België draaischijf voor Vietnamese mensensmokkel: "Smokkelaars zonder scrupules"

Vandaag verschijnt er een nieuw jaarrapport van het Federaal Migratiecentrum Myria, dat focust op de Vietnamese mensenhandel en -smokkel in Europa. Daaruit blijkt dat Vietnamese mensensmokkelaars steeds actiever zijn in ons land. In 2021 stapten er 28 nieuwe slachtoffers van mensensmokkel in een begeleidingstraject bij de gespecialiseerde centra in ons land. Maar liefst 23 van hen waren Vietnamees.

In oktober 2019 stierven 39 Vietnamezen in een koelcontainer die vanuit Zeebrugge op weg was naar het Verenigd Koninkrijk. Het Federaal Migratiecentrum Myria stelde zich burgerlijke partij in de zogenaamde Essex-zaak en schetst in zijn verslag een gedetailleerde en onthutsende analyse van hoe de Vietnamese smokkelnetwerken te werk gaan.

Wat blijkt: de criminele netwerken hebben zich allerminst laten afschrikken door die tragische gebeurtenis. De rekrutering voor mensensmokkel ging nadien gewoon door. Ze pasten hun methoden snel aan en sterker nog: de prijzen voor de illegale transporten van België naar het Verenigd Koninkrijk verhoogden na het Essex-drama met 7000 pond. Het rapport van Myria spreekt van "smokkelaars zonder scrupules". 

Het is dan ook heel belangrijk dat ordediensten en instanties genoeg kennis hebben van de gespecialiseerde technieken die deze criminele netwerken gebruiken. 

Dat de mensensmokkelaars geen scrupules hebben, blijkt ook uit de getuigenis van een zestienjarig Vietnamees meisje dat na een huiszoeking aangetroffen werd in een Brussels appartement. Een mensensmokkelaar had haar beloofd het jaar voordien al ‘veilig’ naar het Verenigd Koninkrijk te brengen voor 15.000 euro. Het transport ging niet door, maar na het dodelijke Essex-drama kreeg ze wel een sms’je van de smokkelaar: "Gefeliciteerd dat ik je transport heb uitgesteld, anders zat jij ook tussen de 39 overleden Vietnamese personen".

Myria benadrukt het belang van getuigenissen van slachtoffers. Zo speelde de getuigenis van het zestienjarige meisje een belangrijke rol bij het berechten en veroordelen van de betrokkenen. 

In het rapport wordt duidelijk dat het Vietnamese criminele netwerk dat verantwoordelijk was voor Essex al minstens sinds mei 2018 actief was in België. Tussen 2018 en 2020 was het netwerk betrokken bij 156 smokkeltransporten die samen zo'n 7 miljoen euro hebben opgeleverd. In totaal smokkelden ze 335 Vietnamezen naar Europa. Daar betaalden de slachtoffers gemiddeld 12.600 euro voor. Verder brachten ze 195 Vietnamezen vanuit België en Frankrijk naar het Verenigd Koninkrijk tegen een prijs van 11.800 euro per persoon. 

Het zijn die bedragen die slachtoffers en hun familie met een grote schuld achterlaten. Die schuld moet worden terugbetaald door economische uitbuiting in nagelsalons, in de bouwsector of in restaurants. Sommigen van hen worden ook seksueel uitgebuit. De Vietnamese netwerken zijn daarnaast ook actief in criminele sectoren zoals de smokkel van namaaksigaretten en drugs. Ze waren lang actief in de cannabisteelt, maar recent is daar een verschuiving bezig naar de productie van de synthetische drug crystal meth.

Een van de aanbevelingen van het rapport is om aandacht te hebben voor deze vormen van schuldbinding van de slachtoffers. 

Volgens Stef Janssens, expert mensenhandel en -smokkel van Myria, "is het belangrijk dat de eerstelijnsdiensten Vietnamezen in situaties van illegale arbeid of gedwongen criminaliteit behandelen als vermoedelijke slachtoffers van mensenhandel. En hen niet zien als personen die zo snel mogelijk gerepatrieerd moeten worden."

Mensensmokkel en mensenhandel gaan vaak hand in hand. Het legt ook grote druk op de slachtoffers om niet te getuigen. De slachtoffers zien zichzelf ook niet altijd als slachtoffer. Daarnaast is de Vietnamese gemeenschap een zeer gesloten en loyale gemeenschap.

"We stellen vast dat de Vietnamese slachtoffers worden opgesloten in verschrikkelijke omstandigheden in safehouses, tot de afbetaling van hun smokkelschulden is geregeld", zegt Stef Janssens van Myria. "Daar worden ze vaak jarenlang uitgebuit. Ze kunnen enkel door eerstelijnsdiensten uit deze situaties gered worden. En daar moeten de nodige middelen voor worden vrijgemaakt."