Wie spaart, verliest. Wie 20 jaar geleden 100 euro spaarde en dat al die tijd op de spaarrekening liet staan heeft, in koopkracht uitgedrukt, vandaag nog 75 euro. Toch is het spaarboekje populairder dan ooit. 5 vragen en antwoorden over dat spaarboekje.
1. Waarom is de spaarrente zo laag?
Al jarenlang bedraagt de rente op spaarrekeningen bij zowat alle banken 0,11 procent. Die rente zijn de banken in ons land ook wettelijk verplicht te geven voor een gereglementeerde spaarrekening. De basisrente die banken in ons land wettelijk verplicht zijn te betalen voor gereglementeerde spaarrekeningen is 0,01 procent, de minimum getrouwheidspremie die in ons land verplicht is bedraagt 0,10 procent. Dat geeft samen een totale (en wettelijk verplichte minimum-)rente van 0,11 procent.
Banken kunnen zowel de basisrente als de getrouwheidspremie in principe vrij kiezen, maar die keuze wordt nogal mee bepaald door het rentebeleid dat de Europese Centrale Bank (ECB) hanteert. De voorbije jaren was dat een beleid van nulrente. Banken die hun overtollig spaargeld bij de ECB parkeerden betaalden zelfs een negatieve rente.
Het spreekt voor zich dat er dan ook weinig mogelijkheid was om aan de spaarders veel rente te geven. Die situatie is de laatste maanden gewijzigd: sinds midden juli heeft de ECB de rente opgetrokken en banken krijgen voortaan weer rente van de ECB voor het spaargeld dat ze aan de ECB toevertrouwen.
2. Wanneer gaat de rente op spaarboekjes omhoog
Wanneer de rente op een spaarrekening stijgt (of daalt) is een keuze die de banken zelf maken. Ze zijn doorgaans ook niet geneigd lang op voorhand inzage te geven in die plannen. Maar aangezien de rente van de ECB de voorbije maanden al twee keer is gestegen, en dat eind oktober allicht nog eens zal gebeuren, lijkt het een kwestie van weken of maanden te zijn voor de rente op de meeste spaarrekeningen weer (wat) zal stijgen. Het is vaak wachten op een eerste (kleine) bank die de stap zet, en dan volgen de andere banken doorgaans. Die eerste stap is trouwens afgelopen week al gezet: de kleine bank CBK heeft de rente op haar spaarrekeningen verhoogd naar 0,70 procent.
3. Worden spaarboekjes weer interessant als de rente stijgt?
Sommige spaarders zullen misschien een gat in de lucht springen als de rente die ze krijgen straks weer stijgt. Maar eigenlijk is er weinig reden om te juichen. Als de rente op spaarrekening stijgt zal dat volgens de weg van de geleidelijkheid gaan. De rente zal hoe dan ook niet meteen gigantisch hoog zijn. De inflatie blijft dat vooralsnog wel. Net daarom maakt een mogelijke rentestijging op dit moment niet zo gek veel verschil. Het verlies dat je maakt wordt wat minder klein. Met een inflatie van ruim 11 procent op dit moment is het verlies in koopkracht op een spaarboekje ongeveer 11 procent. Als de rente straks met een halve procent zou stijgen dan wordt dat verlies 10,5 procent.
4. Hoeveel geld staat er op onze spaarboekjes?
Ruim 300 miljard euro staat er op alle Belgische spaarboekjes, zo leren de laatste cijfers. Dat is een recordbedrag, dat voor de eerste keer begin dit jaar werd overschreden en in juli nog eens werd bevestigd. Daarmee is het totaalbedrag op alle spaarboekjes in ons land in zowat tien jaar tijd bijna verdubbeld. Een opmerkelijke stijging was er tijdens de coronaperiode. Het geld dat toen niet uitgegeven kon worden werd massaal op spaarboekjes gezet. De extreem lage rente doet spaarders dus niet weglopen van de spaarboekjes. Wel integendeel zelfs.
5. Waarom is het spaarboekje zo populair?
Door te sparen verliezen we koopkracht en worden we armer. En toch is het spaarboekje razend populair. Daar zijn heel wat verklaringen voor. Om te beginnen is het spaarboekje het meest eenvoudige bankproduct. Iedereen kan het begrijpen. Wie spaart zet het geld dat niet meteen gebruikt wordt om te consumeren weg bij de bank. In tussentijd houdt de bank dat geld bij en gebruikt het om leningen of kredieten te geven aan gezinnen of bedrijven die geld lenen. De gezinnen of bedrijven die geld lenen betalen daarvoor aan de bank een vergoeding, een deel daarvan gebruikt de bank om u als spaarder een rente te betalen op het geld dat op je spaarboekje staat.
Andere grote troef is dat het geld op een spaarboekje op elk moment weer opvraagbaar is. Dat is handig als u een onverwachte uitgave hebt. Nog een troef: je geld zit veilig op een spaarboekje. Je spaargeld is immers beschermd tegen een faillissement van de bank. Die zekerheid wordt gegeven door het zogeheten Garantiefonds. Maar tegenover die troeven staat dat het spaarboekje er lang niet in slaagt de stijgende levenskost bij te houden en dat u door te sparen koopkracht verliest.
