Waarom het zo misloopt rond het Brusselse Noordstation: VRT NWS-journalist Stef Meerbergen schetst een beklijvend beeld van "zijn" wijk

Hij is het intussen gewend, het grimmige sfeertje van de Brusselse Noordwijk en Brabantwijk, rond het Noordstation. Maar VRT-journalist Stef Meerbergen erkent dat het een heel moeilijke plek is. "Achter het Noordstation heb je de Aarschotstraat met de prostitutie. Dat trekt toch wel mensen aan die zich op z'n zachtst gezegd heel weinig van de wijk aantrekken. Die komen daar enkel om te drinken, om drugs te gebruiken, om amok te maken. Gelukkig niet allemaal: heel wat bezoekers van de prostitutiewijk hebben ook helemaal geen belang bij onrust. Maar het is een wijk met veel passanten die zich niets van de omgeving aantrekken."

Meerbergen vindt vooral dat de buurt de indruk geeft "een plek te zijn die door niemand gecontroleerd wordt en die niemand zich eigen heeft gemaakt". "Je hebt bijvoorbeeld een tweetal cafeetjes aan de achterkant van het Noordstation. Dat is een heel grimmige, naargeestige plek waar Afrikanen de plak zwaaien. Je kunt daar heel makkelijk drugs kopen. En toch ligt er aan de overkant van de straat, nauwelijks tien meter verderop, een politiekantoor. Dan vraag je je af hoe het kan dat je recht tegenover het politiekantoor een van de plekken hebt waar je volgens mij het makkelijkst drugs kan kopen en waar zoveel onveiligheid heerst."

Vanwaar komen die problemen dan? Meerbergen ziet vooral veel arme mensen die de tools niet hebben om tegen bepaalde zaken op te treden of dat aan te klagen. "Vaak heb je daar huisjesmelkerij. De problematiek van dakloosheid ent zich daarop. En drugs dus: in de zomer was dat drugsgebruik heel duidelijk. Mensen gebruikten gewoon crack in de deurportieken. Dat is een fenomeen van het laatste jaar. Dat bestond vroeger niet."

Hoe groot de problemen zijn, van overheidswege lijkt er niet veel te bewegen. "Je hebt het gevoel dat de overheid de leiding moet nemen, maar dat gebeurt niet. Ik heb mij verwonderd over de verontwaardiging van bepaalde politici over de toestand daar, terwijl daar de laatste jaren in die wijk veel te weinig gebeurd is om voor wat meer leefbaarheid te zorgen."

"Je kan niet om het feit heen dat de poging om in Brussel een soort 'Villa Tinto' te maken (een meer gecontroleerde prostitutiebuurt naar Antwerps model, red.) mislukt is. Dat omdat de gemeente Sint-Joost-ten-Node, met burgemeester Emir Kir (ex-PS), daar niks van wil weten. En dus zit je met stilstand en krijg je in bepaalde straten, wat verder van de Aarschotstraat, het fenomeen dat Sint-Joost huizen opkoopt om te vermijden dat er prostitutie in terechtkomt. Maar die huizen zijn verwaarloosd, worden dichtgetimmerd en dat draagt ook niet bij tot de omgeving."

De hamvraag is dan wat de politiek en de politie kunnen ondernemen. "De gemeenten vragen meer politie, maar dat is een doekje voor het bloeden. Je moet iets gaan doen aan de basis. En dan denk ik dat dat toch gemeentelijke of gewestelijke bevoegdheden zijn. Meer politie kan misschien helpen. Misschien zijn ze onderbemand, maar - met respect voor het verdriet dat ze nu hebben - er is ook veel ontevredenheid over de rol van de politie daar. Er is meer aanwezigheid nodig, want je krijgt de indruk dat geen enkele norm nog bewaakt wordt. Dat gaat soms over heel kleine dingen: het weggooien van afval of foutparkeren. Maar als je dat niet gaat bewaken, kom je in een soort 'laissez-faire, laissez-passer'-sfeertje waar die wijk net veel last van heeft."

"Bewoners die klagen, krijgen dan het antwoord: 'Je weet waar je bent gaan wonen.' Dat is echt geen uitzondering. Dat is heel kwalijk, want dat wil je niet horen als bewoner."

Meerbergen pleit zelf voor een brede langetermijnaanpak van de problemen rond het Noordstation. "Maar misschien is de politiek daar zelfs niet toe in staat. Voor de politiek is de horizon 4-5 jaar en dan is het gedaan. Nochtans kan het: in Antwerpen heb je het Falconplein bijvoorbeeld, waar toch een en ander gebeurd is, al is het nog geen paradijs. Je kunt op leegstand en huisjesmelkerij gaan werken. Je zult er misschien een sporthal of bibliotheek moeten maken, zodat er wat zuurstof komt. Misschien moet je de mobiliteitssituatie aanpakken, zodat er wat meer rust komt. Dat betekent werken op heel veel facetten."

Intussen moet je hopen dat er niet meer slachtoffers vallen, zoals de 29-jarige politieagent vorige week. "Mensen uit de buurt zeggen: 'We hebben het zien aankomen'", besluit Meerbergen. "Ik wil zelf niet te hard benadrukken dat die man net op die plek de politie heeft aangevallen, want hij had het eender waar kunnen doen. Maar het is wel cynisch en een beetje symbolisch."