In Australië zijn de werken gestart aan de SKAO, de "Square Kilometer Array Observatory", het grootste observatorium voor radioastronomie ter wereld. In de outback worden zo'n 130.000 antennes gezet waarmee wetenschappers miljarden jaren zullen kunnen terugkijken in de tijd. Het project is één van de grootste in zijn soort en moet klaar zijn tegen 2028. In Zuid-Afrika, één van de partners van het project, worden ook nog eens 200 antennes geplaatst.
130.000 radioantennes worden gebouwd in Australië om "terug te kijken in de tijd en de geboorte van sterrenstelsels in kaart te brengen"
Jarno Treuttens
Gepubliceerd:
Na een lange ontwikkelingsfase van meer dan drie decennia is het zover: de werken aan de SKAO zijn gestart. In de Australische outback, in Murchison Shire, worden zo'n 130.000 antennes gebouwd, verspreid over een gebied van een vierkante kilometer (een miljoen vierkante meter). Naast de vele antennes, die wat weg hebben van hypermoderne kerstbomen, worden ook een tweehonderdtal schotelantennes geplaatst.
De antennes in Australië worden de "SKA-low" genoemd, omdat ze zeer gevoelig zijn voor lage radio-frequenties. Ze zijn tot 8 keer gevoeliger dan de huidige vergelijkbare telescopen en zullen de ruimte tot 135 keer sneller in kaart kunnen brengen.
Het zal de grenzen verleggen van wat we weten over het heelal
Sarah Pearce, directeur van "SKA-low"
Daarnaast worden ook nog 197 extra antennes gebouwd in de Karoo-regio in Zuid-Afrika, genaamd "SKA-mid". Deze antennes zullen vooral gebruikt worden om hogere radiofrequenties op te pikken. Beide locaties zijn gekozen omdat ze zeer afgelegen zijn en er dus weinig storing kan zijn van andere radiofrequenties. De bedoeling is dat de antennes in Australië en Zuid-Afrika perfect kunnen samenwerken.
Terugkijken in de tijd
Vanuit het hoofdkantoor in Manchester, in het Verenigd Koninkrijk, zullen verschillende wetenschappers onderzoek doen. De ambities van de wetenschappers achter het project zijn dan ook groot. Zo moet de SKAO het ontstaan van de allereerste sterren en sterrenstelsels vlak na de oerknal in kaart brengen en zullen wetenschappers op zoek gaan naar mogelijk buitenaards leven. Eén van de grootste onderzoeken zal zich toespitsen op onder meer de oorsprong van waterstof, het meest voorkomende element in het heelal. Dat element is cruciaal bij het onstaan van nieuwe sterren.
We kunnen misschien zelfs de grootste vraag beantwoorden: zijn wij alleen in het heelal?
Sarah Pearce, directeur van "SKA-low"
Volgens Sarah Pearce, de directeur van de "SKA-low", zal het observatorium "de komende vijftig jaar bepalen voor radioastronomie, de geboorte en dood van sterrenstelsels in kaart brengen, zoeken naar nieuwe soorten zwaartekrachtgolven en grenzen verleggen van wat we weten over het heelal. De telescopen zullen gevoelig genoeg zijn om een radar te detecteren op een planeet tientallen lichtjaren ver, en zo kunnen we misschien zelfs de grootste vraag beantwoorden: zijn wij alleen in het heelal ?"
Naast de antennes, bouwen wetenschappers en ingenieurs ook aan een systeem waarbij twee supercomputers nodig zijn, die elk 25 procent krachtiger zullen zijn dan de huidige beste supercomputer ter wereld. Dat systeem moet de enorme toevloed van data van de SKAO kunnen verwerken.
Vanaf 2024 wordt verwacht dat de eerste data verzameld zullen worden, vanaf 2028 zouden de werken klaar moeten zijn. In totaal kost de SKAO 1,3 miljard euro. Het project is een samenwerking tussen verschillende landen. Zo zijn Zuid-Afrika, Australië, het VK, China, Italië, Nederland, Portugal en Zwitserland nu al partner. In de toekomst wordt verwacht dat ook Frankrijk, Spanje, Duitsland, Canada, India, Zweden, Zuid-Korea en Japan partner zullen worden. Die extra partners zullen nodig zijn om de SKAO in de toekomst verder uit te breiden.
