Vannacht is het opnieuw tot gevechten gekomen tussen Armenië en Azerbeidzjan in de Kaukasus. Er wordt gevreesd voor een nieuw treffen na de oorlog van twee jaar geleden. Voor Rusland, dat in die regio vredestroepen heeft als buffer tussen die twee kampen, is dat erg vervelend net nu de oorlog in Oekraïne woedt.
100 doden bij nieuwe gevechten op de grens tussen Armenië en Azerbeidzjan: dreiging van een nieuwe oorlog?
Jos De Greef
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Beide voormalige Sovjetrepublieken geven elkaar de schuld van de gevechten. Volgens Armenië heeft Azerbeidzjan een grootscheepse aanval op het land uitgevoerd. De aanval zou zijn afgeslagen, maar er zouden 49 Armeense soldaten gedood zijn. "Dit is helaas niet het definitieve aantal", zei de Armeense premier Nikol Pashinian. Het Azerbeidzjaanse leger zou ook de steden Goris en Sotk in Armenië beschoten hebben.
Azerbeidzjan zegt dan weer dat het gaat om een provocatie van Armenië, waarbij sabotageteams over de grens zouden gekomen zijn om mijnen te leggen en aanvoerlijnen van het Azerbeidzjaanse leger te belagen. Volgens het Azerbeidzjaanse ministerie van Defensie zijn daarbij 50 Azerbeidzjaanse militairen omgekomen.
Er zou vannacht een bestand afgesproken zijn, maar dat zou meteen geschonden zijn, al is de intensiteit van de gevechten in de loop van de ochtend afgenomen.
Vervelend voor Armeense bondgenoot Rusland
Het conflict kan ook internationaal gevolgen hebben. De Armeense president Nikol Pasjinian heeft meteen contact opgenomen, zowel met de Russische president Vladimir Poetin als met EU-voorzitter Charles Michel en met de Verenigde Naties.
Armenië heeft doorgaans goede relaties met Rusland. Het heeft assistentie ingeroepen van de CSTO, het collectieve veiligheidverdrag dat Rusland heeft uitgebouwd met een aantal andere voormalige Sovjetstaten.
Wat is die CSTO?
De CSTO is een militair bijstandspact dat Rusland in de jaren 90 heeft gesloten met een aantal andere voormalige Sovjetrepublieken. Het lidmaatschap is nogal eens gewisseld, maar op dit ogenblik maken naast Rusland ook Wit-Rusland, Armenië en de Centraal-Aziatische republieken Kazachstan, Kirgizië en Tadzjikistan deel uit van de CSTO.
Begin dit jaar stuurde de CSTO een gewapende missie van 2.000 militairen uit om de volksopstand in lidstaat Kazachstan neer te slaan. Dat waren vooral Russische troepen, maar er waren ook een aantal eenheden uit Armenië bij. Dat land kijkt nu naar Rusland voor een wederdienst, maar na de recente nederlagen in Oekraïne zit Moskou wel krap in militaire middelen.
Tegelijk was Rusland ook bemiddelaar in het akkoord dat twee jaar geleden een einde maakte aan de vorige oorlog tussen Armenië en Azerbeidzjan. Sindsdien hielden Russische vredestroepen een oogje op de naleving van dat wankele bestand. Recent heeft Rusland een aantal van die troepen weggehaald om te gaan vechten in Oekraïne en mogelijk heeft dat de veiligheid in het Armeens-Azerbeidzjaanse gebied ondergraven.
Waarover gaat dat conflict?
Het conflict is een uitloper van het uiteenvallen van de Sovjet-Unie begin jaren 90. Net als de andere lidstaten riepen Armenië en Azerbeidzjan toen de onafhankelijkheid uit. Meteen was er betwisting over het gebied Nagorno-Karabach, een streek die binnen Azerbeidzjan ligt, maar vooral bewoond wordt door Armeniërs. Het kwam tot een oorlog met duizenden doden waarbij Armenië Nagorno-Karabach en een corridor naar Armenië kon veroveren.
Twee jaar geleden liep het leger van Azerbeidzjan - rijkelijk uitgerust door de export van olie en gas - een groot deel van Nagorno-Karabach onder de voet. Onder Russische bemiddeling kwam er na zes weken oorlog en 6.500 doden een staakt-het-vuren, waarbij Armenië zowat de helft van Nagorno-Karabach kon behouden. Sindsdien is dat gebied enkel door een smalle corridor, gecontroleerd door Russische troepen, verbonden met Armenië.
Armeniërs zijn een lokaal volk uit de Kaukasus met een eigen taal. De meesten zijn christelijk en het land beschouwt zich als cultureel Europees, al ligt het geografisch net in Azië. Azerbeidzjan wordt vooral bevolkt door sjiitische moslims die verwant zijn aan Turken. Het land heeft goede relaties met Turkije.
Onderstaande kaart toont de internationaal erkende grenzen. Het gebied dat hier als Nagorno-Karabach wordt aangeduid, slaat op de controle van dat gebied en omliggend terrein door Armenië tot 2020. Sindsdien is dat gebied fors kleiner geworden.
