In Nederland heeft de Raad van State beslist dat bouwprojecten geen uitzondering meer krijgen op de stikstofregels. Om ervoor te zorgen dat grote projecten geen vertraging zouden oplopen, riep de regering vorig jaar een "bouwvrijstelling" in het leven, maar de Raad oordeelt nu dat die niet voldoet aan het Europese natuurbeschermingsrecht. Volgens hoogleraar Milieu en Duurzaamheid Jan Willem Erisman dreigen door het arrest ook duurzame energieprojecten vertraging op te lopen.
Geen uitzondering meer op stikstofregels voor Nederlandse bouwprojecten: "Ook duurzame projecten dreigen vertraging op te lopen"
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
De Raad van State deed de uitspraak in het kader van het Porthos-project, een groot bouwproject in de Rotterdamse haven dat ervoor moet zorgen dat de CO2 van bedrijven wordt opgeslagen in lege gasvelden onder de zeebodem. Een nieuwe methode om ervoor te zorgen dat CO2 niet in de lucht terechtkomt en geen impact kan hebben op het klimaat.
Bij de bouw van dat project zou er ook schadelijk stikstof vrijkomen in de zee, maar dankzij de Nederlandse "bouwvrijstelling" leek er tot op vandaag geen vuiltje aan de lucht. Tot in juli vorig jaar werd bij het verlenen van bouwvergunningen rekening gehouden met de stikstofuitstoot van het project, maar om ervoor te zorgen dat grote projecten geen vertraging zouden oplopen, riep de regering een zogenaamde "bouwvrijstelling" in het leven.
De Raad van State oordeelt nu dat die "bouwvrijstelling" niet voldoet aan het Europese natuurbeschermingsrecht. "Hoewel de vrijstelling daarmee van tafel is, betekent dat niet dat er nu een algehele bouwstop geldt", verduidelijkt de Raad in haar uitspraak. "Net als in de situatie vóórdat de bouwvrijstelling werd ingevoerd, blijft het mogelijk om per project onderzoek te doen naar de mogelijke gevolgen van de uitstoot van stikstof."
"Al meer dan 3 jaar in een stikstofcrisis"
"De Raad van State heeft in 2019 het Nederlandse stikstofbeleid afgeschoten", schetst Jan Willem Erisman, hoogleraar Milieu en Duurzaamheid aan de Universiteit van Leiden de situatie in Nederland. " Sindsdien zitten we op een 0-niveau. Dat betekent dat je de hoeveelheid stikstof die je produceert zelf ergens anders moet compenseren, zodat de natuur beschermd wordt", zegt hij in "De wereld vandaag" op Radio 1.
"Door die uitspraak zitten we al meer dan 3 jaar in een stikstofcrisis waarin steeds wordt gezocht naar oplossingen om toch bouwvergunningen te kunnen verlenen", aldus Erisman. "Zo heeft de regering vorig jaar beslist dat wie tijdelijk stikstof in de lucht brengt - bijvoorbeeld bij een bouwproject - geen rekening hoeft te houden met de stikstofuitstoot en de belasting op de natuur die dat met zich meebrengt." De zogenaamde "bouwvrijstelling" die vandaag door de Raad van State werd vernietigd.
In Nederland heeft de Raad van State een belangrijke pijler van het stikstofbeleid onderuitgehaald
Vertraging voor duurzame energieprojecten
Door dit arrest zal het Porthos-project - dat net als doel heeft de CO2-uitstoot te verminderen – hoogstwaarschijnlijk vertraging oplopen. "Maar het project is niet van de baan", benadrukt de Raad in haar uitspraak. "Voor het project moet een individuele beoordeling van de stikstofgevolgen worden gemaakt. Die is er al, maar dat onderzoek is te laat in deze procedure ingediend."
Ook andere duurzame energieprojecten, zoals de bouw van windparken op zee, dreigen volgens Erisman vertraging op te lopen bij vergunningsaanvragen. “Maar je moet die zaken los van elkaar zien”, zegt Erisman. "Het was niet de bedoeling van het MOB (Mobilisation for the Environment, de organisatie die de procedure had aangespannen) om die projecten te dwarsbomen, maar ze willen duidelijk maken dat de stikstofneerslag eerst naar beneden moet, voor er nieuwe projecten kunnen komen."
En net daar wringt volgens de hoogleraar het schoentje: “Al meer dan drie jaar slaagt het beleid er niet in om de stikstofuitstoot structureel te verlagen." Deze discussie leidt ook af van de hoofdzaak, vindt Erisman. “Het gaat hier over een achterpoortje dat wordt weggewerkt en over een kleine hoeveelheid stikstofuitstoot, maar niet over natuurbescherming. Hoe eerder we dat beleid op orde krijgen, hoe sneller we van dat juridisch steekspel verlost zijn.”
