Dag op dag 30 jaar geleden stierven meer dan 40 mensen bij een vliegtuigcrash in Nederland. Het ongeluk kreeg de bijnaam 'Bijlmerramp' en is tot op vandaag een van de dodelijkste vliegtuigongelukken in Nederland. De ramp is vooral berucht omdat er een zweem van mysterie rond hangt. Er is onduidelijkheid over het aantal slachtoffers, de precieze lading van het vliegtuig en zelfs over een link met de Israëlische geheime dienst. De Nederlandse publieke omroep NPO komt vandaag met een nieuwe documentaire.
Mysterie blijft 30 jaar na 'Bijlmerramp' in Amsterdam: vragen over lading van gecrasht vliegtuig, aantal slachtoffers en link met de Israëlische geheime dienst
Nico Cardone
Gepubliceerd:
4oktober 1992, 18.35 uur. Een groot vrachtvliegtuig, een Boeing 747, van de Israëlische luchtvaartmaatschappij El Al stort neer op twee appartementsgebouwen. Twee motoren van het vliegtuig waren losgekomen en de rechtervleugel was zwaar beschadigd. In het vliegtuig zelf zaten vier mensen die de ramp niet overleefden, de meeste slachtoffers vielen echter op de grond: zeker 39 mensen die in de appartementsgebouwen aanwezig waren overleefden het ongeval niet.
Dertig jaar na de ramp zijn we nog steeds niet helemaal zeker of het dodental wel klopt. In het gebouw woonden veel mensen die illegaal in het land waren. Het vliegtuig boorde zich bijna verticaal in de gebouwen, waardoor de schade bijzonder groot was. Er zijn vermoedens dat er misschien nog mensen in het gebouw aanwezig waren die niet werden teruggevonden. (Lees verder onder de foto.)
Vragen stapelden zich op, meteen na de ramp
Naast de grote dodentol is het vooral een zweem van mysterie die de ramp wereldberoemd maakt. De Nederlandse openbare omroep lanceert vandaag een documentaire met mensen die de ramp vanop de eerste rij meemaakten. Het is een ontluisterend portret over wat er mis liep tijdens en meteen na de Bijlmerramp.
Al snel na de crash kwamen verschillende journalisten toe om verslag uit te brengen. "Maar rond middernacht werden we plots weggestuurd. Alle journalisten en fotografen moesten de plaats verlaten", vertelt Vincent Dekker, journalist bij 'Trouw' in de documentaire. "Achteraf konden we getuigenissen verzamelen van bewoners die zeiden dat er mannen in witte pakken allerlei brokstukken in een busje hebben geladen en zijn weg gereden."
Die mannen in witte pakken staan nergens in officiële documenten vermeld. Ook Henk Pruis, die betrokken was bij het onderzoek meteen na de ramp heeft geen weet van de mysterieuze mannen in witte pakken. "Daar wordt al 30 jaar over gespeculeerd, maar we zullen het nooit weten", aldus Pruis.
Uranium en grondstoffen voor saringas aan boord
Ook over de lading van het vliegtuig blijft onduidelijkheid. Volgens de eerste berichten zou er verf aan boord zijn, samen met computeronderdelen, bloemen en fruit. Ondertussen is het duidelijk dat er veel meer aan boord was, maar de precieze lading is nog steeds niet bekend.
"Als je hoort dat een vrachtvliegtuig verongelukt, zou je denken dat de overheid meteen wil weten wat er in dat vliegtuig zat", vertelt Joost Oranje, die als onderzoeksjournalist jarenlang op zoek is geweest naar informatie over de ramp. "Maar dat is dus niet gebeurd." Jeroen Plettenberg, die bij luchtvaartmaatschappij El Al werkte, bevestigt dat die papieren in eerste instantie niet werden opgevraagd. "En daardoor zullen we nooit met zekerheid kunnen zeggen wat er precies in het vliegtuig zat." De lading van het vliegtuig zou ook niet via de douane gepasseerd zijn.
Jaren na de ramp kwamen er gezondheidsklachten van buurtbewoners. Uiteindelijk bleek dat er verarmd uranium in het vliegtuig zat, samen met grondstoffen om saringas te maken. Die informatie kwam aan het licht, onder meer door onthullingen van de krant NRC Handelsblad.
Die onthullingen deden zo veel stof opwaaien dat er zes jaar na de ramp, in 1998, uiteindelijk toch een onderzoekscommissie werd opgericht. De exacte lading van het vliegtuig hebben ze echter nooit kunnen achterhalen, onder meer omdat de Israëlische overheid die informatie niet wilde vrijgeven.
30 jaar na 'Bijlmerramp' in Amsterdam blijven er veel vragen
Link met de geheime dienst?
Er zou ook een link zijn met de Israëlische geheime dienst Mossad. Zij zouden op Schiphol een kantoor hebben gehad. Dat het vliegtuig uit de Verenigde Staten kwam en via een tussenlanding in Amsterdam naar Tel Aviv zou vliegen deed al snel geruchten opwaaien over de Amerikaanse en Israëlische geheime dienst die betrokken zouden zijn. Dat is echter nooit bevestigd.
De Amerikaanse ambassadeur in Nederland zou de avond van de crash al hebben aangegeven dat de Nederlandse overheid best een beroep zou doen op het Israëlische leger om de plaats van de ramp te saneren. Ook de cockpit voice recorder is nooit teruggevonden, waardoor we ook nooit zullen weten wat er in de cockpit is gezegd tijdens de noodlottige vlucht.
Zo blijft de Bijlmerramp ook 30 jaar na datum de gemoederen in Nederland beroeren en een perfect script voor een spionageroman. "Rampvlucht" van NPO is een documentaire , een podcastreeks en een dramaserie .
