In Argentinië is Hebe de Bonafini overleden, een van de oprichtsters van de mensenrechtengroep Dwaze Moeders. Zij eisten opheldering over het lot van hun kinderen, die verdwenen tijdens de militaire dictatuur. De Bonafini is 93 jaar geworden. President Alberto Fernández heeft drie dagen van nationale rouw afgekondigd.
Hebe de Bonafini overleden, mede-oprichtster van mensenrechtengroep Dwaze Moeders in Argentinië
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
In 1977, een jaar na het begin van de militaire dictatuur in Argentinië, werden twee zonen en een schoondochter van Hebe de Bonafini meegenomen door soldaten. Ze vernam niets meer van hen en ging op zoek in ziekenhuizen, politiekantoren, gerechtsgebouwen en mortuaria. Ze ontmoette veel andere vrouwen in dezelfde situatie. De moeders wilden opheldering van de autoriteiten, maar vonden geen gehoor. Uit protest gingen ze zwijgend over het Plaza de Mayo lopen, het centrale plein in de hoofdstad Buenos Aires, in het zicht van het presidentiële paleis. Niet zonder risico, want de junta verbood bijeenkomsten van meer dan drie personen.
Maar de week erop kwamen ze terug en herhaalden ze hun actie. De Asociación Madres de Plaza de Mayo, de Vereniging van Moeders van het Meiplein, bij ons bekend als de "Dwaze Moeders", was geboren. Sindsdien kwamen de Dwaze Moeders elke donderdag bijeen op het Plaza de Mayo. Ze begonnen luierdoeken op hun hoofd te dragen, als symbool voor hun vermiste kinderen. Later werden dat witte sjaals en kapjes. Het regime brak de protesten op, de vrouwen kregen te maken met intimidatie. Azucena Villaflor, de eerste voorzitter, verdween in 1977. Hebe de Bonafini nam de leiding over.
Ondanks de tegenkanting bleef het protest voortdurend en kreeg de groep meer en meer leden. Ze plaatsen de wantoestanden van de Argentijnse dictatuur op de internationale agenda en verhoogden zo de druk op het regime. Tot aan het einde van de dictatuur in 1983 bleven de Dwaze Moeders actievoeren, maar ook sindsdien komen nog elke week vrouwen samen op het Plaza de Mayo.
Militaire dictatuur
Sinds de dood van president Juan Perón in 1974 begon in Argentinië een zogenoemde Vuile Oorlog. Die periode werd gekenmerkt door onrust vanuit extreemlinkse hoek, en het leger kreeg de toestemming om die oppositie te "vernietigen". Dat leidde in 1976 tot een staatsgreep onder leiding van generaal Jorge Videla. Hij installeerde een militaire junta die duurde tot 1983 en waarin tegenstand niet werd geduld.
In heel die periode verdwenen naar schatting 30.000 mensen in Argentinië, onder wie linkse activisten, journalisten, academici en politieke tegenstanders. Van velen van hen werd nooit meer iets gehoord. De twee zonen en de schoondochter van Hebe de Bonafini werden door veiligheidstroepen opgepakt omdat ze lid waren van een communistische studentenbeweging. Een zoon bleek te zijn gemarteld en gedood op een politiekantoor, haar andere zoon kwam om van de honger in de gevangenis. Haar schoondochter is doodgeschoten.
Controversiële uitspraken
De Bonafini werd later het gezicht van een meer radicale afscheuring van de Dwaze Moeders die een ommezwaai van het politieke systeem eiste. Ze kwam in opspraak met enkele controversiële uitspraken. Na de aanslagen van 11 september 2001 zei ze bijvoorbeeld dat ze blijdschap voelde, omdat de Verenigde Staten volgens haar rechtse dictaturen gesteund hadden en omdat het Westen onder de vlag van de NAVO bombardementen uitgevoerd had. Ze stelde ook dat paus Johannes Paulus II naar de hel zou gaan "omdat hij veel zonden begaan had." In 2011 werd De Bonafini nog beschuldigd in een mogelijk corruptieschandaal met overheidsgeld voor sociale woningbouw.
"Onvermoeibare vechter"
De Bonafini overleed gisteren op 93-jarige leeftijd. "Dit zijn hele moeilijke momenten van diep verdriet, en we begrijpen de liefde die mensen voor Hebe hebben. Maar nu willen wij in intieme kring rouwen", schreef dochter Alejandra in een verklaring.
De Argentijnse president Alberto Fernández kondigde drie dagen van nationale rouw af, ter ere van een "onvermoeibare vechter". Voormalig president en huidig vicepresident Cristina Kirchner, die een sterke band met De Bonafini had, noemt haar op Twitter een "wereldwijd symbool van de strijd voor mensenrechten" en "trots van Argentinië".
