De klimaatconferentie in Egypte heeft na lang zwoegen dan toch een akkoord opgeleverd. Er komt een fonds om kwetsbare landen te vergoeden, iets waar al decennialang om gevraagd werd. Toch weerklinken vooral negatieve reacties omdat er geen afspraken zijn om de uitstoot van broeikasgassen verder terug te dringen. "Dit is niet genoeg voor de mensheid en voor de planeet", zegt Europees onderhandelaar Frans Timmermans.
Teleurstelling en kritiek na akkoord op klimaatconferentie: "Niet genoeg voor de mensheid en de planeet"
Na meer dan twee weken onderhandelen is er dan toch een slotakkoord op de klimaatconferentie in Egypte. Na meer dan 30 jaar is er eindelijk overeenstemming over de oprichting van een schadefonds voor kwetsbare landen die lijden onder de klimaatverandering. Concrete vooruitgang om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, is er echter niet. De klimaatconferentie in Sharm-el-Sheik mag volgens voorzitter Sameh Shoukry dan wel een "historisch" akkoord hebben opgeleverd, toch zijn de eerste reacties teleurstellend.
De Europese Unie schiet met scherp. "Wat nu voorligt, is onvoldoende als stap vooruit voor de mensheid en de planeet", zegt Europees onderhandelaar Frans Timmermans, de vicevoorzitter van de Europese Commissie. "Er staan onvoldoende bijkomende inspanningen in van de grootste uitstoters om hun uitstoot sneller in te perken."
Op het vlak van verlies en schade, stond de EU volgens Timmermans voor een "moreel dilemma". De voorstellen die in Sharm-el-Sheikh op tafel lagen, gingen niet ver genoeg, maar Timmermans stelde dat EU "een fonds waarvoor kwetsbare landen decennialang hebben gevochten", niet zonder meer wou afschieten. Dat zou een "enorme fout en een grote gemiste kans" geweest zijn.
De EU laat haar ambitieuzere klimaatdoelstellingen echter niet schieten. Ondertussen ondersteunen meer dan 80 landen wereldwijd dat de globale emissies ten laatste in 2025 moeten pieken. "Helaas wordt daar hier geen rekening mee gehouden." De wereld heeft al veel tijd verspeeld, besloot Timmermans, "maar morgen beginnen we reeds met de voorbereidingen voor COP28". Die vindt eind 2023 plaats in de Verenigde Arabische Emiraten.
Federaal klimaatminister Khattabi: "De berg heeft een muis gebaard"
Federaal minister van Klimaat Zakia Khattabi (Ecolo) reageert ontgoocheld op de eindtekst. "De berg heeft een muis gebaard", zegt ze. Khattabi voerde voor de EU de onderhandelingen op vlak van mitigatie, het omlaag halen van de uitstoot van broeikasgassen.
Khattabi verwelkomt de oprichting van een fonds voor verlies en schade, maar betreurt dat dat ten koste is gegaan van inspanningen om de uitstoot te verminderen. "Voor mij gaan die twee hand in hand, solidariteit is ook alles in het werk stellen om verlies en schade te vermijden", klinkt het. "Nu hinken we op twee gedachten."
Antonio Guterres: "Niet genoeg"
VN-secretaris-generaal Antonio Guterres reageert teleurgesteld op het gebrek aan ambitie van de COP27. "We moeten de uitstoot (van broeikasgassen) nu drastisch verminderen - en dat is een kwestie waarop deze COP geen antwoord heeft geboden", zei hij na afloop. Hij verwelkomt wel de oprichting van het schadefonds: "Het is een belangrijk en erg gewenst politiek signaal om het gebroken vertrouwen te herstellen, maar het is nog niet genoeg. De stemmen van zij die aan de frontlinie staan, moeten worden gehoord."
Belgische delegatieleider Peter Wittoeck: "Toch vooral ontgoocheld"
Ook bij de Belgische delegatieleider Peter Wittoeck vooral ontgoocheling: "Er zit te weinig in het slotakkoord om de klimaatopwarming onder de 1,5 graad te houden", zegt hij in "De ochtend" op Radio 1. "Het wordt nochtans extreem dringend."
"De oprichting van het schadefonds is wel historisch. Niet alleen dat fonds is belangrijk. Ook de internationale financiële instellingen waar heel veel geld zit, zoals de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds, komen nu uitdrukkelijk in de kijker als bron voor de financiering van die schade."
Volgens Wittoeck waren België en de Europese Unie naar de klimaatconferentie gekomen met de wil om zo'n schadefonds op te richten, maar nog niet meteen dit jaar. "We wilden aanvankelijk nog wat tijd om te kijken of zo'n fonds wel de beste oplossing is, maar de druk vanuit de ontwikkelingslanden was zo groot dat er anders geen enkel akkoord mogelijk zou zijn."
Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir: "Drie keer raden wie de factuur betaalt"
Vlaams minister van Omgeving en Energie Zuhal Demir (N-VA) reageert via Twitter dat ons land geen nieuw schadefonds wilde. "(Frans) Timmermans legt haast alles naast zich neer en gedraagt zich als Europese klimaatgoeroe. Drie keer raden naar wie hij de factuur schuift. De grootste uitstoters blijven intussen ongemoeid."
Jonge Belgische klimaatactivist: "Had ervan gedroomd om vandaag te vieren"
"Grote teleurstelling op deze internationale dag voor de rechten voor het kind, de COP27 is in mijn ogen zeker niet geslaagd," laat de jonge Belgische klimaatactivist Benjamin Van Bunderen Robberechts weten aan VRT NWS.
"Ik had gehoopt en gedroomd over een ambitieus akkoord om deze dag te vieren. Een akkoord waar volgens mij alle kinderen, en toekomstige generaties, ter wereld recht op hebben. Volgens de Children’s Climate Risk Index leven ongeveer 1 miljard kinderen - bijna de helft van de 2,2 miljard kinderen op de wereld - in een van de 33 landen leven die als "extreem risicovol" worden gecatalogeerd. De klimaatcrisis is een kinderrechtencrisis."
We zijn weer een kostbaar jaar kwijt
"De klok is aan het tikken en we zijn weer een kostbaar jaar kwijt," weet Robberechts: "Wat kunnen wij activisten doen, behalve er blijven voor gaan? We blijven gaan, we blijven hoopvol, maar ondertussen zien we ook onze leeftijdsgenoten sterven, vluchten en verhongeren. En dan vragen mensen zich af hoe het komt dat sommige activisten radicaler en radicaler worden?"
Greenpeace: "Dit is absurd"
Voor Greenpeace is er "een stap vooruitgezet voor klimaatrechtvaardigheid", maar de top "mist de afspraak voor de exit uit fossiele brandstoffen", zegt Yeb Sano, het hoofd van de internationale Greenpeace-delegatie in Egypte. "Regeringen hebben de basis gelegd voor een langverwacht fonds dat cruciale steun biedt aan kwetsbare landen en gemeenschappen. We moeten er nu voor zorgen dat de landen en bedrijven die het meest verantwoordelijk zijn voor de klimaatcrisis, de grootste bijdrage leveren", klinkt het.
Maar de uitfasering van kool, gas en olie is van groot belang om de opwarming tot 1,5 graad te beperken. "Heel wat landen uit noord en zuid spraken zich daarvoor uit. Maar de oliestaten en een klein leger van lobbyisten hebben dat verhinderd. Dit is absurd. Als we niet snel afstappen van fossiele brandstoffen, zullen we de kritieke drempel van 1,5 graad overschrijden en zal geen enkel bedrag hoog genoeg zijn om de kosten voor verlies en schade te compenseren."
WWF: "Fonds voor het einde van de wereld"
Ook milieu-organisatie WWF spaart de kritiek niet. "Het akkoord over verlies en schade is een positieve stap, maar het dreigt een "fonds voor het einde van de wereld" te worden als de landen niet sneller handelen om de uitstoot te verminderen en de opwarming te beperken tot minder dan 1,5 graad Celsius", zegt Manuel Pulgar-Vidal, wereldwijd hoofd klimaat en energie bij WWF. De landen hebben volgens Pulgar-Vidal de kans gemist om de geleidelijke afschaffing van fossiele brandstoffen te versnellen.
Alice Ruhweza, regionaal directeur van WWF voor Afrika, voegt eraan toe dat de "behoeften en prioriteiten van Afrika niet aan bod kwamen" in Sharm-el-Sheikh. "Afrika staat in de frontlinie van de klimaatcrisis en is zeer kwetsbaar voor de gevolgen ervan. We zien nu al vreselijke gevolgen, verliezen en schade in het hele continent." De vooruitgang voor het schadefonds is welkom, maar onvoldoende.
Omdat er geen overeenstemming is over ambitieuzere maatregelen om de uitstoot te verminderen, glijdt de doelstelling om de opwarming te beperken tot 1,5 graad weg.
