Volgens een nieuw rapport van mensenrechtenorganisatie Equidem is er de voorbije twee jaar niet veel veranderd voor arbeidsmigranten in Qatar: de wantoestanden blijven aanslepen. Vooral Wereldvoetbalbond FIFA krijgt een veeg uit de pan: hun inspecties waren een maat voor niks, zo blijkt. “Wanneer FIFA-inspecteurs op de werven langskwamen, werden verschillende gastarbeiders in busjes verstopt,” vertelt Mustafa Qadri, voorzitter van de ngo, aan VRT NWS.
Gastarbeiders in Qatar worden nog steeds uitgebuit, meldt nieuw rapport: "Wanneer FIFA-inspecteurs langskwamen, moesten we ons verstoppen"
Loubna Khalkhali
Gepubliceerd:
Tien dagen voor de start van het WK voetbal in Qatar, worden de Qatarese regering en de Wereldvoetbalbond FIFA geconfronteerd met een pijnlijk rapport. Uit nieuw onderzoek van de Britse mensenrechtenorganisatie Equidem, gespecialiseerd in arbeidsrechten wereldwijd, blijkt dat de Qatarese regering de beloofde hervorming van de arbeidsomstandigheden voor gastarbeiders niet heeft doorgevoerd. Dat was nochtans de afspraak, toen FIFA in 2010 het Wereldkampioenschap voetbal aan Qatar toekende. Voor zijn onderzoek sprak Equidem tussen september 2020 en oktober 2022 met honderden gastarbeiders die in en rond de acht nieuwe FIFA- stadions werkten.
"Schokkende resultaten"
Qatar heeft in 2016 verschillende hervormingen ingevoerd om de omstandigheden van de 2 miljoen arbeidsmigranten te verbeteren. Zo heeft het land het kafalasyteem bij wet afgeschaft. Bij die praktijk moest elke gastarbeider beroep doen op een lokale sponsor en mocht hij/zij niet zomaar van job veranderen. Dit gaf de kafeel of sponsor enorm veel macht en controle. Daarnaast voerden de Qatarezen een minimumloon in.
“Allemaal mooi op papier, maar in de werkelijkheid is er weinig veranderd,” zegt Mustafa Qadri, voorzitter van de ngo. Hij volgt de situatie van arbeidsmigranten in de Golfregio al meer dan tien jaar op de voet. “Gastarbeiders uit arme Zuidoost-Aziatische- en Afrikaanse landen zijn doorheen de jaren enorm uitgebuit. We zijn 2 jaar bezig met dit onderzoek en ik moet zeggen dat de resultaten schokkend zijn.”
Verstoppen voor FIFA-inspecteurs
Sinds 2016 stuurt de Wereldvoetbalbond FIFA inspecteurs naar de bouwwerven om de werkomstandigheden te observeren. Maar volgens het onderzoek ontduiken grote bouwbedrijven actief de arbeidsinspecties: arbeiders worden met opzet weggevoerd wanneer controles plaatsvinden.
“Het onderzoeksteam van FIFA kwam elke maand langs, maar wij hebben ze nooit te zien gekregen", getuigde een Indiase werknemer aan Equidem. "Op de dagen dat er sprake was van een inspectie, werden we naar een andere werkplek gebracht of terug naar ons kamp gestuurd.”
Het is schandalig om te zien dat ze meer tijd staken om wanpraktijken te verstoppen, in plaats van de problemen aan te pakken.
Tijdens de bouw van het prestigieuze stadion in Lusail bijvoorbeeld, waar op 18 december de finale van het WK zal gespeeld worden, moesten verschillende arbeiders zich in bussen verstoppen, telkens wanneer de inspectie langskwam.
Schrikbewind
“Het is pijnlijk om te constateren dat de WK-stadions zijn gebouwd aan de hand van moderne slavernij. Sommige bedrijven die banden hebben met de koninklijke familie van Qatar hebben deze praktijken doelbewust verborgen voor de FIFA-inspecteurs. Het is schandalig om te zien: ze staken meer tijd in het bedenken van manieren om hun wanpraktijken te verstoppen, dan in de aanpak van de problemen”, zegt Qadri.
Uit het onderzoek blijkt dat het voor werknemers nog steeds moeilijk is om zelfs maar korte pauzes te nemen om te rusten, water te drinken of naar het toilet te gaan. Zij die dat doen, worden stelselmatig geconfronteerd met verbaal geweld, bedreigingen met ontslag en zelfs fysiek geweld.
"Ze schreeuwen en schelden ons uit wanneer we water drinken en naar het toilet gaan. Het is dagelijkse kost. We kunnen niet eens twee minuten rusten tijdens een dienst. Sommige bazen slaan ons in het bijzijn van andere arbeiders, om ons onder druk te zetten en ons nog sneller te doen werken. Je kan aangifte doen, maar er gebeurt niets omdat de daders onze bazen zijn," vertelt een Keniaanse arbeider die in het Lusailstadion werkte.
Wat er in Qatar gebeurt, is een les voor ons allemaal. Dit is het ideale moment om na te denken over hoe we (arbeids)migranten in onze maatschappij behandelen; de mensen die het vuile werk doen.
"Een les voor ons allemaal"
De mensenrechtenorganisatie vraagt nu aan Qatar en FIFA een compensatie voor uitgebuite werknemers en voor families van de slachtoffers. Daarnaast eisen ze een betere opvolging van de situatie van arbeidsmigranten.
“Wat er in Qatar gebeurt, is een les voor ons allemaal. Dit is het ideale moment om na te denken over hoe we (arbeids)migranten in onze maatschappij behandelen; de mensen die het vuile werk doen. Ook hier in Engeland of bij jullie in België worden migranten niet altijd even goed behandeld. Doen we wel genoeg om hen te waarderen en volledig op te nemen in onze samenleving?”
Straks in "Terzake" om 20 uur kan je de hele reportage bekijken.
