Temperaturen tot 21 graden: het is uitzonderlijk voor het einde van oktober. "Van de pot gerukt" zelfs, liet weerman Frank Deboosere zich ontvallen. Net zoals deze zomer zitten de klimaatopwarming en de straalstroom er voor iets tussen. "Maar de impact is nu redelijk beperkt, we moeten vooral genieten van het mooie weer", zegt klimatoloog Niels Souverijns.
"Van de pot gerukt": straalstroom en klimaatverstoring zitten achter uitzonderlijke temperaturen tot 21 graden
Valerie Vanhelden
Gepubliceerd:
Wie haar of zijn kleerkast net winterklaar heeft gemaakt, zal vloeken. Vanaf woensdag krijgen we droog en zonnig weer met temperaturen die klimmen naar 21 graden. Uitzonderlijk voor eind oktober of om het in de woorden van weerman Frank Deboosere te zeggen: "het is echt van de pot gerukt".
"Het zijn inderdaad zeer uitzonderlijke temperaturen", beaamt klimatoloog Niels Souverijns in "De wereld vandaag" op Radio 1. "Het ziet er ook naar uit dat we eind deze week een dagrecord zullen breken."
Straalstroom
Souverijns legt uit waar dat zachte weer vandaan komt. "We staan nu al een week of twee onder de invloed van een hogedrukgebied dat vastzit boven West-Europa. Hogedrukgebieden en lagedrukgebieden worden veroorzaakt door de straalstroom die zich boven ons bevindt. Dat is een soort slang, een luchtstroom die van Noord-Amerika komt en over Europa en Rusland de wereld rondgaat."
"Wat zien we? Die straalstroom is veel trager aan het worden. Die gaat veel meer bochten maken, trager bewegen en ook soms stil blijven staan. Dat is exact wat we nu aan de hand hebben: de straalstroom ligt stil met een meander of kronkel boven onze regio. Het hogedrukgebied dat daaraan gerelateerd is, blijft zo boven onze regio hangen en zorgt voor die uitzonderlijke weersomstandigheden die we nu hebben."
Klimaatopwarming
Het versnellen of vertragen van de straalstroom is gelinkt aan de klimaatverandering, legt Souverijns uit. "Die straalstroom en de snelheid daarvan wordt bepaald door het temperatuurverschil tussen de polen en de evenaar. Door de klimaatverandering gaat de temperatuur stijgen, maar die stijgt niet overal op aarde even hard."
"Aan de evenaar is er tot nu toe een stijging geweest van 1 graad. Aan de polen is de temperatuur al met 2 tot 3 graden gestegen. Het temperatuurverschil tussen de polen en de evenaar wordt dus kleiner", weet Souverijns. "Daardoor wordt de motor van de straalstroom minder sterk, gaat hij meer meanderen (kronkelen, red.) en meer persistente weertypes of weerbeelden creëren."
Weinig impact
Het levert ons zonnestralen en aangename temperaturen op de volgende dagen, maar is dit weer ook voor een klimatoloog fijn om te horen? "Goh, we breken alweer een record. Op dit moment in oktober is dat natuurlijk wel aangenaam, voor de gas- en elektriciteitsfactuur van de mensen bijvoorbeeld."
De impact is bovendien kleiner dan in de zomer, vertelt Souverijns. "De oorzaak was exact hetzelfde: we hadden een meander van de straalstroom die vastlag boven ons. Maar als dat voorkomt in de zomer, hebben we extreme droogte en extreem hoge temperaturen."
"Nu is de impact redelijk beperkt. De biodiversiteit lijdt er een beetje onder en de natuur lijkt ook een beetje in de war. In mijn tuin zie ik alleszins planten die weer knopjes krijgen. Verder is de impact beperkt, en moeten we vooral genieten van het mooie weer."
Het is uitzonderlijk warm, moeten we ons daar zorgen over maken?
En deze winter? "Het ECMWF (het Europees Centrum voor Weersverwachtingen op Middellange Termijn, red.) heeft voorspeld dat de winter kouder zou zijn dan normaal", aldus Souverijns. "Die voorspellingen zijn vooral gebaseerd op connecties tussen grootschalige oceanen en weerfenomenen op andere plaatsen, en hoe dat een effect heeft op weer bij ons."
"Dat moeten we met een grote korrel zout nemen", stelt Souverijns. "Die link tussen oceaanstromingen en het weer hier is niet 1 op 1. Laat ons zeggen dat er 60 procent kans is dat de winter kouder gaat worden dan normaal en 40 procent dat hij warmer wordt dan normaal."
