Wat betekent de Septemberverklaring concreet voor jou? Een overzicht van de beloofde maatregelen

De Vlaamse regering belooft voor 4 miljard euro aan zowel eenmalige als jaarlijks terugkerende maatregelen tot 2027. "We voorzien daar bovenop nog een miljard aan leningen en waarborgen om onze Vlaamse bedrijven te ondersteunen", zei Jambon. "Ondanks deze forse inspanning, slagen we erin een meerjarenbegroting op te stellen die mogelijk al in 2026, maar zeker in 2027 opnieuw in evenwicht zal zijn."

Hieronder een overzicht van de beloofde maatregelen.

Het Groeipakket was dé splijtzwam tijdens de onderhandelingen over de begroting en meteen ook de reden waarom de Septemberverklaring moest uitgesteld worden. De koppeling aan de spilindex komt er niet. Deze maatregelen wel:

• Het basisbedrag van de kinderbijslag wordt opnieuw geïndexeerd aan 2 procent in plaats van 1 procent.

• De doelgroep van de sociale toeslagen bovenop de kinderbijslag wordt uitgebreid met 50.000 extra kinderen die recht zullen hebben op zo'n toeslag. Er komt dit en volgend jaar ook een extra tegemoetkoming van 100 euro bovenop de sociale toeslag.

• Vanaf volgend jaar wordt de sociale toeslag voor wie die nu al krijgt, uitgebreid met 180 euro.

Steeds meer gezinnen en bedrijven hebben de grootste moeite om hun energiefacturen betaald te krijgen. De Vlaamse regering verwees daarvoor telkens naar de Septemberverklaring voor eventuele maatregelen. Dit is het geworden:

• Van 1 november tot eind april komt er een verbod op afsluitingen. Tegelijk wordt er 40 miljoen euro voorzien om kwetsbare gezinnen een minimale levering van aardgas en elektriciteit te garanderen.

• Gezinnen zullen begeleid worden naar een beter onderhouden verwarmingssysteem, omdat dit tot lagere facturen zou leiden. Er komen ook bijkomende middelen voor de OCMW's en CAW's om energieadvies te geven.

• De Vlaamse energieheffing verdwijnt uit de elektriciteitsfactuur voor alleenstaanden en gezinnen. Jaarlijks zou dat voor een gezin amper een besparing van minder dan 6 euro per jaar opleveren. Tegelijk wordt beloofd om voor 148 miljoen euro aan groenestroomcertificaten uit de markt te halen zodat die niet in de energiefactuur verrekend worden.

• Er komt tientallen miljoenen euro steun voor lokale besturen om hun energierekening te betalen.

• Daarnaast is er 200 miljoen euro voorzien om de energiefacturen van scholen, zorginstellingen en andere publieke instellingen betaalbaar te houden. Ook het verenigingsleven zou van dat geld gebruik kunnen maken. Denk aan de jeugd-, cultuur- en sportsector. De precieze verdeelsleutel is nog niet bekend.

• Vlaamse overheid gaat zelf 15 procent minder gas en elektriciteit verbruiken: dat betekent een lagere temperatuur in de gebouwen, zuiniger omspringen met warm water en het dimmen van sfeerverlichting.

• Tegelijk komen er bijkomende zonnepanelen op openbare gebouwen en komen er meer investeringen in warmtenetten en groene warmte.

De laatste maanden is er heel wat te doen geweest rond de kinderopvang. Naar aanleiding van een dodelijk incident bij een crèche werd een onderzoekscommissie opgericht en die kwam enkele maanden terug met een snoeihard eindrapport voor het Agentschap Opgroeien.

• De regering belooft de problemen aan te pakken met een bijkomende investering van 115 miljoen euro per jaar in de kinderopvang. Dat geld moet dienen voor kwaliteitsverbetering en betere ondersteuning van de kinderbegeleiders. En tegelijk voor de versterking van de zorginspectie en het Agentschap Opgroeien. Ook hier is de verdeelsleutel nog niet duidelijk.

• Via de zorgbudgetten wordt ook de uitkering voor mensen met een hoge zorgnood en bewoners van woonzorgcentra die het niet breed hebben verhoogd.

Ook in het onderwijs zijn er problemen: er is een groot lerarentekort en tegelijk daalt de kwaliteit zienderogen. Naast het beloofde geld om de energiefacturen van scholen wat te temperen, zijn er daarom nog wat bijkomende middelen voor het onderwijs beloofd.

• Zo belooft de regering om het onderwijsbudget structureel verder te laten aangroeien.

• Er komt 25 miljoen euro extra per jaar voor leerlingenvervoer in het buitengewoon onderwijs. Plus nog eens 10 miljoen euro voor busbegeleiders.

Wonen wordt steeds duurder. Zeker wie in een energieverslindende huurwoning woont, komt door een mogelijke indexering van de huurprijzen nog meer in de financiële problemen. De regering stelt daarom de volgende tijdelijke maatregelen voor:

• De indexering van de huurprijzen wordt beperkt. Het gaat dan vooral over zeer slecht geïsoleerde huurwoningen. Wie een woning met energielabel E of F (de slechtste energiescores) verhuurt, mag de huurprijs een jaar lang niet indexeren.

• Van een huurwoning met energielabel D wordt de indexatie gelimiteerd tot de helft. Vanaf energielabel C mag de verhuurder de huurprijs wel volledig indexeren.

• Het Vlaams Woningfonds wordt met 250 miljoen euro versterkt om meer sociale woonleningen te kunnen verstrekken.

Werknemers met een laag loon krijgen via de jobbonus een extraatje bovenop hun loon. Vanaf januari gaat voor veel mensen door de indexering het loon omhoog, daarom wordt vanaf volgend jaar de loongrens opgetrokken.

• Wie 1.950 euro bruto per maand verdient, kan een volledige premie krijgen. Die ondergrens is opgetrokken van 1.800 euro, waardoor meer mensen in aanmerking komen voor de volledige premie van 600 euro extra per jaar.

• Voor de laagste lonen komt er in november eenmalig 100 euro extra bij.

• De jobbonus neemt af naarmate je meer verdient. De bovenste loongrens wordt voor volgend jaar opgetrokken van 2.500 naar 2.900 euro bruto per maand.

Bedrijven die financieel gezond zijn en "goed geleid" worden, maar toch onderuit dreigen te gaan door de gestegen energieprijzen, kunnen ondersteuning krijgen. De nadruk ligt op het compenseren van die energiekosten en het uitbreiden overbruggingsleningen.

• De regering belooft 250 miljoen euro voor bedrijven die erg afhankelijk zijn van energie en 1 miljard euro voor leningen en waarborgen.

• In ruil voor de steun mogen die bedrijven geen dividenden uitkeren. De regering wil ook samenwerken met de banken om bedrijven te ondersteunen.

Heel wat energiemaatregelen hebben vanzelfsprekend ook een impact voor het klimaat. Tegelijk wordt ook nog eenmalige extra geïnvesteerd in een aantal al lopende plannen.

• De Blue Deal, het Vlaamse plan om waterschaarste te voorkomen, krijgt eenmalig 150 miljoen euro extra.

• Het Sigmaplan dat overstromingen moet voorkomen, krijgt eenmalig 60 miljoen euro.