Gents onderzoek naar 200 jaar oude Oost-Vlaamse planten valt in de prijzen: "133 soorten zijn verdwenen"

De Gentse onderzoekers Katrijn Vannerum (HoGent) en Thijs Lambrecht (UGent) raakten gefascineerd door een oud herbarium, dat is een verzameling van gedroogde planten. In het begin van de 19de eeuw tekende de botanicus Charles van Hoorebeke zo'n 1500 Oost-Vlaamse planten op in zijn herbarium. Adonis, genadekruid of rozenkransje – het zijn enkele tot de verbeelding sprekende planten die 200 jaar geleden in Oost-Vlaanderen groeiden. De Gentse wetenschappers gingen met het herbarium aan de slag, en voerden een vergelijkende studie uit met de flora die vandaag in Oost-Vlaanderen terug te vinden is.

De resultaten zijn op z'n zachtst gezegd opmerkelijk. "We hebben gevonden dat 40 procent van de planten uit het oude herbarium bedreigd of verdwenen zijn. 133 soorten zijn zelfs volledig uitgestorven in onze provincie", vertelt professor Thijs Lambrecht. "En dat is toch wel zorgwekkend. Het gaat om de gecombineerde effecten van bijvoorbeeld vervuiling, verzuring of vermesting", gaat hij verder. "Ook onze biodiversiteit komt onder druk te staan. Wanneer er zoveel planten verdwijnen, heeft dat een effect op ons leefmilieu en op de diersoorten", aldus de professor.

Maar Lambrecht blijft hoopvol. "We kunnen in onze Oost-Vlaamse natuurgebieden inspanningen doen. Met een aantal ingrepen kunnen we de bedreigde planten al een handje vooruit helpen. We kunnen bijvoorbeeld verdroging verhelpen door gebieden onder water te zetten zodat de wilde planten opnieuw kunnen floreren", zegt hij.

Het onderzoek heeft in ieder geval zijn vruchten afgeworpen. Vannerum en Lambrecht brachten dit voorjaar het boek "Groen van Toen" uit, waarin ze hun onderzoek naar de verdwenen flora van Oost-Vlaanderen uiteenzetten voor iedereen met een interesse in planten. "Er werd ook het project Florient opgestart met UGent en Provincie Oost-Vlaanderen", vertelt Lamrecht trots. "De planten werden tentoongesteld in de plantentuin van Gent, we hebben een databank aangelegd én er kwam een zoektocht voor gezinnen om de oude plantensoorten te ontdekken". 

Die inspanningen zijn niet onopgemerkt voorbij gegaan. De twee onderzoekers wonnen de Jaarprijs Wetenschapscommunicaties, uitgereikt door de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten en de Jonge Academie. Ze mochten die prijs in ontvangst nemen omdat ze hun onderzoek op een toegankelijke manier bekendmaakten bij het grote publiek. "Daar zijn we uiteraard heel trots op. We vonden het dan ook belangrijk dat het brede Oost-Vlaamse publiek op de hoogte was van wat er met onze biodiversiteit aan de hand is", aldus de professor.