Hét dilemma van het afgelopen druilerige en kille weekend: zetten we onze verwarming al aan, of niet? Door de hoge energieprijzen is dat plots een moeilijke keuze geworden. Gedragseconoom Mathias Celis wikt en weegt.
Heb jij de verwarming al durven aan te zetten? "Moeilijke beslissing omdat we ons niet kunnen vergelijken met anderen"
Heidi Van Rompuy
Gepubliceerd:
Het is fris voor de tijd van het jaar en dat zorgt ervoor dat het bij veel mensen ook binnenshuis al aan de koude kant is. Gasnetbeheerder Fluxys berekende vorige week dat statistisch gezien in België de verwarming wordt aangezet eens de temperatuur buiten overdag onder 16,5 graden gaat.
Maar dit jaar zou dat wel eens anders kunnen zijn. Alles lijkt erop dat mensen nu al maatregelen nemen om thuis energie te besparen. Door bijvoorbeeld nog even te wachten met het aanzetten van de verwarming of de thermostaat een paar graden lager te zetten. Maar lukt dat ook nu september plots koud en kil is?
"Het is een moeilijke beslissing, want mensen hebben te weinig kennis van energiebesparing", zegt onderzoeker Mathias Celis in "De wereld vandaag" op Radio 1. Hij is gespecialiseerd in gedragseconomie. "Veel mensen weten niet wat precies de impact zal zijn op hun eindafrekening, als ze nu al beginnen te verwarmen in plaats van pas begin oktober. Dat maakt het een complexe afweging."
Mathias Celis: "Als we elkaars energieverbruik kenden, zouden we sneller spaarzaam zijn."
Maar wat kan ons dan helpen om die beslissing te nemen? "In de eerste plaats zou het goed zijn als we ons meer met elkaar zouden kunnen vergelijken", aldus Celis. "Nu is ons energieverbruik nog vaak een privé-aangelegenheid. Uit onderzoek blijkt echter dat als je het energieverbruik van de buren kent, je sowieso spaarzamer bent."
In Bangladesh werd een sociaal experiment uitgevoerd waarbij alle bewoners van een appartementsgebouw een smiley kregen op hun energiefactuur. Wie méér verbruikte dan het gemiddelde in het gebouw, kreeg een boze smiley. De bewoners die onder het gemiddelde zaten, kregen een lachend gezichtje. En wat bleek? Mathias Celis: "Iedereen ging minder verbruiken. Zelfs de mensen die al onder het gemiddelde zaten, verminderden hun verbruik. Dat kwam omdat ze gemotiveerd waren om het nog beter te doen. Sociale druk heeft dus een enorme impact."
De overheid zou meer advies moeten geven
Mathias Celis, onderzoeker gedragseconomie
Daarnaast zijn er nog enkele andere factoren die een impact hebben op onze keuzes. "Uiteraard is er de financiële situatie", zegt Celis. "Maar ook leeftijd en opleidingsniveau. Iemand die nog een wereldoorlog heeft meegemaakt, zal hier anders naar kijken dan iemand die opgegroeid is met de iPhone in de hand."
En wat met de overheid?
In de lente lanceerde de overheid al eens een campagne met enkele tips om thuis energie te besparen. Maar kan die nog meer doen dan dat? Volgens Celis zou de overheid de bevolking nog meer handvatten kunnen aanreiken. "Er zijn veel mensen die twijfelen of ze hun verwarming beter constant af en aan zetten, of heel de tijd laten aanstaan. Mensen weten niet welke van de twee opties het meest verbruikt. Daar zou de overheid bijvoorbeeld advies in kunnen geven."
Moeten overheden zelf ook strenge beperkingen opleggen aan de bevolking? Dat is volgens Celis geen goed idee. "Mensen gaan zeggen hoe hoog ze hun thermostaat mogen zetten, zal niet de gewenste effecten hebben", besluit hij. "Het is belangrijk dat mensen hun keuzevrijheid behouden, maar wel een vergelijkingspunt hebben."
Wat het weer betreft, is er gelukkig tijdelijk beterschap op komst. Woensdag wordt opnieuw 19 graden voorspeld en komende donderdag zelfs 20 graden. Dus wie de verwarming liever nog even uit laat staan, heeft iets om naar uit te kijken.
