"Trump denkt dat presidentscampagne hem kan beschermen": journaliste Maggie Haberman over de diepste gedachten van de ex-president

Russische inmenging bij de Amerikaanse verkiezingen in 2016, het "Grab 'em by the pussy"-schandaal, een geheim telefoontje met Oekraïens president Volodymyr Zelensky, kiezersfraude en de bestorming van het Capitool. Het is slechts een bloemlezing van de vele schandalen die voormalig president van de Verenigde Staten van Amerika Donald J. Trump (Republikein) blijven achtervolgen.

"The Donald" moet tegenwoordig de ene na de andere juridische storm doorstaan, wat heel wat gevolgen heeft voor zijn persona en populariteit. "Dat is de reden dat Trump zich wil laten herverkiezen als president, hij denkt dat een campagne hem kan beschermen", voorspelt New York Times-journaliste Maggie Haberman in een interview met Amerika-correspondent Björn Soenens in "Terzake."

Haberman won in 2018 nog een Pulitzer-prijs voor haar verslaggeving van het Trump-tijdperk in de Verenigde Staten. Volgens de journaliste heeft Trump, de enige president die tot tweemaal toe de afzettingsprocedure doorlopen heeft, het moeilijk met alle rechtszaken en schandalen die hem al sinds het einde van zijn ambtstermijn blijven achtervolgen. Hij is verbitterd, zegt ze. "Ik denk dat hij kwader is dan hij al was. Dat merk je goed als je naar hem luistert. Veel van wat hij zei was deel van een toneeltje. Dat is nu veel minder het geval."

Veel hangt namelijk samen met hoe Trump zichzelf aan de buitenwereld wil tonen. "Hij bezit een basis van het menselijke gedrag. Zo kan hij interesse tonen in andere mensen, én geeft hij ook om andere mensen." Maar dat is toch eerder uitzonderlijk. "Dat is niet zijn normale ingesteldheid, en het is ook niet zijn meest gangbare toestand."

Trump kan je pas echt begrijpen als je de band met zijn vader onder de loep neemt, aangezien de "jonge" Trump zijn carrière, ingesteldheid en persoonlijkheid grotendeels te danken heeft aan zijn vader, die hij tegelijkertijd verafgoodde en verafschuwde. Zo was het portret van Fred Trump, vastgoedmagnaat en vader van Donald, lange tijd het enige portret in het "Oval office" van president Trump. 

"Ik denk dat zijn vader op een manier in hem leeft die veel mensen niet helemaal begrijpen," vertelt Haberman aan Björn Soenens. "Ik denk dat het ondermijnende karakter van zijn vader in hem doorleeft. Zijn kinderen hebben openlijk gesproken over hoe hij concurrentie creëerde tussen hen. Dat is iets wat Fred Trump ook deed met zijn kinderen.

De doorsnee Amerikaan leert Trump pas kennen via het televisieprogramma "The apprentice", een reality-show op de zender NBC (2004) waarin Trump op zoek ging naar iemand die de leiding kon overnemen van een van zijn bedrijven. "Mensen in hun huiskamer bereiken, zoals dat televisieprogramma deed, met hem in die hoge lederen zetel, zodat hij er presidentieel uitzag, was énorm belangrijk voor hem," beseft ook Haberman. "Ik denk niet dat hij president was geworden zonder "The Apprentice"." 

In 2011 valt Trump toenmalig president Barack Obama aan. Hij verspreidt het idee dat Obama niet geboren is in de VS. Obama stemt na veel vijven en zessen in met de vrijgave van zijn geboortecertificaat, bewijst dat hij Amerikaanse staatsburger is en geeft Trump lik op stuk bij het "White House Correspondents Dinner" in 2011. "Van dan af zal hij op wraak broeden," zegt Haberman tegen VS-correspondent Björn Soenens. "Niemand is trotser dat het hele gedoe rond het geboortebewijs achter ons ligt dan "The Donald". Want nu kan hij zich richten op de dingen die er écht toe doen, zoals: hebben we de maanlanding in scène gezet?" 

Trump zakt door de grond van schaamte. "Uitgelachen worden door een zaal vol mensen was verschrikkelijk voor hem. Ik denk dat dat een grote rol heeft gespeeld", zegt Haberman.

Vandaar ook de haat-liefde-verhouding met het Amerikaanse journalistenkorps. Zo organiseert Trump gedurende zijn ambtstermijn een spreekwoordelijke klopjacht op journalisten van CNN, of andere "fake-news outlets". "Als je nepnieuws verspreidt, en dat doet CNN veel, dan ben je een vijand van het volk", aldus toenmalig president Trump. Björn Soenens was als verslaggever zelf geregeld op Trumprally's waar de pers werd uitgejouwd. Het werd deel van een soort act. Trump smeekt voortdurend om aandacht en bespeelt de media op een sluwe en slinkse manier. Wanneer Haberman hem interviewde, kreeg ze regelmatig een tegenvraag opgeworpen: "Wat wil je dat ik zeg?". "Ik denk dat die vraag heel tekenend is voor zijn levensloop," vertelt ze aan Soenens.  "Hij speelt altijd in op een publiek. En hij probeert zich zo ergens in of uit te praten."

Haberman beschrijft in haar boek hoe Trump te allen tijde de aandacht opeist. Zowel tijdens zijn presidentschap als voorheen en nadien. Zo wilde Trump na zijn corona-besmetting opnieuw een stunt uithalen om de aandacht te veroveren. "Hij vroeg aan een campagne-medewerker om een rolstoel en Superman-shirts te halen", herinnert Haberman zich. Zo wilde Trump na zijn ontslag uit het ziekenhuis vanuit een rolstoel zijn hemd opentrekken om het Superman-logo tevoorschijn te toveren." Het campagne-team praatte het idee uit zijn hoofd.

Het showbeest Trump oefent een magnetische aantrekking uit op miljoenen Amerikanen. Is de immense populariteit van Trump dan ook de reden dat zovele miljoenen Amerikanen zijn leugens blijven slikken? "Er zijn mensen die denken dat hij onwaarheden vertelt, maar ze kiezen om erin mee te gaan omdat ze zijn beleid wel goed vinden. Maar er zijn ook mensen die hem écht geloven, met volle overtuiging", waarschuwt Haberman. "Hij is de grootste demagoog die we in onze moderne geschiedenis zijn tegengekomen." En dat kan grote gevolgen hebben voor een verscheurd land als de Verenigde Staten van Amerika. "Ik denk dat een gedeelte van het land openstaat voor autocratisch gedachtegoed. Maar ik denk ook dat velen in ons land een te groot ontzag hebben voor beroemdheden. En daar heeft hij handig gebruik van gemaakt."

Trump is van de macht verdreven door huidig president Joe Biden (Democraat), maar Haberman weet dat we nog niet het laatste hebben gezien van Donald Trump. "Trump zal nooit vrijwillig van het podium verdwijnen. Ik denk dat het nog een paar turbulente jaren gaan worden."