In Zweden heeft premier Magdalena Andersson toegegeven dat haar linkse blok de verkiezingen van zondag verloren heeft. Ze heeft meteen haar ontslag aangekondigd. De verkiezingen zijn nipt gewonnen door een coalitie van rechtse en extreemrechtse partijen. Die zijn dus nu aan zet om een nieuwe regering te vormen.
Sociaaldemocratische premier van Zweden Magdalena Andersson stapt op na verkiezingszege van extreemrechts
Jos De Greef
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
zondag had het rechtse blok al de overwinning uitgeroepen, maar omdat het verschil erg klein was en er nog stemmen van Zweden uit het buitenland geteld moesten worden, wou premier Andersson haar nederlaag niet toegeven.
Rechts heeft een kleine meerderheid, maar het is een meerderheid
De sociaaldemocratische premier Magdalena Andersson
Vandaag heeft ze dat wel gedaan en meteen heeft ze het ontslag van de regering aangekondigd. Het initiatief om een nieuwe regering te vormen, ligt dus nu in het rechtse kamp. In de praktijk zal het aan oppositieleider Ulf Kristersson, de leider van de liberaal-conservatieve Moderaterna (Gematigden), zijn om die regering te vormen.
De grote winnaar van de verkiezingen zijn echter de extreemrechtse "Zweden Democraten", die ook de op een na grootste partij worden. Die partij heeft succes geboekt met een erg hard anti-migratiestandpunt dat blijkbaar is aangeslagen bij veel Zweden na incidenten met gewapende criminelen. Zo voerde de partij campagne met het beeld van een trein die migranten zou terugbrengen naar hun land van herkomst onder de titel "Volgende halte: Kaboel". Bovendien heeft die partij wortels in een aantal groepen met nazisympathieën.
Magdalena Andersson was premier en leider van de Sociaaldemocratische Arbeiderspartij sinds 2021. Ze was de eerste vrouwelijke premier van Zweden en zette onlangs een historische stap door haar land -tegelijk met Finland- te laten aansluiten bij de NAVO. Daarvoor had Zweden een lange traditie van neutraliteit.
Is "rechts" wel een blok en kan het regeren?
De kaarten om een nieuwe regering te vormen, liggen in Zweden nu wel erg moeilijk. In feite blijft de sociaaldemocratische partij van Andersson de grootste partij in het parlement. Ze heeft verloren omdat haar coalitie van linkse partijen net iets kleiner is dan de combinatie van rechtse partijen.
Die combinatie is echter niet zo stevig. Zo is er geen formele alliantie tussen die rechtse partijen. Die bestaan vooral uit de "Gematigden" (in feite liberaal-conservatieven) van oppositieleider Ulf Kristersson, aangevuld met christendemocraten en liberalen. De grootste partij aan de rechterzijde zijn de extreemrechtse "Zweden Democraten" en die hebben geen officieel regeerakkoord met de andere rechtse partijen.
Lange tijd heeft centrumrechts de boot afgehouden van de Zweden Democraten, maar dat is veranderd toen duidelijk werd dat zonder hen de linkse meerderheid niet gebroken kon worden. Bovendien eisen de Zweden Democraten nu wel deelname aan de regering en dus het beleid, al zullen ze het initiatief en premierschap wellicht overlaten aan de conservatief Kristersson. Gemakkelijk zal dat niet gaan, zeker als de Zweden Democraten hun hard antimigratiebeleid willen doordrukken.
