Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert over opvangcrisis in België: "Vol is vol, Europa moet solidair zijn"

Voorzitter Egbert Lachaert (Open VLD) doet in "De afspraak op vrijdag" zijn plannen uit de doeken om de asielcrisis het hoofd te bieden. Afgelopen weekend vond het Liberaal Vuur-congres van de Vlaamse liberalen plaats, wat in 2023 de basis moeten vormen voor een heuse ideologische herbronning. Ook het thema asiel- en migratie werd niet uit de weg gegaan, want ondertussen zet de opvangcrisis zich verder. 

Met 26.636 asielaanvragen tot en met september 2022 is België, samen met Oostenrijk en Nederland, één van de landen die dit jaar het meeste asielaanvragen in heel Europa optekenen. De Belgische asielcentra zitten vol. Gemiddeld slapen daardoor elke nacht opnieuw 87 mensen op straat. De federale regering besloot 1.500 extra noodopvangplaatsen te voorzien in de gemeenten Jabbeke (West-Vlaanderen) en Glons (Luik). Tot groot ongenoegen van de plaatselijke burgemeesters.

Voorzitter Egbert Lachaert (Open VLD) heeft begrip voor de burgemeesters die protesteren tegen de komst van extra noodopvangplaatsen. "Ik begrijp dat mensen schrikken als er plots een asielcentrum in de gemeente komt. Maar we moeten wel durven zeggen dat het met goede begeleiding vaak ook heel goed loopt", nuanceert hij in "De afspraak op vrijdag". Lachaert pleit voor meer empathie en open dialoog met de lokale besturen, "want als je geen rekening houdt met die gevoeligheden, dan kan je ook geen draagvlak creëeren."

Toch is de voorzitter van de Open VLD ervan overtuigd dat ons land al voldoende initiatief neemt. "Als je het Europees bekijkt, nemen we met België al heel wat verantwoordelijkheid op. Vol is vol." Daarom wil Lachaert focussen op het beperken van de instroom, "ons land heeft meer dan voldoende plaatsen. Maar je kan niet aan elf miljoen Belgen vragen om iedereen op te vangen." Lachaert wijst de vinger vooral naar Europa, waar geen rekening wordt gehouden met een rechtvaardige spreiding van de asielinstroom. "In Europa is men niet solidair. Europa respecteert de regels niet. Maar als Europa het niet wilt doen, dan moeten we het samen doen met de landen die wél willen meewerken. Europa moet solidair zijn, of we gaan andere maatregelen moeten nemen."

Maar "er zijn oplossingen mogelijk", verzekert Lachaert. "Hoe meer capaciteit je creëert, hoe groter de instroom." Volgens Lachaert ligt de oplossing alvast niet in het verhogen van de opvangcapaciteit, maar wat wil Lachaert dan wel doen om die instroom in toom te houden? Lachaert wil het "aanzuigeffect" een halt toe roepen en de instroom beperken. "Er is een hele grote groep van niet-begeleide minderjarigen. Die komen naar hier en krijgen dan een schooltoelage van 3.400 euro. Daar wordt misbruik van gemaakt door clandestiene mensensmokkelaars." Daarom wil Lachaert die schooltoelage voortaan rechtstreeks aan de school geven. Vlaams minister van Samenleven Bart Somers (Open VLD) heeft dat idee vrijdag op tafel gelegd in de Vlaamse regering. Lachaert heeft er goede oog in dat de Vlaamse regering het voorstel ook zal goedkeuren.

"Je kan er ook voor kiezen om landen te belonen met economische migratie", zegt Lachaert. Zo wil hij vooral vluchtelingen aantrekken die een troef zijn voor de Belgische arbeidsmarkt. "Als liberaal ben ik voor een diverse samenleving. Maar de mensen maken zich heel erg kwaad om mensen die komen profiteren van ons sociaal systeem. Vluchtelingen die naar hier komen om te komen werken zijn goed voor ons allemaal." De vraag is dan hoeveel van de mensen die in ons land asiel aanvragen ook daadwerkelijk "matchen" met onze arbeidsmarkt, maar daar heeft Lachaert niet meteen een pasklaar antwoord op.  

De asielaanvragen in ons land worden vooral ingediend door Afghanen, gevolgd door Burundezen, Syriërs en Palestijnen. "Het gaat over een gigantisch aantal Afghanen. Bijna 9.000 Afghanen kunnen de komende maanden uitstromen. Het is niet overal onveilig in Afghanistan, dus zij hebben eigenlijk geen recht op asiel." Die mensen houden de doorstroom tegen door te lang in een opvangcentrum te verblijven, daardoor is er geen plek voor de mensen waarvan onderzocht wordt of ze al dan niet recht hebben op asiel. Maar als die uitgeprocedeerde vluchtelingen hun recht op opvang verliezen, dan is er wel plek voor anderen. 

Zo heeft staatssecretaris voor Asiel- en Migratie Nicole De Moor (CD&V) vrijdag op het kernkabinet voorgesteld om uitgeprocedeerde asielzoekers te verplichten de asielcentra te verlaten. Op die manier komt er opnieuw meer plek vrij, maar moet er nog steeds een oplossing gevonden worden voor de uitgeprocedeerde vluchtelingen. Zij belanden per definitie op straat en in de illegaliteit, wat het probleem niet oplost. Lachaert weet niet meteen waar die mensen op korte termijn heen moeten. "Ik ben de staatssecretaris van Asiel- en Migratie niet."

Daarnaast moet ingespeeld worden op de terugkeer, meent Lachaert. Zoals bijvoorbeeld in de Scandinavische landen, waar een streng terugkeerbeleid met respect voor Europese regelgeving terug te vinden is. "Het eerste wat je moet doen is plaats vrijmaken in de asielcentra. Nadien kan je pas aan repatriëring gaan doen. Maar dat is een debat dat achteraf plaatsvindt", vindt Lachaert. "Om mensen het land uit te zetten moet je verdragen met die landen sluiten." Maar dat blijft vooralsnog een werk van lange adem.