5.000 Vlamingen met mentale problemen wachten op zorg: "Wachten dreigt het alleen nog erger te maken"

Het zijn cijfers van vorig jaar. Zowat de helft van de psychologen en psychiaters hebben een aanmeldstop. Voor een opname in een psychiatrisch ziekenhuis is de wachttijd drie tot zes maanden, en voor een crisisopname nog altijd twee weken tot een maand. "Het is dramatisch", zegt Kris Van den Broeck van de Staten-Generaal Geestelijke Gezondheidszorg. "Mensen moeten vaak maandenlang wachten om behandeld te worden. En de wachtlijsten groeien alleen maar, ook nog als gevolg van de coronacrisis."

De 26-jarige Amy Vrielynck heeft ervaring met wachten. Zes jaar geleden werd ze zwaar depressief en kwam ze terecht bij een psycholoog. Die besliste dat opname noodzakelijk was. Vrielynck werd opgenomen op de psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis. En al gauw werd ze op de wachtlijst gezet om intensief behandeld te worden in een psychiatrisch ziekenhuis. 

Noodgedwongen verbleef Vrielynck uiteindelijk zes maanden lang in een algemeen ziekenhuis. Om haar rustig te houden, kreeg ze een cocktail van medicijnen: antidepressiva, antipsychotica en kalmeermiddelen. Vrielynck kijkt er met een wrang gevoel op terug. "Ik heb dat als heel schadelijk ervaren. Ik lag continu in bed en functioneerde niet meer, mijn emoties waren helemaal afgevlakt en ik was weg van de wereld."

Vrielynck beseft dat ze al bij al nog goed af was. "Ik ben mij ervan bewust dat ik het geluk had dat ik effectief op een plek terechtkon waar er nog hulp was. En ik ben er mij heel hard van bewust dat heel veel mensen dat geluk niet hebben, en de wachttijd thuis moeten overbruggen."

Wachten maakt mentale problemen vaak groter. "De helft van wie wacht, zegt dat de klachten erger worden: depressies worden dieper, en in extremere gevallen lopen mensen rond met zelfdodingsgedachten of doen ze soms zelfdodingspogingen", zegt Kris Van den Broeck van de Staten-Generaal. "Het is dus van het grootste belang om tijdig de juiste zorg te kunnen bieden."

Om de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg terug te dringen, doet de overheid bijkomende investeringen. "De overheid heeft duidelijke engagementen genomen, en die investeringen gaan op termijn hun effect hebben, maar er is méér nodig", beklemtoont Van den Broeck. "We moeten de wachtenden intussen ook beter ondersteunen."

Zeven op de tien bevraagde zorgverleners en voorzieningen doen daar ook al inspanningen voor. Ze geven bijvoorbeeld informatie via brochures en websites. Of ze houden telefonisch of online contact met wie wacht. Of ze reiken zelfhulpmogelijkheden aan met helpende apps en cursussen. Of ze bieden thema-avonden of groepsgesprekken aan. 

"Meer mensen en middelen alleen gaan niet volstaan om de wachtlijsten aan te pakken", zegt Kris Van den Broeck. "We kunnen zelf ook dingen doen en de zorg voor een stuk anders organiseren. Daarmee kunnen we de wachtenden alvast ondersteunen, en vermijden dat het van kwaad naar erger gaat."

Vandaag zetten zorgverleners en voorzieningen uit de geestelijke gezondheidszorg voor elke wachtende patiënt een stoel voor de deur. Actrice Maaike Cafmeyer steunt de actie. "Wachten op zorg die je dringend nodig hebt, is geen pretje", zegt Cafmeyer. "Het dreigt je probleem alleen maar erger te maken. Voor alle mensen die wachten, vraag ik om de wachttijden terug te dringen."