Het is jou misschien ook opgevallen: de voorbije dagen en weken leken opvallend meer lieveheersbeestjes rond te kruipen dan anders, zelfs binnen. Het blijkt vooral om Aziatische lieveheersbeestjes te gaan, een uitheemse soort die typisch rond deze tijd van het jaar een plekje zoekt om te overwinteren. En dat doen ze graag in grote groepen. Waar komen al die lieveheersbeestjes vandaan? Zijn ze echt met steeds meer en wat kan je doen als ze beslissen om met honderden op jouw zolder te overwinteren?
Aziatische lieveheersbeestjes kruipen in grote zwermen naar binnen voor hun winterslaap: waar komen ze vandaan en wat kan je doen?
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Waar komen Aziatische lieveheersbeestjes vandaan?
Harmonia axyridis, ofwel het Aziatische lievenheersbeestje, is een kevertje dat oorspronkelijk uit China en Japan komt. De soort werd in de jaren '90 vanuit Azië naar Europa gehaald als biologisch bestrijdingsmiddel tegen bladluizen in serres. Maar een lieveheersbeestje heeft maar een klein gaatje nodig om vanuit een serre in de vrije natuur te geraken.
"In 2001 werd het eerste lieveheersbeestje in de natuur waargenomen in Gent", zegt insectenkenner Wim Veraghtert van Natuurpunt. "Vandaag is het de op één na meest voorkomende soort van lieveheersbeestjes bij ons. Ze mogen intussen niet meer worden geïmporteerd en ook niet meer worden ingezet als bestrijdingsmiddel. Maar het zijn vijgen na Pasen. Het Aziatisch lieveheersbeestje is talrijk geworden en we gaan er nooit meer van af geraken."
Aziatische lieveheersbeestjes hebben weinig natuurlijke vijanden en eten ook de larven van sommige inheemse soorten op. Mede daardoor vormen ze een bedreiging voor verschillende inheemse lieveheersbeestjes.
Hoe herken je ze?
Het Aziatische lieveheersbeestje is niet zo eenvoudig te identificeren, omdat het voorkomt in allerlei kleuren. "Je moet eigenlijk naar een combinatie van kenmerken kijken", zegt Wim Veraghtert.
"Hun schild is meestal oranje of rood met een twintigtal zwarte stippen. Maar er zijn er ook volledig oranje zonder stippen. Of zwart met 2 of 4 rode vlekken. Ze zijn vrij groot, 5 tot 6 millimeter, en hebben een deukje in hun schild. Al moet je al goed kijken om dat te kunnen zien."
"Als je een grote groep lieveheersbeestjes ziet, dan kan je er zeker van zijn dat het Aziatische lieveheersbeestjes zijn", zegt Veraghtert. "Typisch aan de soort is dat ze rond deze tijd, vlak voor hun winterslaap, geurstoffen verspreiden om elkaar aan te trekken en te vinden. Dat zwermgedrag duurt meestal maar een korte periode. Je ziet ze dan typisch op witte gevels en muren die in de zon staan."
"Ze gaan dan op zoek naar een plek binnen waar ze allemaal samen kunnen overwinteren. Het kan dan echt om zwermen van 100 tot 500 lieveheersbeestjes gaan. In China doen ze dat in grotten, in België zijn dat vaak zolders en garages. Plaatsen die niet verwarmd zijn, waar het niet te warm wordt, maar waar ze wel beschut zitten. Ze zullen dus zeker niet met honderden in jouw living komen zitten."
Wat als ze jouw huis of garage uitkiezen?
Lieveheersbeestjes komen via spleten, kieren of openstaande deuren en ramen naar binnen. Voorkomen is dus niet eenvoudig.
"In principe heb je er weinig tot geen last van", zegt Veraghtert. "Ze richten geen schade aan en tijdens hun winterslaap bewegen en eten ze ook niet, waardoor ze geen vuil achterlaten. Na hun winterslaap gaan ze gewoon vanzelf weer naar buiten. Aziatische lieveheersbeestjes durven wel mensen bijten. Zo'n beet is niet vergelijkbaar met een wespensteek, maar je voelt het wel."
In tegenstelling tot de inheemse lieveheersbeestjes is de Aziatische soort niet beschermd. Je mag ze dus wel buiten zetten. Dat kan bijvoorbeeld door ze op te zuigen met een stofzuiger. Hang dan een nylonkous in de binnenkant van de stofzuigerbuis, en maak deze stevig vast aan de buitenkant van de buis. Lieveheersbeestjes kunnen als je hen stoort wel een vloeistof uitscheiden die vlekken maakt en onaangenaam ruikt.
Zijn er nu echt meer?
Natuurpunt kreeg zondag 16 oktober maar liefst 560 meldingen binnen op één dag van mensen die Aziatische lieveheersbeestjes hadden gezien. In totaal werden dit jaar al 14.500 meldingen gemaakt, tegenover 7.000 vorig jaar. Toch wil Wim Veraghtert niet gezegd hebben dat er effectief meer Aziatische lieveheersbeestjes zijn.
"Het aantal meldingen zegt niets over het werkelijke aantal. Er was de voorbije dagen meer aandacht in de media voor lieveheersbeestjes en ook het aantal mensen dat waarnemingen doorgeeft, stijgt elk jaar. Maar dat het een goed jaar is voor het Aziatische lieveheersbeestje is wel duidelijk. Hoe dat precies komt, weten we nog onvoldoende."
