Koning Charles III heeft aan het Britse Hogerhuis gevraagd om prinses Anne en prins Edward te kunnen inschakelen als mogelijke invallers, indien hij ziek zou worden of in het buitenland vertoeft. Om hen zulke Counsellors of State te maken is een wetswijziging nodig. Waarom zet Charles deze stap als een elegante oplossing voor de rollen van prinsen Harry en Andrew?
Royals op zondag - Hoe koning Charles broer Andrew en zoon Harry buitenspel zet en toch de lieve vrede bewaart
Sandra Cardoen
Gepubliceerd:
De Britse koning Charles III heeft prinses Anne en prins Edward naar voren geschoven om voor hem in te vallen voor officiële verplichtingen. Het gaat om een uitbreiding van de zogenoemde "Counsellors of State". "Dat zijn de echtgenoot/echtgenote van de heersende vorst en de volgende vier volwassenen in lijn voor de troonopvolging, op voorwaarde dat ze de leeftijd van 21 bereikt hebben", luidt de omschrijving op de site van het koningshuis . Momenteel zijn de staatsadviseurs dus: koningin Camilla, prins William, prins Harry, prins Andrew en zijn dochter prinses Beatrice.
Charles heeft nu de namen van zijn enige zus Anne en jongste broer Edward doorgegeven aan het Britse Hogerhuis of parlement. "Om de voortgang van openbare zaken te waarborgen", geeft de koning aan. Enkel het Hogerhuis kan dat regelen via een wetswijziging. De beslissing valt volgende week.
Wanneer komen de Counsellors of State aan zet? Als Charles bijvoorbeeld tijdelijk ziek zou worden of buitenlandse verplichtingen heeft. Zij mogen in naam van de koning documenten ondertekenen, ambassadeurs ontvangen, vergaderingen bijwonen en hem vervangen bij de plechtige opening van het parlementaire jaar. Let wel: ze mogen niet álles overnemen. Een counsellor kan nooit een premier benoemen.
Waarom uitbreiden als er keuze is?
Verwacht wordt dat Charles en kroonprins William met hun partners volgend jaar een paar buitenlandse reizen zullen maken. Dat kan een counsellor van pas komen. Maar met Camilla en William in het buitenland, blijven er toch nog drie over? Waarom dan het selecte clubje uitbreiden? Prins Andrew voert sinds 2019, sinds het misbruikschandaal met Jeffrey Epstein en zijn minnelijke schikking met Virginia Giuffre, geen koninklijke opdrachten meer uit. Het neerleggen van zijn publieke functies werd als "voorlopig" omschreven, maar het is geen geheim dat het niet wil boteren tussen de koning en zijn oudste broer. Nu hun bemiddelende moeder - koningin Elizabeth II - overleden is, is de kans piepklein dat Andrew een zeker "eerherstel" zal krijgen. Hij wordt liever op de achtergrond gehouden, tot zijn eigen grote frustratie. "Met vervroegd pensioen", koppen Britse media.
Ook dochter prinses Beatrice is een weinig plausibele vervanger. Ze springt al jaren trouw af en toe in én is een onbeschreven blad. Maar ze is officieel geen werkende royal. Beatrice van York (34) heeft een job: ze werkt voor een Amerikaans softwarebedrijf.
In het geval van prins Harry is de zaak het makkelijkst uit te leggen wegens de afstand: hij woont nu eenmaal in de VS. Bovendien kunnen de familiale spanningen oplopen, eenmaal Harry's memoires in het boek "Spare" ("Reserve", de titel doet al het ergste vermoeden) zijn gepubliceerd en Netflix de documentaire over de hertog en hertogin van Sussex lanceert. Als de Windsors opnieuw in een slecht daglicht komen te staan, zoals bij het explosieve tv-interview met Oprah Winfrey, valt Harry als onvoorwaardelijke steun moeilijk te rijmen.
Waarom Andrew en Harry niet schrappen?
Het is mogelijk om uit de counsellor-lijst geschrapt te worden. De Regency Acts uit 1937-1953 leggen wettelijk vast wie wanneer regent of counsellor wordt. Zoals bij een uitbreiding hoort dan de vraag gesteld te worden aan het parlement. De heersende monarch kan niet soloslim spelen. Charles heeft er duidelijk voor gekozen de lieve vrede te bewaren en niet drastisch in te grijpen. Niemand lijdt gezichtsverlies. Kort nadat koning George VI de troon in 1936 had bestegen, kwam er de Regency Act of wet die het regentschap regelde, later werden er wetten ingevoerd om korte afwezigheden op te vangen zonder dat een regent nodig is. Een regent vervangt een koning(in) als hij of zij bijvoorbeeld nog niet meerderjarig is of permanent niet meer in staat is te regeren (dat zou kunnen in bepaalde medische gevallen zoals dementie). Mochten Charles en kroonprins William vroegtijdig sterven dan zou - in theorie - Harry regent worden tot Williams oudste zoon George (9) meerderjarig is. Van die regel kan geweken worden, omdat de wet stelt dat een "regent gedomicilieerd moet zijn in het Verenigd Koninkrijk". Harry zou anders Californië moeten verlaten met zijn gezin.
De laatste Britse regent was de prins van Wales, George, die het in 1810 overnam van zijn seniele vader koning George III.
Charles kiest voor integere, harde werkers
Prinses Anne was al counsellor van 1971 tot 2003, alsook prins Edward van 1985 tot 2005. Dat veranderde toen prins William en prins Harry de leeftijd van 21 bereikten. Met Anne en benjamin Edward schuift Charles twee betrouwbare en hard werkende royals naar voren.
De 58-jarige prins Edward wordt steeds geflankeerd door zijn vrouw Sophie Rhys-Jones, de gravin van Wessex. Beiden hebben een sterke integere reputatie opgebouwd, of beter: heropgebouwd. Er waren schandalen, maar die lijken lang vergeten. Edward startte in 1993 met een eigen tv-bedrijf, Ardent Productions. Hij kreeg het verwijt dat hij koninklijke contacten en bezoekjes gebruikte om opdrachten voor Ardent binnen te halen. In 2001 draaiden de camera's toen de jonge prins William aankwam voor zijn eerste dag op de Universiteit van St. Andrews, terwijl er nochtans afgesproken was dat de pers hem niet zonder toestemming mocht filmen. De cameraploeg bleek er eentje van oom Edward. Ook Sophie zat in 2001 plots in nauwe schoentjes. Ze was directeur van een pr-bureau en een journalist deed zich voor als sjeik om haar te verleiden tot een lucratieve deal. De man nam echter zijn gesprek met haar op. Sophie was zich van de opname niet bewust en deed een paar ongelukkige uitspraken over ex-premier Tony Blair "die zich president waant" en over haar koninklijke connectie die ze als verkooppraatje gebruikt. Het schandaal stond bekend als de Sophie Tapes. Na een gesprek met prins Philip en de Queen werd Ardent opgeheven en Sophie stopte met haar pr-job.
72 jaar is ze, maar prinses Anne heeft net als Charles dezelfde plichtsbewuste genen geërfd met als motto duty above all. Broer en zus, die een kleine twee jaar schelen, hebben altijd goed met elkaar opgeschoten. Een van de weinige stormen waarin Anne belandde was een liefdesstorm. In de jaren 80 werden de persoonlijke brieven gestolen van Timothy Laurence, gericht aan de Princess Royal. De media speculeerden over een affaire, want Anne was getrouwd met Mark Phillips. In april 1992 volgde de scheiding, Anne hertrouwde in december... met Timothy Laurence. Op werkblunders is Anne echter niet te betrappen. Als ongeduldige prille twintiger durfde ze wel eens vloeken op fotografen en journalisten die haar de bijnaam Hare Koninklijke Grofheid gaven. Intussen heeft ze die rechttoe-rechtaanstijl weten verpakken met droge humor en heeft Anne respect afgedwongen.
Hoewel ze de voorbije weken niet vrolijk zal geworden zijn van haar schoonzoon Mike Tindall die deelneemt aan het nieuwe tv-seizoen van "I'm a celebrity... get me out of here!". Zijn openhartigheid in de jungle schippert tussen hilarisch en gênant. Tindall vertelde dat zijn afspraakje met Annes dochter, Zara Phillips, behoorlijk dronken verliep en dat hij ooit in boxershort pal voor de prinses stond. Tindall had zijn broek volledig gescheurd tijdens het dansen met zijn schoonmoeder op een verjaardagsfeestje. De Britse zender ITV piepte alvast de woorden s**t drop (erotisch hurkende dansbeweging) weg van Tindall. "Op mijn boxershort stond er toevallig ook nog nibble my nuts (knabbel aan mijn ballen, red.)", aldus Tindall. "Liever niet", zou schoonmoeder Anne hem geantwoord hebben.
