Noord-Koreaanse raket vliegt over Japan, inwoners moeten dekking zoeken: "Test kadert in nieuwe strategie als kernwapenstaat"

"Noord-Korea lijkt een raket te hebben gelanceerd. Gelieve te evacueren naar gebouwen of ondergronds." Zo klonk het alarm van de Japanse regering om 7.29 uur plaatselijke tijd (00.29 uur Belgische tijd) in twee regio's in het noorden van het land. 

Volgens de regering in Tokio vuurde Noord-Korea een raket af in de richting van het eiland Hokkaido en de prefectuur Aomori. Zo meldde het persbureau Kyodo. Het projectiel vloog over Japan en belandde uiteindelijk zo'n 3.000 à 4.000 kilometer naar het oosten in de Stille Oceaan, aldus Japans premier Kishida. 

"Het was een ballistische raket die heel laag over Japans grondgebied is gevlogen", weet Tom Van de Weghe, Noord-Koreakenner van VRT NWS. "Normaal gebeurt dat in een grote boog over het land of over de oceaan."

Noord-Korea heeft in het verleden nog al eens een raket afgevuurd die boven Japan vloog, maar het blijft de uitzondering. "De laatste keer was vijf jaar geleden, geloof ik. Het gebeurt dus echt zelden. Voor Japanners is het dan ook wel schrikken als zo'n raket op je afkomt. Het lijkt alsof je aangevallen wordt", zegt Van de Weghe.

"Bovendien gebeurt dit niet zonder risico", weet Van de Weghe. "Als zo’n raket neerkomt, kan ze veel schade veroorzaken. Voorts kan de raket ook een vliegtuig tegenkomen. In normale omstandigheden komt er eerst een verwittiging en wordt het luchtruim vrijgemaakt".

Japans premier Kishida heeft de test scherp veroordeeld. Hij spreekt van een "barbaarse actie" van Noord-Korea. De Zuid-Koreaanse president Yoon waarschuwt Noord-Korea voor een stevige internationale reactie. Ook EU-president Charles Michel heeft al gereageerd op de rakettest. "Het is een ongerechtvaardigde agressie en flagrante schending van het internationaal recht. De Europese Unie is solidair met Japan en Zuid-Korea."

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken heeft telefoongesprekken gevoerd met Zuid-Korea en Japan, waarin hij deze test "krachtig veroordeelde". De Verenigde Staten zeggen voorts dat er een robuust antwoord zal volgen. Intussen hebben Amerikaanse en Zuid-Koreaanse bommenwerpers al geoefend op een precisiebombardement in de Gele Zee.

"Waarschijnlijk komt hier nog een staartje aan", denkt Van de Weghe. "Ik vermoed dat er nu een spoedberaad komt met de Verenigde Staten en Zuid-Korea. Een spoedzitting van de VN-Veiligheidsraad is ook niet uitgesloten om Noord-Korea streng te veroordelen en eventueel sancties op te leggen."

Van de Weghe vraagt zich wel af of nieuwe sancties iets zullen uithalen. "Tot nu toe hebben sancties weinig uitgehaald. Leider Kim Jong-un zegt dat er geen onderhandelingen meer mogelijk zijn om het land te ontwapenen. Noord-Korea is en blijft een kernwapenstaat en daar zal de rest van de wereld mee moeten leren omgaan, is de visie van Pyongyang."

Deze raketlancering is overigens al de vijfde in een week tijd. Volgens experts doet Noord-Korea dat als reactie op gezamenlijke militaire oefeningen door Japanse, Zuid-Koreaanse en Amerikaanse strijdkrachten op zee. Het vliegdekschip USS Ronald Reagan nam deel aan die vierdaagse marine-oefeningen. Het was de eerste keer dat een Amerikaans vliegdekschip werd ingezet in Zuid-Korea in bijna vier jaar tijd.

Volgens Remco Breuker, expert Noord-Korea aan de Universiteit Leiden, is deze escalatie al langer aan de gang. "Het lijkt erop dat er een nucleaire test zit aan te komen op basis van Amerikaanse, Japanse en Zuid-Koreaanse inlichtingendiensten." Bovendien heb je het herwonnen zelfvertrouwen van Noord-Korea. Het land is tegen de verwachtingen in de coronacrisis goed doorgekomen. Bovendien bevindt het zich in een wereld die een stuk vriendelijker is voor Noord-Korea dan vroeger met Rusland, Wit-Rusland, Syrië, China en andere niet liberale staten die het goed lijken te doen", aldus Breuker.

"Bovendien is het goede reclame voor het Noord-Koreaanse raketprogramma dat overal ter wereld wordt verkocht", vult Breuker aan. "Elke keer het op televisie komt, laat het zien hoe goed die Noord-Koreaanse raketten wel niet kunnen zijn."

Volgens Tom Van de Weghe is er ook een duidelijke wijziging in strategie. "En die wordt nu volop getest. Nooit eerder lanceerde Noord-Korea zoveel raketten als de voorbije weken." Begin vorige maand keurde Noord-Korea namelijk een wet goed waarmee het land zichzelf uitriep tot een kernwapenstaat die zélf ook aanvallen kan lanceren.

"Voordien werden nucleaire wapens gebruikt als afschrikking, om niet door anderen aangevallen te worden. Gesprekken over nucleaire ontwapening wijst Kim Jong-un hiermee resoluut van de hand", stelt Van de Weghe. "Hij wil ernstig genomen worden door de VS en de rest van de wereld, zeker nu de oorlog in Oekraïne met alle aandacht gaat lopen. Om dat kracht bij te zetten provoceert hij nu."

Met deze uitzonderlijke test, heel laag over Japan, wil Noord-Korea ook data verzamelen hoe de raket presteert in "real-time oorlogsomstandigheden", aldus Van de Weghe. 

Van de Weghe vreest dat de-escalatie niet voor meteen zal zijn. "Voor de VS is ontwapening de eerste stap om weer rond de tafel te gaan zitten en dat wil Noord-Korea niet. Buurland Zuid-Korea is zichzelf bovendien volop aan het bewapenen met Amerikaanse steun en ook China is zich aan het bewapenen als reactie op de toegenomen aanwezigheid van wapens daar in het Verre Oosten. Het is daar een echte wapenwedloop."

"Dus het ziet er niet meteen uit dat het rustiger wordt." Van de Weghe vermoedt trouwens dat we één van de komende dagen of weken ook een test met een kernbom mogen verwachten. De laatste test hiermee dateert van 5 jaar geleden, toen Kim Jong-Un een signaal wou geven aan de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump. 

Volgens de Breuker is een passende reactie dit soort testen verder proberen voorkomen door onder meer in te grijpen "in de financiële netwerken van Noord-Korea in het buitenland en proberen voorkomen dat het land aan de benodigdheden kan raken".