Studenten lerarenopleiding met hoofddoek vinden steeds moeilijker een stageplaats: "Directeurs scholen willen wel, maar zijn bang voor reacties van ouders"

Dat de vraag – of eerder noodkreet – naar leerkrachten steeds groter wordt, merken ook hogescholen Odisee en Artevelde. “Haast wekelijks contacteren directeurs ons of onze ‘goede derdejaars’ niet wat vroeger naar de klas kunnen komen en al wat meer kunnen meedraaien.” Maar: “Niet als ze een hoofddoek dragen. Hoe contradictorisch is dat?” 

Al is het de hogescholen nog meer om de symboliek dan om het lerarentekort te doen. “Er is veel te weinig diversiteit in het lerarenkorps: slechts 6,4 procent van alle Vlaamse leraren heeft een migratieachtergrond. Daarmee geven we het signaal dat het lerarenberoep alleen maar is weggelegd voor die groep die over de “juiste” kenmerken beschikt. We hebben dringend nood aan rolmodellen met een migratieachtergrond, maar dan moeten ze zich wel welkom voelen”, aldus Gert Naessens van co-hogeschool Odisee in “De ochtend” op Radio 1.

Een hoofddoekenverbod draagt daar niet aan bij. “Scholen argumenteren dat ze niet willen meewerken aan de onderdrukking van de vrouw - alsof het dragen van een hoofddoek geen eigen keuze is. Voor onze studentes voelt net dát als een vorm van onderdrukking aan. Ze zijn mondig, geëmancipeerd en dragen hun hoofddoek uit fierheid. Het maakt deel uit van hun identiteit. Die zogenoemde onderdrukking waarvan scholen spreken, is eerder een drogreden.”

Net als het neutraliteitsprincipe waar ze vaak naar teruggrijpen, vindt Naessens. “Je kan nooit waardenvrij lesgeven. Je werkt met jongeren en zit dus sowieso in een opvoedingssituatie. Om leerstof aan te brengen, maak je de koppeling tussen leerstof en het echte leven. Dat leidt tot dialoog, en kan nooit neutraal zijn.” Belangrijker is het volgens Naessens dat er correct in plaats van neutraal wordt gehandeld. “Vanuit een professioneel referentiekader, wat betekent dat religie wordt achterwege gelaten op het moment dat je aan het werk bent. Los van hoe je er uitziet.”

Een algemeen verbod op het dragen van een hoofddoek is er niet. “Het hangt af van de koepel waartoe de school behoort. Het gemeenschapsonderwijs zegt over de hele lijn ‘neen’ tegen hoofddoeken en alle andere religieuze tekens. In de andere schoolnetten ligt de keuze bij de scholen zelf. Ook daar geldt in de meeste gevallen een verbod.”

Een keuze die volgens Naessens vaak te maken heeft uit angst voor de reacties van ouders. “Ik sprak de laatste maanden met veel directeurs, en kreeg steeds hetzelfde antwoord: hij of zij wil wel, maar het schoolbestuur is voorzichtiger en wil niet de eerste zijn die de stap zet.” 

Meteen de reden waarom Odisee en Artevelde aansturen op dialoog tussen alle betrokken partijen. “Overleg binnen scholengemeenschappen of met besturen van meerdere scholen om samen de stap te zetten, en praat daarbij met leerkrachten en studenten die een hoofddoek dragen. Dat doen wij binnen Odisee ook, en we ervaren zulke gesprekken als zeer waardevol en verrijkend. Ze leiden tot wederzijds begrip. Mensen dwingen om afstand te nemen van hun hoofddoek leidt tot tegenstand, tot elkaar niet kunnen of willen begrijpen. Ik denk dat we eerder naast elkaar moeten gaan staan, en kijken hoe we van daaruit verder kunnen gaan.”

Ook Mohamed El Fadili, docent aan de Thomas More hogeschool merkt dat er een probleem is met stageplaatsen voor meisjes die hun hoofddoek niet willen afzetten. Hij doceert islamitische godsdienst en belegeidt de stages voor andere vakken. Bij Radio2 in Antwerpen pleit hij voor een breder debat. "Ik merk dat meisjes die hoofddoek zien als deel van hun identiteit en dat ze zelfs voor een andere studie gaan kiezen door het gebrek aan stageplaatsen. Terwijl zo veel talent verloren gaat in tijden van lerarentekort. "Het is niet omdat ik morgen met een pet zal lesgeven, dat mijn kwaliteit zal dalen," besluit hij.