We bellen in de auto vaker met een handenvrije kit dan in 2013, maar bestuurders die de smartphone gebruiken, doen dat vaker om te scrollen of berichtjes te sturen of te lezen, wat (nog) gevaarlijker is dan gewoon bellen achter het stuur. Dat blijkt uit een grootschalige steekproef van het verkeersinstituut Vias. De situatie is iets beter in Vlaanderen dan in Wallonië en Brussel, mogelijk omdat er hier vaker boetes worden uitgeschreven. Vias pleit daarom voor slimme camera's om de pakkans te verhogen, want gsm-gebruik in de auto blijft een killer in het verkeer.
We scrollen en swipen steeds vaker achter het stuur en dat is nog gevaarlijker dan bellen
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Hoe is het onderzoek gevoerd? Vias Institute heeft twee maanden lang (tussen oktober en december 2020) bestuurders geobserveerd op 161 verschillende plaatsen, op verschillende momenten van de dag en van de week. De onderzoekers wilden te weten komen hoeveel bestuurders hun gsm of andere elektronische apparaten gebruiken zonder handenvrije kit. Vias verzamelde de gegevens en vergeleek ze met die van het jaar 2013. De methodologie wordt in verschillende landen op dezelfde manier toegepast als onderdeel van een groter Europees onderzoek (maar de resultaten van de vergelijking met andere landen zijn er nog niet). Het gaat dus om een grootschalige test, maar het blijft een steekproef, benadrukt VRT-verkeersexpert Hajo Beeckman.
Wat zijn de voornaamste conclusies?
2 procent van de bestuurders werd betrapt op bellen of scrollen op de gsm, tegenover 3 procent in 2013. Een daling met een derde dus: de handenvrije kit heeft veel breder ingang gevonden en dat is goed nieuws. Toch denkt Hajo Beeckman dat het een onderschatting kan zijn van de werkelijkheid.
Bij de betrapte bestuurders zijn er onderlinge verschillen: waar het gaat om 2 procent van de autobestuurders, klimt het cijfer naar 4 procent voor bestuurders van bestelwagens en zelfs naar 6 procent voor vrachtwagenbestuurders.
Belgische bestuurders zijn vaker afgeleid op de autosnelweg (5 procent) dan in de bebouwde kom (2 procent). Het gebruik van de gsm op de autosnelweg, waar er geen fietsers of voetgangers zijn, geeft een vals gevoel van veiligheid, zeggen experts, "want als het fout gaat kunnen de gevolgen dodelijk zijn." Iemand die op de snelweg vijf seconden lang zijn blik op het scherm van de gsm richt, legt ruim 160 meter af en kan niet meer op tijd remmen als er een file opdoemt.
Tegelijk blijkt dat van de bestuurders die de gsm gebruiken, nu maar liefst 59 procent de smartphone aan het manipuleren is om bijvoorbeeld berichtjes te lezen of te sturen, het internet te checken enz. In 2013 was dat "nog maar" 38 procent. Het lezen van berichten of mails is nog gevaarlijker dan bellen, omdat bestuurders het zicht op de wegsituatie helemaal uit het oog verliezen. "De afleiding is niet enkel cognitief maar nu ook vaker visueel, wat een veel groter gevaar is voor de verkeersveiligheid", zegt Stef Willems van Vias.
De afleiding is nu vaker ook visueel, wat een veel groter gevaar inhoudt
Er bestaan regionale verschillen. De Brusselse (5 procent) en Waalse bestuurders (3 procent) gebruiken vaker de gsm dan Vlaamse bestuurders (1,6 procent). In Brussel was niet minder dan 7 procent van de gecontroleerde bestelwagenchauffeurs bezig met de gsm. Volgens Vias zou het regionale verschil wel eens te maken kunnen hebben met de pakkans: van de 115.000 boetes die vorig jaar werden opgelegd, werden er 20.000 uitgeschreven in Wallonië tegenover 68.000 in Vlaanderen.
Gsm-gebruik komt voor bij alle leeftijden. Enkel bij senioren (65+) is het heel beperkt, tot ongeveer 0,1 procent.
Het komt vaker voor bij mannen (2,1 procent) dan bij vrouwen (1,3 procent). "Mannen vertonen meer risicogedrag dan vrouwen," zegt Vias. "Ze rijden vaker sneller en rijden ook vaker onder invloed van alcohol."
"Pakkans verhogen met camerasysteem"
Vias wijst erop dat gsm-gebruik nog veel te vaak voorkomt op onze wegen, en beseft dat sensibiliseren alleen niet genoeg is. Vias pleit voor een camerasysteem dat gsm-gebruik achter het stuur kan opsporen om de pakkans te verhogen. "Er bestaan verplaatsbare systemen die bijvoorbeeld elke week aan een andere brug geplaatst kunnen worden. Die hogere pakkans is nodig om het gedrag van mensen in de goede richting te sturen", zegt Vias.
De boete voor gsm-gebruik achter het stuur is onlangs nog verhoogd. Het is een derdegraadsovertreding, wat 174 euro boete betekent voor wie betrapt wordt.
Het verkeersinstituut Vias schat dat er vorig jaar minstens 50 doden op onze wegen vielen als gevolg van gsm-gebruik achter het stuur, en niet minder dan 4.500 gewonden. "Daarom is dit onderzoek belangrijk: het aspect "afleiding" veroorzaakt steeds meer ongevallen", weet Hajo Beeckman.
