Qatar krijgt heel wat kritiek van de internationale gemeenschap voor zijn behandeling van arbeidsmigranten en voor zijn gebrek aan respect voor mensenrechten in het algemeen. Maar dat weerhoudt die internationale gemeenschap er niet van enthousiast gas te blijven kopen in Qatar. Nu de gasmarkt kreunt onder de hoge prijzen, krijgt Qatar zelfs heel wat extra geld binnen. Afhankelijk van de bron die je raadpleegt, stijgen de energie-inkomsten van Qatar dit jaar met een kwart of zelfs met meer dan de helft.
Steenrijk land wordt nóg wat rijker: hoe Qatar een goede zaak doet aan onze energiecrisis
Nina Verhaeghe
Gepubliceerd:
Qatar is maar een zakdoek groot. Ongeveer een derde van de oppervlakte van België. Maar het land is een reus in de uitvoer van LNG of vloeibaar gas (LNG staat voor Liquefied Natural Gas), gas dat via schepen wordt getransporteerd. (En dus niet via pijpleidingen.) Het kleine Qatar voert evenveel LNG uit als heel de Verenigde Staten of heel Australië of zelfs iets meer. Toch is het niet Qatar dat Rusland vervangt als grootste gasleverancier aan Europa.
Vooral de Noren en de Amerikanen helpen de Europese Unie nu aan gas
Toen Rusland eerder dit jaar de gaskraan begon dicht te draaien voor Europa, sprongen vooral de Noren in het gat. De Noren vervingen vrij snel de Russen als grootste leverancier van gas via pijpleidingen. Maar daarnaast moest Europa ook nog gas per schip laten aanvoeren, LNG dus.
Daar zijn het vooral de Verenigde Staten die hun aanvoer fors verhoogden, veel meer dan Qatar. De vele euro's die we betalen voor duur LNG gaan dus in de eerste plaats naar de Amerikanen. Maar omdat de Amerikanen nu eenmaal naast de organisatie van het WK voetbal grepen, is het dezer dagen misschien toch interessant om even naar Qatar te kijken. Want, zoals gezegd, Qatar is geen kleine jongen in de gaswereld. Dat leren onderstaande cijfers, de meest recente over de wereldwijde LNG-export.
Het WK-gastland is een gasland
Gas is de levensader van Qatar. Net als andere landen in de Golfregio produceert Qatar ook olie, maar die productie is voor Qatar veel minder belangrijk. Beide samen, gas en olie, zijn goed voor bijna 80 procent van de overheidsinkomsten. De exploitant van de olie- en gasvelden, QatarEnergy, is voor 100 procent in handen van de overheid. In de Qatarese begrotingstabellen worden de twee fossiele energiebronnen samengeteld, als "oil revenues" dus nemen wij ze hier ook samen.
Concreet gaat het dit jaar om 154 miljard Qatarese rial, op een totaal aan overheidsinkomsten van 196 miljard rial. Omgerekend: ruim 42 miljard euro op een totaal van bijna 54 miljard aan overheidsinkomsten, volgens de cijfers van het Qatarese ministerie van Financiën.
Tekort aan LNG-installaties
Die overheidsinkomsten uit olie en vooral gas zijn sinds de energiecrisis sterk gestegen. Dat komt hoofdzakelijk door hogere prijzen en niet zozeer doordat Qatar plots veel meer gas is gaan leveren. Dat kan namelijk niet: om LNG te verschepen, moet gas eerst vloeibaar gemaakt worden in speciale installaties en die bouw je niet in een handomdraai. (In het jargon wordt gesproken over "LNG-trains": de verschillende eenheden van die installaties staan naast of achter elkaar, als de wagons van een trein.)
Omgekeerd moet, in het land van aankomst, het vloeibare LNG "hervergast" worden. Ook die installaties zijn op dit moment overal overbevraagd. Dat de vraag naar capaciteit om gas om te zetten in LNG en omgekeerd op dit moment veel groter is dan het aanbod, verklaart mee de hoge prijs voor LNG op de dagmarkt, dat is de kortetermijnmarkt.
Qatar profiteert minder dan de Verenigde Staten
Globale cijfers over inkomsten uit gas zijn, zeker als het over recente periodes gaat, niet zo makkelijk te vinden. Volumes aan geleverd gas wel. Maar het is verraderlijk om op basis van die volumes de recente inkomsten te gaan schatten. Want dan zou je de inhoud van de contracten tussen leverancier en bestemmeling moeten kennen en dat zijn vertrouwelijke gegevens.
Wat we wel weten over die contracten is dit: het grootste deel van het gas dat Qatar levert, is onderworpen aan langetermijncontracten met Aziatische landen. Contracten dus die afgesloten werden lang voor de gasprijs omhoog schoot en contracten die bovendien gelinkt worden aan de evolutie van de olieprijs. Een prijs die ook gestegen is, maar minder sterk. Qatar kan dus maar beperkt, en veel minder dan bijvoorbeeld de Verenigde Staten, genieten van de hoge prijzen op de dagmarkt voor LNG.
Rijk land wordt nog wat rijker
Als we kijken naar de verwachtingen van de Qatarese overheid, dan zou er dit jaar een groei van de inkomsten zijn uit "oil revenues" (die dus vooral uit gas komen, raar maar waar) van 26,6 procent. Andere bronnen ramen de stijging nog veel groter. In een artikel in Bloomberg is sprake van een toename van de inkomsten met 58 procent in de eerste helft van dit jaar. Het jaar 2022 wordt dus sowieso een grand cru voor het land met één van de hoogste inkomens per persoon ter wereld.
Intussen blijft Europa, ondanks kritiek op Qatar vanuit veel Europese hoofdsteden, zich goed bewust van het belang van het land. In de wandelgangen van de Europese Commissie is te horen dat Brussel regelmatig contact houdt met Qatar met het oog op toekomstige LNG-leveringen.
Investering van bijna 30 miljard euro
Maar de Commissie beseft ook dat de volumes die vanuit Qatar kunnen worden aangevoerd, de komende jaren niet spectaculair kunnen stijgen. Er zijn namelijk die langlopende contracten met Aziatische landen, en er is die beperking van de LNG-capaciteit.
Extra volumes worden pas verwacht vanaf 2025, en vooral vanaf 2027. Want Qatar werkt aan een enorme uitbreiding van zijn gasontginning en zijn LNG-capaciteit, in het grote gasveld voor zijn kust in het noordoosten. Het project, dat bijna 30 miljard euro kost, moet de LNG-productie van Qatar tegen 2027 met meer dan 60 procent doen toenemen.
De Europeanen zijn wellicht vooral nieuwsgierig hoeveel ze tegen dan zullen moeten betalen voor hun gas.
