Charles vs. de lekkende pen: wat zeggen zichtbare frustraties over kersverse koning?

Beeld je in: voor de ogen van de hele wereld word je, geen volle 48 uur na het overlijden van je moeder, officieel benoemd tot koning van een van de meest vooraanstaande – of op z’n minst meest besproken – monarchieën die we vandaag kennen. Om dan tot de conclusie te komen dat je aan een petieterig tafeltje de misschien wel belangrijkste documenten uit je leven moet ondertekenen. De inktpot en pennen die je zonen je schonken liggen daarbij grandioos in de weg.

Het overkwam afgelopen zaterdag kersvers koning Charles, die tijdens zijn Toetredingsproclamatie zichtbaar geïrriteerd en met een dwingend handgebaar zijn personeel aanmaande om de inktpot en pennen uit het zicht te doen verdwijnen. Afgelopen dinsdag verloor hij tijdens een bezoek aan Noord-Ierland dan weer zijn geduld toen zijn pen lekte bij het ondertekenen van een gastenboek. “Every stinking time”, “elke keer weer”, grommelde hij ongegeneerd.

Redenen genoeg om je temperament te verliezen? Op sociale media zijn de meningen verdeeld. Waar een boel mensen het voor Charles opnemen (“geef de man wat krediet, hij is in rouw en zijn wereld staat op zijn kop”), vinden vele anderen dat het getuigt van weinig respect naar zijn medewerkers toe.

Motivatiepsycholoog Maarten Vansteenkiste (UGent) heeft begrip voor de reactie van de nieuwbakken koning. “Hij wordt met een mix van gevoelens overvallen. Hij heeft verdriet door het heengaan van zijn moeder, voelt druk om in de voetsporen te stappen van een koningin die duidelijk op handen werd gedragen en binnen zijn familie zijn de nodige perikelen. Dat moet je niet onderschatten.”

“Bovendien,” gaat Vansteenkiste verder, “moet hij zich een nieuwe identiteit aanmeten als koning. Ook al wist hij dat hem dit te wachten stond, hij is wel 73 jaar. Het is een functie waar hij nog in moet groeien. Waarschijnlijk is het niet eens voor de volle honderd procent zijn eigen keuze om nog zo’n rol op zich te nemen, en dan is het heel wat om nu aan zoveel regels en plechtigheden onderworpen te worden.”

Ook rouwexpert en klinisch psycholoog Manu Keirse benadert de uitbarstingen van Charles met mildheid. “De man moet koning worden in aanschijn van de hele wereld terwijl hij tegelijkertijd geconfronteerd wordt met het overlijden van zijn moeder. Al zat haar dood eraan te komen, dan nog is hij een zoon die zijn moeder verloor. Dat grijpt op eender welke leeftijd aan. Bovendien: het confronteert hem met zijn eigen sterfelijkheid.”

In het Noord-Ierse gastenboek noteerde Charles per ongeluk de verkeerde datum – 12 in plaats van 13 september. Ook daar ergerde hij zich duidelijk aan. “Logisch”, vindt Keirse. “Als je rouwt, is het moeilijk om je te concentreren. Je aandacht zit bij je hart, niet bij je hersenen. Verdriet doet pijn, en dus zie je hem boos reageren. Dat is normaal.”

“Opmerkelijk trouwens hoe tijdens de dood van prinses Diana de koninklijke familie verweten werd te weinig emoties te tonen. Nu Charles dat wel doet, is het weer niet goed omdat het zogezegd niet de juiste emoties zijn. Maar het ding is: tijdens rouw zijn er geen juiste of foute emoties.”

Gedragstherapeut en psycholoog Jaak Beckers is strenger. “Wat de achterliggende reden voor zijn reacties was, en hoe hij zich bij de hele situatie voelt, weten we niet. Maar los daarvan was het beter geweest mocht hij zijn emoties losgekoppeld hebben van zijn gedrag. Beleefd blijven, al ben je nog zo onverschillig of verdrietig of gefrustreerd, mag je van iedere volwassene verwachten – laat staan iemand in zijn functie. Of je nu koning bent, directeur van een school of baas van een bedrijf: je moet in staat zijn om je te gedragen op basis van degene die er toe doen, niet in de emotie van het moment.”

Beckers vindt het iets zeggen over Charles’ bekwaamheid om zijn koninkrijk te regeren. “Hij was niet in staat zijn emoties te herkennen en te negeren, en dus te doen wat het beste was geweest om te doen. Aangezien zijn reële macht niet erg groot meer is, zal dat weinig gevolgen hebben, behalve voor zijn reputatie dan.” Het zegt ook iets over zijn gebrek aan respect tegenover zijn medewerkers, vindt Beckers.

“Over koning Filip waren voor zijn aantreden ook heel wat bedenkingen, maar hij heeft bewezen dat hij zichzelf in de hand heeft en bedachtzaam en nuchter met zaken omgaat. Dat geeft een heel ander beeld dan je te gedragen als een verwend kind.” Dat Charles is opgegroeid in een uitzonderlijke omgeving, is voor Beckers geen excuus. “Hij is het resultaat van zijn geschiedenis. Hij heeft geleerd dat de wereld zich aanpast aan zijn wensen. Je kan je geschiedenis niet herschrijven, maar je bent wel verantwoordelijk voor je gedrag vandaag.”

Zowel Beckers als Vansteenkiste begrijpen dat mensen bedenkingen hebben bij de uitspattingen van de koning. “Al fronste ik meer de wenkbrauwen bij de andere voorbeelden die je mij voorschotelde”, aldus Vansteenkiste. De voorbije dagen komen verschillende oude verhalen over Charles naar de oppervlakte, zoals zijn persoonlijke toiletbril die hij zou meesleuren op vakantie, zijn veters die zouden moeten worden gestreken en een bediende die elke ochtend tandpasta op zijn tandenborstel zou doen. 

“Dat zegt meer over hoe hij in het leven staat en over zijn persoonlijkheid. Iemand vrij veeleisend, zo lijkt het. Het kan ook zijn sneer richting zijn personeel verklaren.”