Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne en de recente raketinslag in het Poolse grensdorp Przewodów, spreken veel wereldleiders met lof over Polen. Nog niet zo erg lang geleden kwam het land echter vaak negatief in het nieuws, maar dat lijkt nu niet meer het geval. Hoe komt het dat het imago van Polen plots een flinke boost heeft gekregen?
Vroeger probleemkind van Europa, nu volop geprezen: kan Polen zijn imago oppoetsen dankzij de oorlog in Oekraïne?
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Het was een schoolvoorbeeld van crisiscommunicatie: de manier waarop de Poolse overheid reageerde op de raketinslag in het grensdorp Przewodów. Twee mensen kwamen daarbij om het leven. Meteen na de inslag riep de Poolse president Duda de bevolking op om de kalmte te bewaren en zich niet te laten manipuleren. Ook de media schreeuwden geen moord en brand en rapporteerden op vraag van de overheid hoofdzakelijk feitelijke informatie. Een goede reactie, zo zou later blijken.
Van underdog van de Europese Unie...
Op sociale media waren Europese leiders er als de kippen bij om hun steun te betuigen aan "de Poolse bondgenoten". Je zou daarbij al snel vergeten dat Polen samen met Hongarije niet zo heel lang geleden als "probleemkinderen" van de Europese Unie werden beschouwd. Het land kwam erg negatief in het nieuws door langlopende strijd met de Europese Commissie over de rechtsstaat, de immigratieproblematiek en de omstreden nieuwe wetgeving die abortus zo goed als volledig verbiedt.
Het omstreden imago van Polen binnen de EU
Sinds maart 2019 hebben meer dan 100 Poolse regio’s, provincies en gemeenten zichzelf vrij verklaard van wat ze de “LGBTQ+-ideologie” noemen. Daarmee willen ze verdraagzaamheid tegenover homoseksuelen, lesbiennes, biseksuelen, transgenders, interseksuelen en queers ontmoedigen, en de financiering tegengaan van organisaties die ijveren tegen discriminatie en voor gelijkheid.
De wetgeving over abortus in Polen is bij de strengste in heel Europa. Abortus is er zo goed als verboden. Het afbreken van een zwangerschap was enkel toegelaten als het leven van de moeder in gevaar is, als de vrouw zwanger was geworden door verkrachting of incest, of als de foetus zware afwijkingen vertoonde of niet levensvatbaar was, maar door een nieuwe wet werd die regeling nog verstrengd.
Hongarije, Polen en Tsjechië weigerden een Europees spreidingsplan uit te voeren en migranten en vluchtelingen uit Griekenland en Italië op te nemen. Het Europees Hof van Justitie heeft de drie landen daarom veroordeeld.
In tegenstelling tot de nerveuze reactie van veel andere buurlanden van Oekraïne, reageerde Polen dus koelbloedig. En terecht, zo bleek later, want voorlopig leidt al het bewijs in de richting van een ongeluk. "Dat Polen zo reageert, komt deels door hun vroegere ervaringen", meent Kris Van Heuckelom, professor Poolse cultuur aan de KU Leuven.
... tot volop geprezen bondgenoot
"In de Tweede Wereldoorlog werd Polen als eerste land aangevallen", gaat Van Heuckelom verder. "Ze weten dus hoe een lokaal conflict snel kan evolueren tot een mondiale oorlog. Duitsland gebruikte toen Poolse agressie als drogreden om het land binnen te vallen. Dat zal wel deels meegespeeld hebben in de reactie van Polen nu. Als je je laat opwinden en je laat meeslepen, beland je al snel in een te groot en te gevaarlijk avontuur." Door de gematigde Poolse reactie kon erger dus vermeden worden, waarvoor het land - terecht - internationaal geprezen wordt.
Niet alleen daardoor scheert de reputatie van Polen de laatste tijd hoge toppen. Waar vroeger vooral de vele beleidskeuzes over de Lgbt-gemeenschap of abortuswetten gehekeld werden, spreken veel landen nu met lof over het land. Polen vangt immers zeker 3 miljoen Oekraïense oorlogsvluchtelingen op, iets waar andere landen grote bewonderingen voor hebben.
"Ik ben de voorbije maanden enkele keren in Polen geweest, en dat loopt er eigenlijk allemaal behoorlijk vlot. Wat we nu vooral zien in Polen, is een golf van solidariteit", duidt Van Heuckelom. "In de 19e eeuw hebben ze het zelf ervaren hoe het voelt om geen land te hebben of om aangevallen te worden door buitenlandse vijanden. Ze kunnen zich nu dus heel goed voorstellen wat er vandaag in Oekraïne gebeurt."
Is het imago van Polen gekeerd sinds de oorlog in Oekraïne?
