Zogenoemde SuperAgers, mensen die de 80 voorbij zijn maar nog altijd heel scherp van geest zijn, hebben veel grotere neuronen (zenuwcellen) in de hersenen dan gemiddeld op die leeftijd. Vaak doen zij zelfs beter dan mensen die 20 tot 30 jonger zijn, zo blijkt uit onderzoek van de Northwestern University in Chicago, in de Amerikaanse staat Illinois.
80-plussers die nog scherp zijn van geest blijken over veel grotere neuronen te beschikken dan gemiddeld
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
We worden (gemiddeld) almaar ouder, en steeds meer mensen worden dan ook 80 jaar en ouder. In die categorie van zogenoemde hoogbejaarden heb je dan ook nog eens mensen wiens brein eeuwig fit lijkt te blijven, de SuperAgers.
Ouder worden gaat in principe samen met een langzame achteruitgang van de geheugenfunctie, net zoals we er langzaam maar zeker fysiek op achteruit gaan. Maar de SuperAgers blijven over een uitstekend geheugen beschikken, en kunnen perfect wedijveren met mensen die 20 tot 30 jaar jonger zijn.
De studie, die is gepubliceerd in The Journal of Neuroscience , bekeek hoe de neuronen eraan toe zijn in de entorinale schors of cortex entorhinalis (ERC), het gebied in onze hersenen dat cruciaal is voor het geheugen en dat tegelijk kwetsbaar is voor aftakeling. De onderzoekers van de Northwestern University konden daarvoor het brein onderzoeken van SuperAgers die na hun dood hun lichaam ter beschikking stelden van de wetenschap. In de studie vergeleken ze 24 hersenen, waaronder 6 van SuperAgers. Die laatsten waren gemiddeld 91 jaar oud geworden. Andere breinen kwamen van 'normale' leeftijdsgenoten, jongere mensen of leeftijdsgenoten die cognitief achteruit waren gegaan.
Neuronen? Neuronen zijn zenuwcellen waarvan het grootste deel zich bevindt in het centrale zenuwstelsel, in de hersenen en het ruggenmerg. Het menselijk lichaam zou naar schatting 100 miljard zenuwcellen tellen. Zij zijn o.a. belangrijk voor het sturen van signalen en verwerken van informatie.
15 procent groter dan bij gewone leeftijdsgenoten
De entorinale schors is opgebouwd uit verschillende op elkaar gestapelde lagen neuronen. De tweede laag vervult daarbij een belangrijke rol, omdat ze informatie uit andere geheugencentra ontvangt en op die manier functioneert als een belangrijk knooppunt voor ons geheugen. Wat de onderzoekers opviel, was dat SuperAgers opvallend grote en gezonde neuronen hebben.
De neuronen waren zelfs 6 procent groter dan die van veel jongere mensen, wat nog altijd een heel significant verschil is
Onderzoeker Tamara Gefen
"Die waren aanzienlijk groter dan vergeleken met alle andere groepen (die deel uitmaakten van de studie, red.), zelfs vergeleken met individuen die 20 tot 30 jaar jonger waren," schrijven de onderzoekers. "De neuronen zijn ongeveer 25 procent groter dan die in het brein van mensen die in een vroeg stadium van Alzheimer zitten en ongeveer 15 procent groter dan gewone leeftijdsgenoten", vertelt onderzoeker Tamar Gefen, assistent-professor aan de Northwestern University Feinberg School of Medicine aan scientias.nl. "Ze waren zelfs 6 procent groter dan die van veel jongere individuen, wat nog altijd een heel significant verschil is." Vooral dat laatste noemt Gefen heel verrassend.
Minder neurofibrillaire knopen
De breinen van SuperAgers bevatten ook minder neurofibrillaire knopen, die gezien worden als een kenmerk van de ziekte van Alzheimer en ook wel eens tau-knopen of alzheimerknopen worden genoemd. Die bestaan uit onoplosbaar verstrengelde vezels in de hersencellen, die vooral tau-eiwit bevatten. Dit eiwit speelt een belangrijke rol bij het in stand houden van de stevigheid van het "skelet" van de zenuwcellen, maar als de structuur van het eiwit verandert, kan dat de communicatie tussen de zenuwcellen aantasten en dus ook ons geheugen. Volgens de onderzoekers gaat dit soort neuronen met knopen makkelijker krimpen met het ouder worden.
Waarom SuperAgers grotere neuronen hebben, is nog niet achterhaald, maar heeft wellicht met de genen te maken.
