Van strategisch belang in oorlogstijd en deels in handen van omstreden zakenlui: Oekraïense overheid neemt vijf bedrijven volledig over

Vijf strategische bedrijven zijn sinds gisteren volledig in handen van het Oekraïense ministerie van Defensie. Dat maakte Oleksi Danilov, het hoofd van de Oekraïense Veiligheidsraad, bekend. Volgens Danilov gaat het niet om een nationalisatie van die bedrijven, maar om een tijdelijke overname in tijden van oorlog.

Volgens Oekraïense media zou het gaan om het grootste oliebedrijf van Oekraïne (Ukrnafta), een fabrikant van olieproducten (een van de grootste in Oekraïne), een bedrijf dat gespecialiseerd is in het ontwerpen en produceren van onder meer transformatoren, een fabrikant van vrachtwagens en andere zware voertuigen en Motor Sich, een van de grootste fabrikanten van vliegtuigmotoren ter wereld.

Allemaal producten of onderdelen die een land in oorlog zeer goed kan gebruiken. Sommige van die bedrijven waren al deels in handen van de overheid, zoals Ukrnafta, maar worden nu dus volledig overgenomen. Het is nog niet duidelijk of de aandeelhouders vergoed worden door de overheid voor de (tijdelijke) overname.

Niet onbelangrijk: de meeste van deze bedrijven waren deels in handen van omstreden zakenlui. Een ervan wordt vervolgd in Oekraïne en enkele andere landen wegens mogelijke wanpraktijken bij een Oekraïense bank die in 2016 genationaliseerd werd. Een andere wordt gezocht voor verduistering van meer dan 100 miljoen euro en een derde werd in 2019 in Rusland bij verstek tot 4 jaar cel veroordeeld wegens belastingontduiking. Een vierde zakenman wordt tot slot verdacht van collaboratie met Rusland.

Het is niet duidelijk of er plannen zijn om na die 5 nog meer bedrijven over te nemen.

De Oekraïense minister van Defensie Oleksi Reznikov maakte vandaag ook bekend dat zijn land nieuwe luchtverdedigingssystemen heeft ontvangen van de Verenigde Staten, Spanje en Noorwegen. Ze zijn bedoeld om de massale bombardementen van Rusland op kritieke (energie)infrastructuur tegen te gaan. "Deze wapens zullen het Oekraïense leger aanzienlijk versterken en ons luchtruim veiliger maken", tweette de minister.

Oekraïne vraagt al wekenlang leveringen van moderne luchtverdedigingssystemen door westerse bondgenoten. Eerder hadden onder meer Duitsland en Frankrijk al zulke systemen geleverd.

Intussen rijzen vragen over mogelijke grote verliezen van Rusland in het oosten van Oekraïne, meer bepaald in de regio Donetsk. Een elite-eenheid van Russische mariniers zou in 4 dagen tijd 300 militairen hebben verloren, "gedood, gewond of vermist". Ook de helft van het materiaal zou verloren zijn. Dat moet blijken uit een brief die leden van die eenheid aan de gouverneur van hun Russische thuisregio Primorje hebben gestuurd. Ze roepen de gouverneur op om in te grijpen om te vermijden dat ze nog meer mensen verliezen in de "zinloze offensieven" waarin hun commandanten hen sturen.

Daarop volgde een zeldzame reactie van het Russische ministerie van Defensie, dat ontkende dat de marine-eenheid zulke zware verliezen heeft geleden. Het ministerie stelt daarentegen dat de eenheid in 10 dagen tijd net 5 kilometer door de verdedigingslijnen van het Oekraïense leger is gedrongen.

De gouverneur van Primorje aan wie de brief was gericht, lijkt in een videoboodschap op Telegram aan te geven dat de brief authentiek is, maar zegt dat de schaal van de verliezen zwaar overdreven wordt. "We hebben de bevelhebbers gecontacteerd. Ja, er zijn verliezen, er wordt zwaar gevochten, maar ze verschillen enorm van wat in deze oproep staat", klinkt het.

De niet gebruikelijke ontkenning door het ministerie van Defensie zou erop kunnen wijzen dat de mogelijke geleden verliezen gevoelig liggen bij het Russische leger. De Russische troepen liggen al een tijdje onder vuur in gebieden die onlangs door Rusland geannexeerd zijn, maar niet volledig bezet zijn, zoals in de provincie Donetsk.

Of die eenheid inderdaad 300 man is verloren, is moeilijk onafhankelijk bevestigd te krijgen. Maar in het recente verleden is het inderdaad zo geweest dat bepaalde eenheden zonder al te veel planning - of in een "zinloos offensief" zoals in de brief werd aangeklaagd - in de strijd werden gegooid om de Oekraïense opmars te stoppen, geeft defensiespecialist en oud-kolonel Roger Housen aan in "De wereld vandaag". Er zijn ook al duizenden vers gemobiliseerde militairen zonder veel opleiding naar het front gestuurd.

"Het zou me niet verbazen dat een aantal van die soldaten nu aan de bel aan het trekken is", zegt Housen. Maar hij waarschuwt ook dat dit soort berichten soms - al dan niet met hulp van westerse inlichtingendiensten - door Oekraïne gefabriceerd worden "om natuurlijk een bepaald klimaat te scheppen". Maar los daarvan zijn er zeker Russische eenheden die de voorbije weken zware verliezen geleden "en dat heeft een serieuze impact gehad op hun moreel".