Zeker 12 ereconsuls die aangesteld zijn door de Belgische overheid worden beschuldigd van wandaden of zijn erbij betrokken. Dat blijkt uit een groot onderzoek waar journalisten van De Tijd, Knack en Le Soir aan meegewerkt hebben. Wereldwijd komen zeker 500 ereconsuls in opspraak. Ze duiken op in drugs-, fraude-, corruptie-, wapensmokkel- en terrorismezaken. Het onderzoek werd gevoerd door 160 journalisten in 46 landen.
Binnenland
Zeker 12 Belgische ereconsuls betrokken bij dubieuze zaken, blijkt uit groot internationaal onderzoek
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Ons land telt 276 ereconsuls in 111 landen en het blijken vooral oudere, rijke zakenmannen te zijn. Dat blijkt uit "Shadow Diplomats", een groot onderzoek naar de verborgen wereld van de ereconsuls. Journalisten van De Tijd, Knack en Le Soir hebben voor het eerst alle ereconsuls van België kunnen screenen en in kaart kunnen brengen.
Wat is een ereconsul?
Een ereconsul is een diplomaat die net als een ambassadeur wordt aangesteld door een overheid om haar belangen te behartigen in een ander land. Maar een ereconsul beschikt wel over minder bevoegdheden dan een ambassadeur en wordt niet betaald door de overheid. Ereconsuls maken ook geen deel uit van het overheidsapparaat op zich, maar vallen wel onder de verantwoordelijkheid van het land dat hen heeft benoemd. Opmerkelijk: de Belgische ereconsuls hoeven niet de Belgische nationaliteit te hebben.
"Voor het eerst hebben we onderzoek kunnen doen naar ereconsuls in de wereld", zegt Lars Bové, onderzoeksjournalist van "De Tijd". "Ook in België hangt er een rookgordijn rond de ereconsuls die meestal niet de Belgische nationaliteit hebben, soms nooit ons land bezochten of geen van onze landstalen spreken. Buitenlandse Zaken communiceert bijna nooit over hoe deze mensen worden uitgekozen, wat hun achtergrond is en wat ze juist mogen doen. Dat roept toch wel vragen op."
Naast een grote groep van 41 advocaten, zouden de ereconsuls vooral vaak bedrijfsleiders en eigenaars van bedrijven zijn. Van 43 ereconsuls die door België werden benoemd, konden de journalisten niet achterhalen wie ze zijn en wat ze juist doen.
Belastingfraude en illegale houtkap
Uit het onderzoek blijkt dat maar liefst 500 diplomaten wereldwijd in opspraak komen, ook in België. "In ons land hebben we vastgesteld dat een 12-tal ereconsuls betrokken zijn bij allerlei dubieuze zaken", zegt Bové.
"Het gaat bijvoorbeeld om een ereconsul in Polen die in opspraak is gekomen in een grote fraudezaak. Zijn benoeming is opgeheven in 2018. Maar er zijn ook verschillende ereconsuls die opduiken in belastingschandalen, of die als zakenman bijvoorbeeld betrokken zijn bij illegale houtkap. En dat bleek dan toch niet altijd een aanleiding om die ereconsuls opzij te schuiven."
Er is ook nog maar sinds 2016 een procedure om de benoeming van een ereconsul stop te zetten bij wantoestanden. Die procedure werd sindsdien nog maar twee keer gebruikt. "Voordien werden ereconsuls gewoon met een eervol ontslag aan de kant geschoven, zegt Bové.
Uit het onderzoek blijkt ook dat de titel van ereconsul vaak wordt overgedragen op de kinderen. "In één op de 10 gevallen gaat de titel over van vader op zoon, dat is toch een groot ons-kent-ons-gehalte. Het gaat ook dikwijls om rijke, oudere zakenmannen met een netwerk dat soms vragen oproept. Je kan je dus toch wel de vraag stellen of Buitenlandse Zaken die mensen voldoende screent en of er niet meer transparantie moet zijn over hoe ze worden aangesteld."
