om te kunnen beslissen over schuld en straf. Die eindmeet is nog veraf: het proces zal ergens tussen de zes en de negen maanden duren.

Volgens meester De Clerck gebeurt het wel vaker dat er juryleden afvallen aan het begin van een proces. "De eerste weken zijn heel technisch", legt ze uit. "We zijn nog niet in het dossier kunnen duiken. Ik hoop op het moment dat de slachtoffers aan het woord komen, dat de jury niet meer gaat loslaten. Dat gaat een impact hebben. Ik hoop dat dan voldoende juryleden zeggen: bon, op ons rust een bijzonder belangrijke taak. We moeten op deze stoel blijven zitten."

Vandaag is er geen zitting gepland, maandag start de tweede week in het terreurproces. Het hele proces zal zes tot negen maanden duren.