Dit doen de Brusselse gemeenten om energie te besparen

• Sensibilisering bij de administratie, zoals de verwarming en de airconditioning uitschakelen bij het verluchten en de verlichting uitschakelen bij afwezigheid

• Radiatoren in de gangen en circulatieruimtes uitzetten, behalve waar een vaste werkplek in gevestigd

• De referentie-comforttemperaturen bij de administratie worden herzien: maximaal 19°C. In de zomer geen airconditioning als de temperatuur lager is dan 27°C

• De openbare verlichting in de gemeentelijke gebouwen, zoals het gemeentehuis, zullen worden uitgeschakeld via een volledige lijst van de uit te schakelen gebouwen

• Actie ondernemen bij lichten die zonder reden branden: er zal gecontroleerd worden of de timers correct zijn ingesteld voor de buitenverlichting in de scholen

• Nieuwe beoogde temperaturen voor openbare gebouwen tijdens de verwarmingsperiode:

  • Kantoren:

    • 18 °C tijdens kantoorbezetting (zeer lichte werkbelasting)

    • 6°C gedurende de nacht of wanneer deze meer dan 24 uur en minder dan 48 uur niet bezet wordt

    • 15°C op werkplaatsen en werkplekken met gemiddelde fysieke belasting

    • 8°C wanneer er leegstand ontstaat van meer dan 48 uur, tenzij er sprake is van een bewezen risico van oppervlaktecondensatie op de koudste muren

  • Scholen:

    • 19° C tijdens de bezettingsperiode in de klaslokalen

    • 14°C in de gangen en vrije ruimten

    • 15°C in de sportzalen

    • 22°C in doucheruimtes

  • Kinderdagverblijven: 20°C in bezette periodes en 16°C in niet-bezette periodes

  • Theaters: 18°C indien bezet en 16°C indien onbezet

  • Musea: altijd 18°C (gelet op het conserveren van kunstwerken)

  • Zwembaden: maximaal 27°C voor het water in de grote zwembaden, sluiting van grote energieverbruikende faciliteiten (hammam, sauna, bubbelbaden), verlaging van de douchetemperatuur

  • Sportfaciliteiten: 15°C

• Verlichting van decoratieve aard en op monumenten op de openbare weg: gedeeltelijk doven van de verlichting van de Grote Markt om 23.00 uur, alsmede gebouwen en monumenten die eigendom zijn van de Stad Brussel. Volgens lezers zouden de lichten van Brucity niet gedoofd zijn 's nachts. Volgens de stad Brussel is dat wel de bedoeling en zal dat nagegaan worden bij de projectleider.

• Verhuis naar Brucity: zal energie besparen, want de meerderheid van de diensten verhuist naar daar en gaat dus weg uit enkele slechter geïsoleerde gebouwen

• Installatie van zonnepanelen op daken van gebouwen van de Stad

• Gebouwen isoleren

Op territoriaal niveau

• Start van een groepsaankoop van energie (gas en elektriciteit) voor de inwoners van Elsene

• Het uitschakelen van monumentale verlichting 's nachts

• Vervanging van de kerstmarkt door straatanimatie

• Opzetten van een campagne met adviezen en concrete acties om energie te besparen

• Financiële steun voor burgers die hun energierekening niet kunnen betalen en begeleiding/advies bij het kiezen van een energieleverancier (in samenwerking met het OCMW en met financiering door de federale overheid en de GGC)

• Partnerschap met de UCM, die handelaren energiepakketten aanbiedt

• Advies aan winkeliers om winkeldeuren te sluiten

• Distributie van gratis plaids aan de horeca om het gebruik van verwarmingstoestellen te vermijden

• Oprichting van een eerste Energiegemeenschap met de burgers van een wijk in het noorden van Elsene en de wens die uit te breiden

• Steun voor een studie over het potentieel voor de ontwikkeling van windenergie in Elsene

Op het niveau van de gemeentelijke overheid

• Einde van het gebruik van gemeentelijke bussen (ten gunste van het openbaar vervoer), tenzij er gerechtvaardigde uitzonderingen zijn

• Elk gemeentelijk evenement zal de mogelijkheden van het openbaar vervoer voorstellen

• Begeleiding van huurders van gemeentelijke woningen door Habitat et Rénovation

• 'Klimaat op het werk'-actie om energiebesparende maatregelen te nemen:

  • De gemeentelijke teams bewust maken van gepast gedrag

  • Verlaging van de temperatuur in gemeentelijke gebouwen zoals kantoren, scholen, theaters, enzovoort (in overleg met de preventieadviseur van de gemeente)

  • Het verbieden van energieverslindende elektrische kachels

• Mogelijkheid om de openingstijden van onze sociale restaurants, bewonershuizen en sportcentra te verruimen

• Lidmaatschap van het raamcontract van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, beheerd door Sibelga: Elsene beschikt over een gespecialiseerde eenheid die de markten volgt en elektriciteit en gas aankoopt tegen de best mogelijke tijd en prijs

• Verbintenis tot het regionale PLAGE-programma en tot een concreet plan om het verbruik van primaire energie tegen eind 2025 met 10% te verminderen (bv. renovatie van het museum van Elsene, het gemeentelijk zwembad, het gemeentehuis, vervanging van de daken van de crèches en scholen, vervanging van talrijke ramen, volledige vervanging van stookplaatsen, LED-verlichting in de gebouwen, enzovoort)

• Verhoogd gebruik van hernieuwbare energie en plaatsing van meer dan 1.500 zonnepanelen op de daken van gemeentelijke gebouwen

• Het potentieel van zonne-energie van alle sites bestuderen en in kaart brengen, vooral van de sociale woningen, met als doel de facturen van de minstbedeelden te verlagen (een vijftiental projecten wordt bestudeerd)

• Wat de gemeentelijke gebouwen betreft, wordt een aantal bijeenkomsten gehouden om de regionale eisen inzake energie-efficiëntie concreet gestalte te geven. Bijvoorbeeld door een temperatuur van 19 graden in gemeenschappelijke gebouwen niet te overschrijden of door ervoor te zorgen dat de verlichting in gemeenschappelijke gebouwen wordt uitgeschakeld.

• In Etterbeek worden de eindejaarsverlichtingen net als elders gehandhaafd, maar de duur ervan zal worden beperkt en de tijdschema's zullen worden herzien. De burgemeester van Etterbeek had ook een vergadering belegd met alle verenigingen van winkeliers in de gemeente om de kwestie van de eindejaarsverlichting te bespreken. Er was al een consensus bereikt om de verlichtingsperioden en -tijden te beperken.

• Er werd recent een beslissing genomen om de temperatuur in publieke gebouwen te beperken tot 19°C

• Ganshoren vindt het noodzakelijk om te kijken met alle Brusselse gemeenten hoe ervoor te zorgen dat de energiefactuur ook voor publieke zwembaden niet de spuigaten uitloopt

• Een pilootproject als energiegemeenschap op de school ‘Nos Bambins’: Twee jaar geleden werden 50 zonnepanelen geplaatst op het dak van de school. Dankzij die energiegemeenschap produceren die zonnepanelen niet enkel energie voor de school, maar ook voor de buren in de omgeving. De energiegemeenschap kon zo deze eerste zes maanden van dit jaar 3.200 EUR besparen op haar energiefactuur. De consumenten kopen elektriciteit tegen een prijs die drie keer lager is dan de huidige marktprijs

• Ganshoren is drie jaar geleden al begonnen met groepsaankopen voor energie aan te bieden aan zijn inwoners via het partnerschap tussen Wikipower en de gemeente. Met een deelname aan die groepsaankopen konden inwoners zo’n 250 euro per jaar besparen op hun energiefactuur (gas & elektriciteit)

• In het gemeentelijk tijdschrift ‘Ganshoren Info’ (voorzien voor november) zal er ook grote aandacht zijn voor 'tips & tricks' om zoveel mogelijk te besparen op de energiefactuur. Er zal ook een infoavond gehouden worden met de verschillende betrokken actoren om verder mensen te informeren over wat ze zelf kunnen doen om hun energieconsumptie op een slimme manier te verminderen

• Ganshoren volgt ook de PLAGE-methode die Leefmilieu.brussels verplicht voor grote gebouwenparken en verder op een vrijwillige basis tracht te stimuleren. Dat zorgt ervoor dat de gemeente zicht krijgt op hoe de openbare gebouwen – mits kleine aanpassingen en door rationeel om te springen met energie – hun energieconsumptie kunnen verminderen. Op basis daarvan kan de gemeente het nodige doen om zo de energiefactuur ook voor die gebouwen zoveel mogelijk te verlagen

• Het OCMW heeft een burgercafé opgezet dat inwoners moet informeren over de bestaande maatregelen ter bestrijding van hun eventuele schuldenlast in verband met energierekeningen, de steun die ze kunnen krijgen en de verschillende maatregelen om hun energierekeningen te verlagen

• Er wordt gewerkt aan een groepsaankoop van energie voor burgers, om hen te helpen een energieleverancier te vinden die energiebesparingen mogelijk maakt

• Het gemeentebestuur ontwikkelt een plan om energie te besparen in openbare gebouwen, zo zullen de lichten waar mogelijk worden uitgeschakeld

• Inwoners kunnen een energiepremie van 500 euro per huishouden aanvragen voor de installatie van een zonneboiler

• Op het niveau van de administratie liggen verschillende maatregelen op tafel. Die gaan vooral over de vermindering van het verbruik van verwarmingsgas en het gedrag van de gebruikers. In dit stadium kunnen geen mededelingen worden gedaan, aangezien sommige maatregelen een grondige analyse vereisen voordat ze worden uitgevoerd

• Er is een transversale werkgroep opgericht om de duurzaamheid van de aanpak te waarborgen. Die zal verantwoordelijk zijn voor het vaststellen van maatregelen (vaststelling van duidelijke doelstellingen, objectivering van de maatregelen, financiële gevolgen) en voor het meer in het algemeen nadenken over de investeringsstrategie van de gemeente met het oog op het anticiperen op en het verzachten van de gevolgen van de energiecrisis op lange termijn. De werkgroep zal ook nadenken over de werking van de administratie, met bijzondere aandacht voor energieverbruikende activiteiten (sportinstallaties, eindejaarsverlichting, enzovoort)

• Het klimaatplan wordt verder uitgevoerd, waarvan een eerste versie al in 2014 werd aangenomen en in 2022 werd geactualiseerd. Een van de belangrijkste aspecten van het Klimaatplan is de vermindering van het energieverbruik in de gemeentelijke infrastructuur, het OCMW en de sociale woningen. De acties die in dit verband werden uitgevoerd, zullen worden voortgezet om de doelstellingen te bereiken: renovatie met het oog op energieneutrale openbare gebouwen, installatie van zonnepanelen, bewustmaking van de gebruikers, vervanging van fossiele brandstoffen door hernieuwbare energie, enzovoort. In het gemeentegebouw van het Technisch Centrum Rodenbach (TCR) bijvoorbeeld wordt meer dan 37 procent van de elektriciteit rechtstreeks ter plaatse geproduceerd dankzij de 1.218 zonnepanelen die op het dak zijn geïnstalleerd. Bovendien is het verwarmingsverbruik in alle openbare gebouwen sinds 2007 met 32 procent gedaald

• Voorstellen voor acties binnen de administratie om de gewestelijke ordonnantie inzake energie-efficiëntie uit te voeren. Het college onderhandelt momenteel over een principeakkoord

• Promotie sinds april van het energieloket in het OCMW en ondersteuning van de adviseur die deze zomer elke vrijdag een infostand hield op de markt van Sint-Agatha-Berchem. De analyse van de resultaten is aan de gang

• Voor de crisis heeft de gemeente gegevens verzameld bij Sibelga en de nieuwe energiefacilitator om een beeld te vormen van de oprichting van een energiegemeenschap in de wijken

• De gemeente wil de regels over gemeentelijke subsidies voor isolatiewerkzaamheden bijwerken

• Huishoudens zullen een pakket krijgen om hun verbruik te meten en dagelijkse acties uit te voeren om het verbruik te verminderen

• Maatregelen om de gemeentelijke gebouwen energie-efficiënt te maken. Voorbeeld: bij renovatie van het zwembad Victor Boin en cultureel centrum Jacques Franck wordt gekozen voor doorgedreven isolatie, een warmtepomp en zonnepanelen

• Gemeentelijke garage (grote hangar) uitgerust met grote installatie zonnepanelen en installatie laadpalen elektrische voertuigen in september/oktober

• Concessie gelanceerd om tien gemeentelijke daken vol te leggen met zonnepanelen voor het einde van het jaar (met burgercoöperatie)

• Pilootproject waarbij gemeentelijke gebouwen uitgerust worden met digitale tellers om het waterverbruik te beperken

• Pilootproject rond zonnedelen waarbij huurders van sociale huisvesting maatschappij Foyer du Sud zelf opgewekte energie kunnen delen

• Tweede concessie in de loop van oktober waarbij meer dan dertien gebouwen zonnepanelen krijgen

• Plan rond energiebesparing in de maak

Het College heeft een lokaal actieplan voor de vermindering van de energiekosten goedgekeurd. Daarin staan ongeveer 30 concrete en dagelijkse maatregelen voor een energiebesparende administratie, waaronder de ingestelde temperaturen van de verwarmingsketels iets verlagen, het verbruik direct controleren, gebruikmaken van meervoudige contactdozen met schakelaars, LED-verlichting, isolatie en zonne-energie...

• In alle gemeentelijke gebouwen - met uitzondering van crèches en kleuterscholen in gemeentelijke scholen - mag de temperatuur niet hoger zijn dan 19°C, en in sommige gebouwen met een gunstige thermische conservering mag de temperatuur worden verlaagd tot 18°C

• In overleg met de beheerders van het zwembad van Poseidon wordt overwogen het zwembad tijdens bepaalde schoolvakanties te sluiten (bijvoorbeeld een week op twee tijdens de Allerheiligen- en de eindejaarsvakantie), aangezien de exploitatie van het sportcomplex van Poseidon ongeveer 40 procent van het totale energieverbruik van de gemeentelijke gebouwen vertegenwoordigt

• De verwarming van de tennisbubbels in het gemeentestadion of de plaatsing van tijdelijke winterconstructies die verwarmd worden, is verboden

• Beperkingen op het gebruik van gemeenschappelijke of andere voertuigen door leden van de Academie en het personeel voor reizen tijdens de werkuren. Hen wordt aangeraden gebruik te maken van het openbaar vervoer, de door de gemeente georganiseerde autodeeldiensten en zachtere vervoermiddelen, zoals fietsen en wandelen

• Indiening bij de gemeenteraad van een wijziging van het algemeen politiereglement om energiebronnen voor de verwarming van terrassen of andere openluchtruimten in de openbare ruimte te verbieden. De wijziging van het politiereglement zal worden gerechtvaardigd om redenen van volksgezondheid (de strijd tegen de opwarming van de aarde is een volksgezondheidskwestie)

• Aan de winkeliers zal een brief worden gestuurd om hen aan te moedigen hun uithangborden en raamverlichting na sluitingstijd uit te doen tot 7 uur de volgende dag

• Herinnering aan de al toegepaste regels van goed gedrag met betrekking tot het gebruik van een bepaald aantal apparaten en toestellen (uitschakelen van computers aan het einde van de dienst, uitschakelen van lichten, uitschakelen van meerdere stopcontacten, enzovoort)

• Het college heeft zijn diensten ook opgedragen andere maatregelen te ontwikkelen die bijdragen tot de doelstelling om het energieverbruik in de gemeente te verminderen

Ter herinnering: lang voordat het 'Plage'-plan door het Brussels Gewest werd opgelegd, heeft de gemeente Sint-Lambrechts-Woluwe zich sinds 2008 verbonden tot een omvangrijk investeringsprogramma om het energieverbruik te verminderen, wat heeft geleid tot een vermindering van het gasverbruik in de gemeentelijke gebouwen met bijna 50 procent en van het elektriciteitsverbruik met bijna 30 procent. 

• 50 openbare gebouwen: temperatuur teruggeschroefd tot 19°C (n.v.t. in kinderdagverblijven en woonzorgcentra)

  • Gebouw 24 uur lang niet gebruikt: temperatuur op 16°C

  • Gebouw 48 uur lang niet gebruikt: temperatuur op 8°C

• Gemeentehuis: airconditioning uitgeschakeld

• Gemeentelijk zwembad: verwarmd tot 27°C, kleedkamers tot 21°C

• Tennisbubbels verwarmd tot 10°C

• Gebouwen en standbeelden in openbare ruimte niet langer verlicht

• Volledige periode en dagelijkse timing van kerstverlichting wordt ingekort

• Sint-Pieters-Woluwe heeft zonnepanelen  sinds de zomer van 2019: kosten daalden toen al met 20 procent

• Maatregelen worden nog verder uitgebreid (in het kader van het klimaatplan)

• Isolatie van daken en gevels, alsmede de aanpassing en modernisering van technische installaties voor verwarming, ventilatie en koeling, zonnepanelen geïnstalleerd

• Verschillende nieuwe gebouwen volgens 'passieve' norm

• De jaarlijkse sluiting van het zwembad Longchamp wordt aangegrepen om te kijken welke energie-ingrepen kunnen worden doorgevoerd.

• Herintroductie van regelmatige communicatie over hoe het verbruik te verminderen (ecoboekje) + energieloket = 101 personen/huishoudens geïnformeerd door het energieloket in 2022

• Een actieplan voor de gebouwen:

  • Beperk de maximale binnentemperatuur van onze administratieve gebouwen tot 19°C, te beginnen met het nieuwe Administratief Centrum. Als het gebouw 24 tot 48 uur onbewoond is, moet deze temperatuur worden verlaagd tot 16°C en tot 8°C als de periode van onbewoning langer duurt dan 48 uur

  • Er zal ook een beperkter gebruik van verlichting buiten en in de gangen van het gemeentelijk administratief centrum worden ingevoerd

  • Zo ook in de schoolgebouwen, een verlaging met één graad van de verwarming (d.w.z. 20°C), alsook een nauwer en strikter beheer van de verwarmingsschema's van hun lokalen ten opzichte van de bezettingsschema's. In het weekend en op feestdagen moet de temperatuur in de lokalen worden beperkt tot 16°C en vervolgens tot 12°C wanneer de lokalen langer dan 48 uur niet worden gebruikt

  • Wat elektriciteit betreft, werkt de gemeente aan een omvangrijk programma van collectieve zelfconsumptie, om de zonne-energie die door onze installaties wordt geproduceerd en niet wordt gebruikt tijdens de niet-bewoonde periodes, ter beschikking te stellen van de omwonenden. Het is wachten op Sibelga om de standaardovereenkomst voor gemeenten af te ronden in het kader van de nieuwe gasverordening.

  • Een bewustmakingsplan om het elektriciteitsverbruik te verminderen, door het gebruik van de stand-bystand voor computers en schermen buiten de werkuren bij gemeentelijk personeel, of het loskoppelen van elektronische apparaten

  • Er wordt nagedacht over een vermindering van het verbruik in verband met de buitenverlichting van gebouwen en monumenten en met de kerstverlichting

• Een communicatieplan gericht op huishoudens en bedrijven:

  • Gemeentelijke website: toevoeging van informatie over hoe thuis energie kan worden bespaard op de pagina Energieloket

  • Energiebonussen en -advies: het Energieloket van de gemeente Ukkel helpt om huishoudelijk en professioneel energieverbruik op lokaal niveau te verminderen

  • Wolvendael Magazine (gemeenteblad): In oktober een herinnering aan het bestaan van het energieloket en de OCMW-dienst en bewustmaking van manieren om het verbruik thuis te verminderen

  • Bredere communicatie in de openbare ruimte (via informatieborden): bewustmaking van energiebesparing

  • Communicatie met de handelaarsverenigingen door hen eraan te herinneren dat er een gemeentelijke stedenbouwkundige verordening voor de handel bestaat en dat die bepaalde bepalingen bevat, zoals de verplichting om 's nachts de lichten uit te doen, en de sensibilisering voor energiebesparing

• Binnenkort zal een werkgroep worden georganiseerd met alle politieke partijen van Ukkel om na te denken over de acties van de gemeente op basis van de hierboven gepresenteerde acties, waarvan sommige minder succesvol zijn dan andere

Middellange en lange termijn

• Acties voortzetten die voorbije jaren zijn opgestart om energieprestaties in gebouwen te verbeteren, hernieuwbare energiebronnen te bevorderen...

• Oprichting/ondersteuning van energiegemeenschappen (besprekingen zijn gaande, o.a. met de Foyer du Sud)

• Voortzetting van het beleid van renovatie en isolatie van de gebouwen, wat inhoudt dat de gemeente een aanzienlijk deel van de jaarlijkse investeringscapaciteit hieraan besteedt

• Uitvoering van de acties van het klimaatplan om het energieverbruik te verbeteren

• Voortzetting van de installatie van hernieuwbare energie

• Het college vond het belangrijk om nogmaals te wijzen op de ambitie om op lange termijn te blijven investeren in energiebesparing

Korte termijn Binnen de gemeente

• Verwarmingstemperatuur lokalen aanpassen aan gebruik en daadwerkelijke bezetting

• Verlaging verwarmingstemperatuur met één graad: betekent een gemiddelde verlaging van acht procent van het gasverbruik in slecht geïsoleerde gebouwen

• Bewustmaking personeel van rationeel energieverbruik via communicatie en/of informatiebijeenkomsten over eenvoudige acties zoals lichten doven als men het lokaal verlaat, alle kantoorapparatuur (computer, scherm, enz.) volledig uitschakelen aan het einde van de dag, gebruik koud in plaats van warm water in de badkamer, ontdooi koelkasten regelmatig, gebruik de Eco-stand op vaatwassers, beperk de hoeveelheid afdrukken op papier en geef de voorkeur aan digitale stromen

Buiten de gemeente

• Tweede “Energiedag” waarop bewoners nuttige adviezen en informatie krijgen over isolatie, subsidies, groene energie...

• Organisatie van een groepsaankoop voor bewoners (lagere prijzen, betere contracten, enz.) (stappen in uitvoering)

• Het uitschakelen van verlichte borden in winkels een uur na sluitingstijd (wordt onderzocht, er zal waarschijnlijk een verordening moeten worden aangenomen)

• Verbod op het gebruik van verwarmingstoestellen in openbare ruimten (wordt onderzocht, er zal waarschijnlijk een verordening moeten worden aangenomen)

• Verbod op open deuren in verwarmde of geklimatiseerde bedrijven (wordt onderzocht, er zal waarschijnlijk een verordening moeten worden aangenomen)

• Beperking van de periode voor bestaande lichtreclame van middernacht tot 6 uur (wordt onderzocht, het kan nodig zijn een verordening aan te nemen)

• Verwarmingsbesparing: deze winter worden de ketels pas op 1 oktober ingeschakeld en worden de temperatuurcurves verlaagd zodat de temperaturen in de kantoren rond de 19°C liggen

• Groepsaankoop: De gemeente organiseert voor het tweede jaar een groepsaankoop van energie.

• Thermografie: De gemeente geeft bewoners toegang tot infraroodkaarten met hoge resolutie van hun huizen. Dit maakt isolatiewerkzaamheden mogelijk, indien relevant.