Extra opvangplaatsen voor asielzoekers, maar geen personeel: staatssecretaris De Moor vraagt hulp aan andere overheidsdiensten

"Hoogzwangere vrouwen, baby's, peuters, kleuters, ...": Tine Claus, directeur van Vluchtelingenwerk Vlaanderen, zag gisteren veel kwetsbare mensen aan de Dienst Vreemdelingenzaken. Voor 125 asielzoekers, voornamelijk in gezinsverband, kon er geen opvang worden gevonden. "Dat is helaas een primeur." 

Een primeur, maar geen verrassing, zegt Claus. "Al meer dan een jaar zit Fedasil aan haar drempelwaarden voor het opvangnetwerk. En sinds de zomer vragen wij al om noodmaatregelen."

Haar organisatie schoot gisteren te hulp en kon nog voor 40 mensen een opvangplek vinden via verschillende ngo's. Ook zijn er mensen in 3 verschillende hotels opgevangen. Waar de overige mensen en gezinnen zijn, weet Claus niet. "De gezinnen waren gisteren niet allemaal op de hoogte dat wij een oplossing wilden zoeken voor hen."

Ook vandaag wil Vluchtelingenwerk Vlaanderen nog een handje toesteken voor de mensen die zich komen aanmelden. "Maar wij zijn een beleidsorganisatie, geen opvangorganisatie. Wij zijn vooral actief om mensen informatie te verschaffen over de procedure en het opvangnetwerk. Onze capaciteit is erg beperkt."

Straks komt de kern van de federale regering samen om het winterplan voor de opvang te bespreken. "Het is nodig dat de taboes doorbroken worden", zegt Claus. "Er zijn namelijk verschillende noodmaatregelen die instant effect kunnen hebben. Zo kan je Defensie, de Civiele Bescherming of de brandweer inzetten om alle plaatsen die er zijn, bijvoorbeeld in Berlaar en Sint-Laureins, te kunnen benutten. Wij vragen dat al van deze zomer. Die opvordering moet vandaag gebeuren."

Tine Claus vindt dat de "sense of urgency" ontbreekt bij de overheid. "Alle overheden moeten de handen in elkaar slaan." Zo zou ook een spreidingsplan over alle steden en gemeenten een oplossing kunnen bieden, zegt ze.

Vluchtelingenwerk Vlaanderen en de rest van het middenveld kunnen helpen, zegt Claus, "maar het is in de eerste en enige plaats aan de overheid om dit geregeld te krijgen. De staatssecretaris kan hier het middenveld echt niet met de vinger wijzen. Wij en verschillende andere burgerinitiatieven hebben het afgelopen jaar het uiterste gedaan. Wij zitten ook op onze limieten. Nu is het echt aan de overheid."

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole De Moor (CD&V) bevestigt dat er wel degelijk capaciteit is maar dat Fedasil geen personeel meer heeft om die plekken te beheren. "Als mij wordt gevraagd mezelf te overstijgen, roep ik iedereen op binnen en buiten de regering zichzelf te overstijgen en plaatsen die er zijn mee operationeel te maken", klonk het gisteravond al in een schriftelijk communiqué. "Fedasil heeft al sedert juli de goedkeuring om de capaciteit tot 35.000 plaatsen op te drijven, dit om geen mensen op straat te laten staan. Ik heb al herhaaldelijk gevraagd om personeelsondersteuning te krijgen, tot op heden vallen de vragen op een koude steen."

Ze herhaalt die oproep in "De ochtend" op Radio 1: "De inspanningen die we hebben geleverd, zijn enorm, dat kan niemand ontkennen. Fedasil beschikt nu al over zowat het grootste opvangnetwerk ooit, met bijna 32.000 plaatsen. Het voorbije jaar hebben we bijna 5.000 nieuwe plaatsen gecreëerd. Maar dat is zelfs met deze instroom te weinig. Fedasil botst bovendien op haar operationele limieten om capaciteit te realiseren en dat is voornamelijk een tekort aan personeel. Een opvangcentrum is meer dan 4 muren en een dak. Vandaar mijn herhaalde oproep aan de regering om personeel van andere overheidsdiensten in te zetten, want de schouders van Fedasil kunnen dat niet alleen dragen."

Alleen plekken bijcreëren, is geen oplossing, zo geeft ze toe. "Je moet ook de instroom beperken en de uitstroom versnellen. Daarvoor is een Europese aanpak belangrijk. We zien vandaag een aantal verontrustende fenomenen. In Oostenrijk zien ze een zeer sterke instroom van Indiërs: vorig jaar 200, dit jaar al 10.000. Bij ons gaat het om Burundezen. Afgelopen maand vroegen meer Burundezen asiel aan dan in heel vorig jaar."

Die fenomenen hebben 1 ding gemeen, zegt De Moor: "Die mensen komen allemaal via Servië binnen, omdat dat land een voorkeursbehandeling heeft voor die nationaliteiten. Zij laten die allemaal doorreizen naar de EU. Dat kan je niet toelaten. Daarvoor is een gezamenlijke Europese actie nodig."

Ze vindt bovendien dat de Europese asielaanpak rammelt. "De EU laat ons hier in de steek. Er is dringend nood aan een hervorming. Zo'n 1.000 asielaanvragen per week in Belgie en minder dan 30 in Portugal, dat ongeveer evenveel inwoners heeft? Dat is niet verdedigbaar."