Federale regering onder vuur door "materiële fout" in begroting: "Wie spreekt de waarheid? De premier of de staatssecretaris?"

De begrotingstabellen die staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker (Open VLD) begin deze week aan het parlement bezorgde, hebben voor flink wat verwarring gezorgd. In de tabellen van De Bleeker is namelijk sprake van een begrotingstekort van ruim 35 miljard euro, terwijl premier De Croo (Open VLD) eerst had aangekondigd dat het gat in de begroting maar 33,5 miljard euro groot zou zijn. Een verschil van zo'n anderhalf miljard euro dus. En dus vroegen de parlementsleden van de oppositie zich vanmiddag luidop af: "Wie spreekt er nu de waarheid?"

Volgens premier De Croo heeft de staatssecretaris een "materiële fout" gemaakt. Hij riep zijn partijgenote eerder deze week al op het matje en eiste dat de fout rechtgezet zou worden. En dat schoot vooral bij de rechtse oppositie in het verkeerde keelgat. "De staatssecretaris wordt onder druk gezet tot een opsmukoperatie en wordt gedwongen om de begrotingscijfers aan te passen, tegen alle parlementaire regels in", klinkt het bij Wouter Vermeersch van Vlaams Belang. 

In essentie gaat de discussie over de kosten van de energiesteun van de federale regering. Op vraag van de premier heeft staatssecretaris De Bleeker de kosten van de btw-verlaging op gas en elektriciteit nu uit de tabellen moeten halen. "Het is heel duidelijk dat die gecompenseerd worden door een hervorming van de accijnzen", aldus De Croo. "En het is heel duidelijk dat die hervorming budgettair neutraal moet zijn." Die hervorming is overigens nog niet uitgewerkt. Daarvoor moet minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) tegen december met een voorstel komen.

"De vergissing is dat men liet uitschijnen dat een groot deel van de energiesteun voor bedrijven en gezinnen permanente maatregelen zouden zijn, maar dat zijn tijdelijke steunmaatregelen", legde De Croo ook uit. "Als deze crisis afneemt, dan stoppen deze tijdelijke maatregelen ook." En dus moeten ze volgens de premier niet opgenomen worden in de (structurele) begroting.

In de Kamer voerde de premier vanmiddag opvallend genoeg alleen het woord. Staatssecretaris De Bleeker zelf heeft zich vanavond voor de eerste keer uitgesproken over de zaak tijdens de commissie Financiën en Begroting.

Ze geeft toe dat er verwarring is ontstaan en dat er een fout is gebeurd. "Er is voor alle duidelijkheid geen discussie over de uitgaven en ontvangsten", legt De Bleeker uit. "Maar een begroting is een technische kwestie. De algemene toelichting is vandaag door een materiële fout niet in overeenstemming met de andere begrotingsdocumenten. Dat is uiteraard te betreuren."

Volgens N-VA heeft niet de staatssecretaris, maar wel de premier een fout gemaakt. Volgens Kamerlid Sander Loones moeten de kosten van de btw-verlaging wel degelijk opgenomen worden in de tabellen. "Uw eigen staatssecretaris heeft getoond dat uw cijfers en tabellen niet kloppen", zegt hij. "De btw-verlaging en de hervorming van de accijnzen kunnen gewoon niet budgettair neutraal zijn, want het systeem treedt pas in werking als de prijzen opnieuw dalen. U zal dus nooit evenveel middelen binnenhalen."

"U heeft de materiële fouten gemaakt, maar de burgers zullen ze betalen", voegde Loones nog toe. Wouter Vermeersch van Vlaams Belang sloot zich daarbij aan: "De btw-verlaging die u met de ene hand hebt gegeven, zal u met de andere hand via accijnzen terugpakken. Elke belastingverlaging moet later gecompenseerd worden door een belastingverhoging."

Of ze nu fout of eigenlijk juist waren, de tabellen van De Bleeker hebben de regering duidelijk in een lastig parket gebracht. In de wandelgangen is dan ook te horen dat er bij de liberalen veel ongenoegen is over de staatssecretaris. "Het is een feit dat ze niet in de bovenste schuif ligt bij de premier", zegt Wetstraatjournalist Johny Vansevenant. "Wie tegen de kar van de premier rijdt, zal het voelen", hoorde hij bij bronnen binnen de regering. "Het is hoe dan ook zo dat de premier door heel dit voorval gezichtsverlies lijdt."

Toch staat de positie van De Bleeker binnen de regering op dit moment niet ter discussie volgens Vansevenant. "Als ze zou moeten gaan, dan zou de oppositie zeggen dat ze ontslagen is omdat ze de waarheid heeft gezegd. Nu is ze volgzaam door in de regering te blijven, en dat is een goede zaak voor de premier. Bovendien is er de vraag wie in de plaats zou komen. (...) Er is niet meteen een alternatief."

"Er zijn ook mensen bij wie De Bleeker punten scoort omdat ze de begroting niet te rooskleurig wil voorstellen", zegt Pieterjan De Smedt in "Terzake". "Maar binnen haar partij en de regering wordt dit haar inderdaad niet in dank afgenomen. Ze stond sowieso al niet sterk in haar schoenen, maar deze zaak heeft haar verzwakt. Stoppen is momenteel niet aan de orde, maar ze zal in ieder geval ook niet meteen cadeaus krijgen."