Militair doelwit of schending van oorlogsrecht: vallen de aanvallen van Rusland op energiecentrales in Oekraïne te rechtvaardigen?

Het Russische leger heeft de voorbije weken al verschillende energiecentrales in Oekraïne aangevallen en vandaag was het weer prijs. Een Russische raket kwam neer op een thermische centrale in Boersjtin in het westen van Oekraïne, waarop een brand uitbrak.

Energiecentrales aanvallen, is een doelbewuste strategie van Rusland om Oekraïne op de knieën te krijgen, door de bevolking - met de winter op komst - letterlijk in de kou te zetten. Maar je zou je kunnen afvragen of die energiecentrales ook niet deels militaire doelwitten zijn. En of die centrales aanvallen dus gerechtvaardigd is.

"Als dat een specifieke elektriciteitscabine is waarmee een bepaalde militaire installatie wordt bevoorraad, dan is dat inderdaad een militair doelwit", zegt majoor Tom Simoens van de Koninklijke Militaire School in "De wereld vandaag" op Radio 1. Maar, voegt hij eraan toe, "heel veel doelwitten vandaag zijn duale doelwitten. Dat betekent dat ze de burgerbevolking en de militairen dienen."

En in dat geval "is een van de algemene stelregels in het internationale oorlogsrecht om te bekijken of er proportionaliteit is", legt Simoens uit. Met andere woorden, "levert het aanvallen van die elektriciteitscentrale voldoende militaire winst op om de burgerschade te rechtvaardigen?" Volgens Simoens is dat in Oekraïne "helemaal niet het geval". "Laat ons heel duidelijk zijn: dit zou nooit de toets van een Belgische militaire jurist doorstaan. Die zou dat nooit goedkeuren."

Bovendien zetten de Russen wapens in "die precisie mankeren", voegt Simoens eraan toe. Er worden wel degelijk centrales geraakt, Oekraïne gaf aan dat zo'n 30 à 40 procent ervan beschadigd is, "maar er zijn nog altijd raketten die verkeerd vliegen". "En dan moet je als militair terughoudend zijn. Als een elektriciteitscentrale tussen twee woonblokken ligt en je wapens zijn niet precies genoeg, dan moet je beslissen om de aanval niet uit te voeren. Wat de Russen dus niet doen."

Majoor Simoens wil niet voor zijn beurt spreken en de Russische aanvallen oorlogsmisdaden noemen, zoals Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wel openlijk deed, "maar ik zou voor ik over zo'n aanval zou beslissen, zeker juridisch advies inwinnen". "En ik heb dat nu ook eens gedaan en ik hoorde duidelijk: no way dat dit passeert binnen de Belgische defensie."

En wat dan met wegen en bruggen? Neem bijvoorbeeld de Krimbrug die onlangs werd beschadigd door een bom in een vrachtwagen. "Dat is al wat dubbel. Die brug is de halsslagader van de Russische bevoorrading richting het zuidelijke front in Oekraïne. Als je die op een proportionele manier treft, dan mag dit. Omdat je geen vitale infrastructuur in gevaar brengt die op korte of middellange termijn burgerlevens zal kosten. Dus dit is een ander verhaal dan de energiecentrales, denk ik."

Maar het blijft allemaal een grijze zone, beaamt Simoens. "Er zijn vandaag helaas heel veel doelwitten die duaal zijn. En dan moet je je afvragen of het militaire voordeel opweegt tegen de schade voor de burgers."