De Russische president Vladimir Poetin heeft een gedeeltelijke militaire mobilisatie aangekondigd. Waarom doet hij dat en waarom net nu? "Dit is duidelijk een wanhoopspoging om de zaak recht te trekken", duidt VRT NWS-journalist en Ruslandkenner Jan Balliauw.
Poetin kondigt gedeeltelijke mobilisatie aan, wat betekent dit voor de oorlog in Oekraïne? "Wanhoopspoging om zaak recht te trekken"
Freek Willems
Gepubliceerd:
In een vooraf opgenomen televisietoespraak kondigde de Russische president vanmorgen een gedeeltelijke militaire mobilisatie aan. Eigenlijk werd zijn toespraak gisteravond al verwacht, maar het blijft onduidelijk waarom alles naar vandaag werd doorgeschoven.
"Wat we wel weten, is dat er de voorbije dagen in het Kremlin toch wel een stevige discussie is geweest over de richting die de oorlog in Oekraïne uit moet", legt Jan Balliauw uit in onze VRT NWS Live. "Gisteren kwam dan plots dat scenario over die referenda, maar blijkbaar was nog niet alles uit gediscussieerd en is de toespraak daarom verschoven."
Wat houdt een gedeeltelijke militaire mobilisatie in?
Poetin kondigde een gedeeltelijke militaire mobilisatie aan en dus geen volledige. Het gaat enkel om specifieke reservisten, militairen die al gediend hebben in het Russische leger en nu reserve zijn.
Maar het gaat lang niet om alle reservisten in het leger. De Russische minister van Defensie Sergej Sjojgoe verduidelijkte later dat het om 300.000 reservisten zou gaan, terwijl in totaal zo'n 2 miljoen reservisten opgeroepen zouden kunnen worden. En als men naar alle "weerbare Russische mannen" kijkt, iedereen tussen 18 en 60 jaar, dan zou het leger 25 miljoen mensen kunnen mobiliseren, wat zou neerkomen op een algemene mobilisatie.
"Die 300.000 lijkt dus weinig, maar als je kijkt naar het aantal militairen dat in het begin van de oorlog is ingezet, zo'n 180.000, dan is dit wel een enorm aantal extra militairen dat wordt ingezet", zegt Balliauw. "Omdat Oekraïne wel gemobiliseerd had, stond Rusland tegen een overmacht van Oekraïense militairen. Dit moet dat dus wat meer in balans brengen. Zeker ook omdat Rusland veel militairen verloren heeft."
De Russische minister van Defensie sprak vandaag over 5.937 Russische doden, maar in het Westen gaat men ervan uit dat er zo'n 80.000 Russische militairen verloren zijn, met andere woorden gedood of gewond.
Waarom kondigt Poetin dit nu aan?
"Dit is toch een teken dat deze oorlog niet goed gaat voor Rusland", zegt Balliauw. "Poetin heeft zich altijd zeer sterk verzet tegen mobiliseren, omdat de oorlog zo dicht bij de Russen komt. Hij was bang dat hij dan de steun van de Russen zou verliezen. Het feit dat hij die stap nu wel zet, toont aan dat dit een wanhoopspoging is om de zaak recht te trekken."
Het valt Balliauw ook op dat Rusland er alles aan doet om het conflict te omschrijven als een conflict tussen Rusland en het Westen. "Dat dit een existentiële strijd met het Westen is en over het overleven van Rusland gaat. Dat is een retoriek die goed aanslaat bij de Russen. Het Kremlin hoopt dat de steun van de Russen op die manier overeind blijft."
Wat betekent dit voor het verloop van de oorlog?
Hoewel Poetin benadrukte dat de mobilisatie vandaag start, zullen de "verse" Russische troepen nog niet meteen ingezet kunnen worden op het terrein. "Zij moeten eerst opgeleid worden en het is ook zo dat Rusland heel wat materieel verloren heeft. Dus ik denk dat de kansen op het terrein niet snel zullen keren."
Maar het mag duidelijk zijn dat de gedeeltelijke mobilisatie in Rusland een escalatie betekent in de oorlog in Oekraïne. "Tot nu toe bleef het conflict gelokaliseerd in Oekraïne, maar de kans dat er een confrontatie met de NAVO komt, stijgt toch wel, ook omdat Rusland het conflict zo typeert. We zijn in een gevaarlijkere situatie gekomen dan de afgelopen 7 maanden."
Poetin dreigt "alle middelen" te zullen inzetten, moeten we rekening houden met kernwapens?
Poetin benadrukte in zijn toespraak ook dat Rusland zijn bevolking "met alle middelen" zal beschermen. Bestaat er een kans dat Rusland chemische of kernwapens inzet in Oekraïne? De referenda die gisteren in 4 Oekraïense provincies zijn aangekondigd, zijn een opstap naar annexatie van die gebieden en dan zullen die gebieden verdedigd worden alsof het om Russisch grondgebied gaat, legt Balliauw uit. "Natuurlijk zal dat niet meteen met kernwapens zijn, maar de Russische doctrine zegt wel dat als Russisch grondgebied wordt bedreigd, de inzet van kernwapens mogelijk is."
Het Westen zal dan ook goed moeten nadenken hoe het op deze nieuwe ontwikkelingen reageert, waarschuwt Balliauw. "Het Westen zal goed moeten zien waar voor hen de rode lijn ligt en hoe ver ze kunnen gaan om geen extreme Russische reactie uit te lokken, zoals de inzet van chemische of kernwapens, een reactie die niemand wil."
