Hoe kan je als ouder signalen van een beginnend eetprobleem herkennen bij je kind? Gisteren getuigden verschillende jongeren in “Pano” over hun eetstoornis. Vandaag vertellen hun ouders over de impact daarvan op het radarwerk van het hele gezin. “Soms is een eetstoornis een uiting van een onderliggend probleem, maar komt je gezin er - uiteindelijk - net sterker uit.”
Dossier
“Een eetstoornis weegt op je hele gezin”: hoe herken je als ouder signalen van een eetprobleem bij je kind?
Tobias Santens
Gepubliceerd:
Waarschuwing: deze tekst gaat over eetstoornissen. Voor hulp kan je altijd terecht bij je huisarts, het CLB, JAC of Teleonthaal , of spreek je vrienden of familie aan. Voor meer informatie, bezoek de site van ANBN , Wat Wat of Eetexpert .
“Ik heb het nooit opgemerkt”, vertelt Steven, vader van Cara. Zijn dochter getuigde gisteren in “Pano” over haar eetbuien, waardoor ze een tijdje moest worden opgenomen. “Ik sta vroeger op, dus ik zie Cara al niet ontbijten. Als ik dan ‘s avonds thuis kwam, zei ze vaak dat ze al gegeten had, of moest ze net naar de volleybaltraining.” En zo deelde Steven amper nog eetmomenten met zijn dochter, waardoor haar eetstoornis onopgemerkt bleef.
Dat kinderen hun problemen met eten verbergen, kan door verschillende emotionele dynamieken komen, vertelt Katrien Schoevaerts. Zij is psychiater en hoofdarts van de afdeling Eetherstel in Tienen. “Vaak geeft een eetstoornis een zekere controle of houvast. Bij anderen speelt er dan weer schaamte, of de angst dat er dan iets moet veranderen, terwijl je dat op dat moment nog niet wil of kan. Voor sommigen is een eetstoornis dan ook een tijdlang een vriend, en blijkt pas later dat het geen gezonde vriendschap is.”
Tips: hoe herken je een eetprobleem bij je kind?
Dat je kind minder eet, net te veel, of selectief, is dus vaak niet zichtbaar. Omgekeerd kan jij dingen opmerken die de persoon met het probleem zelf niet ziet. Deze 10 signalen kunnen alvast een teken zijn:
smoesjes om niet met anderen te moeten eten
“geen honger” hebben
langzaam eten of lang kauwen
vragen naar light-producten of verzet tegen vet eten
voedsel dat verdwijnt uit de koelkast of eten hamsteren op de kamer
snel eten, met schuldgevoelens achteraf
naar het toilet gaan na het eten (om te braken)
stiekem gebruik van laxeermiddelen, plas- of dieetpillen
verhullende kledij of verschillende kledinglagen
andere lichamelijke klachten zoals koud hebben, maagklachten, vermoeidheid of hoofdpijn
Net omdat een eetprobleem vaak verborgen bestaat, is het belangrijk om ook naar het sociaal-emotioneel gedrag van je kind te kijken. Onderliggend aan een eetstoornis kan er sprake zijn van faalangst, perfectionisme of prestatiedrang: “Het goed willen doen.” Hetzelfde geldt voor een negatief lichaamsbeeld, een laag zelfvertrouwen, of verdriet dat verwerking nodig heeft.
Problemen met eten bestaan in veel vormen. Via deze algemene checklist kan je bepaalde signalen opsporen van een beginnende eetstoornis. Voor specifieke stoornissen, zoals anorexia nervosa, boulimia nervosa en binge eating disorder zijn er checklists ontworpen door expertisecentrum Eetexpert die je hier kan vinden. Ze kunnen ook helpen voor wie een probleem bij zichzelf opmerkt.
Wees aandachtig, maar ook niet achterdochtig. Een verstoord eetgedrag is niet altijd een teken van een eetstoornis. Het kan gaan om een tijdelijke verandering, een periode van experimenteren, of bijvoorbeeld een groeispurt. Een stoornis kan enkel worden vastgesteld door een arts.
Steunfiguur
Een vertrouwenspersoon of een steunfiguur kan dan de sleutel zijn om je kind een spreekbuis te geven over de eetproblemen. De huisarts, leerkracht, een vriend of vriendin, tante of nonkel, de ouders hoeven zeker niet het eerste aanspreekpunt zijn om eetproblemen te delen.
“Anderzijds is het voor die vertrouwenspersoon soms te zwaar om dat verhaal alleen te dragen, zeker als het om een vriend of vriendin gaat”, zegt psychiater Schoevaerts. “Die steunfiguur kan dan een soort verbindingspersoon worden richting de ouders, de huisarts, of richting jongerenhulp als Tejo ”, zegt ze. “Bij jongeren zijn de ouders best zo snel mogelijk op de hoogte, maar het is des te beter als ze dat zelf kunnen overbrengen, eventueel via de steunfiguur.”
Schuldgevoel
“Achteraf heb ik me wel schuldig gevoeld”, vertelt Steven, vader van Cara. Net als bij sommige andere ouders knaagt bij hem het gevoel van “wat als ik er eerder bij was?”. “Je probeert er zo veel mogelijk te zijn voor je kind. Maar Cara is ook meerderjarig, dan laat je al wat meer los. Je probeert hen ook vrijheid en verantwoordelijkheid te geven.”
“Voor ouders is het belangrijk om te weten dat een eetstoornis door meerdere factoren komt, en dat niemand perfect is. Iedereen maakt fouten”, zegt Schoevaerts duidelijk. “Een eetstoornis is zeker niet altijd een teken van een gezin dat moeilijk functioneert. Bovendien helpt een schuldgevoel je ook niet vooruit.”
Voor ouders is het belangrijk om te weten dat een eetstoornis door meerdere factoren komt, en dat niemand perfect is. Iedereen maakt fouten
Katrien Schoevaerts, psychiater
Deel je als ouder dan je eigen twijfels en kwetsbaarheden die bovenkomen door een eetprobleem? De psychiater waarschuwt daar toch voor. “Als je steun zoekt of geruststelling bij je kind door jouw emoties te delen, als je wil horen dat het niet jouw fout is, dan doe je dat beter niet. Maar als het een middel is om erkenning te geven en communicatie aan te gaan, kan het net een manier zijn om vooruit te komen.”
Radarwerk
Of het nu gaat om de band tussen ouders en hun kind, plusouders en kinderen, tussen ouders onderling of met broers of zussen, een eetstoornis “weegt” op het hele gezin. “Vroeger praatten wij niet zo. Wij hadden het idee dat het met onze pubers wel goed komt. Maar wij zijn als gezin eigenlijk een schakeltje in de hele keten”, zegt Hilde, moeder van Rhune. “Een eetstoornis raakt aan zoveel facetten, waarvan het probleem met eten maar een deeltje is. ”
Schoevaerts is ook gewonnen voor een uitwisseling van ervaringen met andere ouders. Bijvoorbeeld tijdens multi-family therapy, waarbij verschillende gezinnen samenkomen rond een thema. “Dat zorgt voor uitwisseling, maar het kan ook helpen om andere gezinnen en jongeren drempels te zien nemen. Zo kunnen die gesprekken een springplank worden.”
Meer dan eten
Het is een hele uitdaging om je gezinsomgeving gezond te houden wanneer je daarin wordt geconfronteerd met eetproblemen. Voor de relatie tussen ouders, maar ook voor broers en zussen is het belangrijk dat “niet alles rond het eetprobleem draait”, zegt de psychiater.
“Soms adviseren we koppels om zelf op gesprek te gaan, maar zeker om gezellige momenten met twee te blijven delen. Naar de film gaan, iets gaan eten, en momenten met de kinderen. Bewaak die 1-op-1-momenten”, zegt ze.
Tips: hoe zorg je als ouder voor een goed eetmoment?
Zorg voor voorspelbaarheid over wanneer en wat je gaat eten
Schep het eten op voor je kind
Eet mee, samen met je kind
Zorg voor een gesprek dat niet over eten gaat
Ga niet in discussie tijdens het eten
Bespreek hoe het eten verliep, na de maaltijd
Vraag aan je kind hoe het eetmoment beter kan worden georganiseerd
Toch mag een eetprobleem, hoe moeilijk ook, geen doembeeld worden. “Veertig procent herstelt goed en snel, dertig procent heeft wat meer tijd nodig maar herstelt ook volledig”, zegt An Vandeputte. Zij is psycholoog bij het expertisecentrum Eetexpert.
“Gezinnen moeten weten dat er altijd hoop is”, zegt ook Schoevaerts. "Soms is een eetstoornis een uiting van een onderliggend probleem en zorgt het voor een dieptepunt. Maar door die emoties te verwerken, komt een gezin er uiteindelijk net sterker uit."
